Maandelijkse archieven: juni 2026

Public Affairs-collega’s Sem Overduin en Oifik Youssefi van HeadFirst schreven samen het boek De ZZPuzzel, een feitelijke uiteenzetting van het zzp-dossier. Het boek kwam tot stand na vele gesprekken met arbeidsmarktexperts uit de wetenschap, politiek en het maatschappelijk middenveld. Hardnekkige misinformatie, eenzijdige beeldvorming, gebrek aan politieke daadkracht en de complexiteit van het arbeidsrecht maken het dossier een ingewikkelde puzzel. In deze artikelenreeks gaan de auteurs in gesprek met betrokkenen die een aanvullend puzzelstuk aandragen.

Nederland wordt steeds ouder, maar dat betekent niet dat we minder mobiel worden. Integendeel. Als het aan managing director Marc Leene en oprichter Ron van der Net van Doorwerkgever ligt, lijken gepensioneerden in hun behoefte aan autonomie, flexibiliteit en betekenisvol werk opvallend veel op de gemiddelde Gen Z’er. Werk stopt volgens hen niet automatisch bij de AOW-leeftijd. Voor veel ouderen verandert vooral de verhouding tot werk: het móet niet meer, maar het mág nog wel.

Doorwerkgever probeert in feite een praktisch kader te bieden voor gepensioneerden die willen blijven werken zonder automatisch terug te vallen op traditionele vormen van arbeidsovereenkomst of zelfstandig ondernemerschap. Voor eigen rekening en risico. Doorwerkgever verzorgt daarbij onder andere de administratieve afhandeling, loonbelasting en premies, terwijl autonomie van de doorwerker centraal blijft staan. In een arbeidsmarkt die piept en kraakt onder personeelstekorten, zien Leene en Van der Net een groot arbeidspotentieel dat nog onvoldoende wordt benut. Tegelijkertijd plaatsen zij stevige kanttekeningen bij de manier waarop politiek en beleid omgaan met flexibiliteit, sociale zekerheid en het bredere zzp-dossier. Oifik gaat hierover met Marc en Ron in gesprek. 

In hoeverre is het zzp-dossier een puzzel volgens jullie?

Ron van der Net: “Ik zeg maar zo: het zzp-dossier is eigenlijk altijd al een puzzel geweest. In 1967 had je al discussies over schijnzelfstandigheid. Toen richtten twee bouwvakkers een bv’tje op zonder middenstandsdiploma en ontstond direct de vraag: wat is nou zelfstandig ondernemerschap en wat niet? Dat debat voeren we vijftig jaar later nog steeds. Wat het vandaag extra ingewikkeld maakt, is dat sinds de invoering van het handhavingsmoratorium op de wet DBA in 2016 er in feite bijna van alles werd toegestaan, en hoewel de manier van beoordelen niet veranderd is, is er nu wel sprake van (mogelijke) fiscale en arbeidsrechtelijke gevolgen. Men is gewend geraakt aan een situatie die er nu niet meer is.”

Hij gaat verder: “Daarnaast lijkt de manier waarop naar arbeidsrelaties gekeken wordt ook ingewikkelder geworden voor veel mensen door de opstapeling van jurisprudentie. De holistische toets maakt het bovendien ook niet makkelijk aangezien alle gezichtspunten even zwaar lijken te wegen. Voor veel mensen is daardoor niet meer helder waar ze precies aan toe zijn. Er wordt veelal gekeken naar het Deliveroo-arrest, omdat dit leidend is in de wijze waarop de arbeidsrelatie wordt gekwalificeerd, maar ik zou zelf eerder een stap terugnemen en kijken naar eerdere Europese jurisprudentie, zoals het Yodel-arrest uit 2020. Daar zaten al duidelijke aanknopingspunten in: onder andere op het vlak van autonomie in het werk, en of de daadwerkelijke beleving van autonomie in het werk bijdraagt aan de kwalificatie of iemand een zzp’er is of niet.”

• Lees ook: De ZZPuzzel: een nieuw naslagwerk over het zzp-dossier. ‘Ken je klassiekers voordat je het debat over zzp’ers voert’

Welke puzzelstuk zouden jullie willen toevoegen aan De ZZPuzzel?

Ron van der Net: “Als de politiek en maatschappij vinden dat zzp’ers moeten bijdragen aan sociale zekerheid, regel dat dan ook goed en eerlijk. Een gelijkwaardiger sociale zekerheidsstelsel zou het hele kwalificatievraagstuk voor een groot deel oplossen.”

Marc Leene: “Nu blijft de discussie vaak hangen in de vraag: ben je ondernemer of werknemer? Terwijl de onderliggende vraag eigenlijk zou moeten zijn hoe je werkenden goed organiseert binnen het stelsel. Daar ontbreekt het nog te vaak aan.”

Het CBS gaf in 2020 al aan dat steeds meer 65-plussers doorwerken na hun pensioen. Wat zegt die ontwikkeling volgens jullie?

Marc Leene: “Dat is veelzeggend. Er zijn ook genoeg gepensioneerden die willen doorwerken, maar niet weten hoe. Daar zit een enorm arbeidspotentieel dat onbenut blijft.”

Ron van der Net: “Er zijn ook ouderen die na hun AOW-leeftijd zzp’en, maar daar moet aan toegevoegd worden dat deze groep al voor hun pensioen als zzp’er werkte. Overigens vind ik de term ‘zzp’er’ niet altijd meer passend. Ik spreek liever van een ‘resultaatgenieter’. Voor deze groep is werk vaak geen primaire bestaansvoorwaarde meer, maar iets wat voldoening, ritme en betekenis geeft.”

Wat is volgens jullie de grootste reden dat veel gepensioneerden uiteindelijk niet doorwerken?

Marc Leene: “Wet- en regelgeving en vastgeroeste denkpatronen. Werkgevers begrijpen vaak niet hoe ze met gepensioneerden moeten omgaan. Tegelijkertijd weten veel ouderen zelf ook niet wat er nog mogelijk is.”

Ron van der Net: “Daarom stellen wij juist autonomie centraal. Een gepensioneerde hoeft niet meer te werken. Niemand verplicht hem of haar nog iets. Dat uitgangspunt verandert de hele verhouding tot arbeid. Vanuit de Doorwerkregeling zeggen we eigenlijk: de autonomie van de doorwerknemer staat centraal. De doorwerknemer behoudt vrijheid om inzet, beschikbaarheid en voortzetting van werkzaamheden zelfstandig te bepalen. Wij faciliteren vervolgens alles daaromheen. Denk aan zaken als loonbelasting en premieafdracht. We maken het administratief simpel.”

Hebben jullie inzicht in de effecten van doorwerken op welzijn en gezondheid van gepensioneerden?

Marc Leene: “Onder de werkenden die via de Doorwerkregeling actief zijn, zien we ongeveer één procent uitval. Dat is extreem laag. Daarnaast zien we dat mensen gemiddeld zo’n 17 uur per week werken. Dat laat ook zien dat het niet gaat om volledig doorbuffelen tot op hoge leeftijd.”

Ron van der Net: “Geld is voor deze groep secundair. Ze hebben immers veelal een pensioen opgebouwd en krijgen maandelijks een AOW. Daardoor verandert de rol van werk fundamenteel. Voor veel ouderen gaat het niet meer over arbeidsvoorwaarden of carrière maken, maar over zingeving, sociale contacten en actief blijven.”

• Lees ook: “Ondernemerschap is vrijheid, maar zonder individuele verantwoordelijkheid werkt het systeem niet.”

Hoe groot achten jullie de bijdrage van 65-plussers aan het oplossen van arbeidsmarktkrapte?

Ron van der Net: “Groter dan veel mensen denken. De inzet van gepensioneerden kan fundamenteel bijdragen aan de arbeidsproductiviteit. Zeker in sectoren waar ervaring, vakkennis en betrouwbaarheid belangrijk zijn.”

Marc Leene: “We hebben bijvoorbeeld het initiatief DoorwerkAmbtenaar opgezet. Verschillende gemeenten benaderden voormalige ambtenaren met de boodschap: we hebben opdrachten die we simpelweg niet ingevuld krijgen. Op basis van ervaring en vaardigheden konden mensen zich opnieuw aanmelden. Dan zie je hoeveel kennis er eigenlijk nog beschikbaar is.”

Zien jullie de Doorwerkregeling als tijdelijke oplossing in een krappe arbeidsmarkt of als structureel model voor de toekomst?

Marc Leene: “Ik zie het echt als een structurele bouwsteen. We moeten af van het idee dat pensioen een soort eindstation is. Veel mensen zijn gewoon met pensioen én aan het werk.”

Ron van der Net: “Fiscaal en juridisch blijft dat soms nog een rariteit in Nederland. Maar maatschappelijk gezien is het allang realiteit.”

Marc Leene: “Wij proberen werkgevers daarom ook uit te leggen dat je anders moet kijken naar deze groep. Geef mensen vrijheid. Accepteer bijvoorbeeld dat iemand werk kan weigeren of met een korte opzegtermijn wil werken. Maak het aantrekkelijk en simpel. Dan blijkt het ineens helemaal niet zo ingewikkeld.”

In De ZZPuzzel geven experts aan dat een herziening van de arbeidsmarkt nodig is om de veranderende werkelijkheid van werk beter te weerspiegelen. Hoe kijken jullie daarnaar?

Ron van der Net: “Je moet kijken naar de geschiedenis van de arbeidsmarkt en jezelf afvragen: waar komen we als land vandaan en waar willen we eigenlijk naartoe? Een herziening van het socialezekerheidsstelsel is daarin essentieel. Daarbij geldt dat we veel zaken rondom de arbeidskwalificatie onnodig ingewikkeld hebben gemaakt. Eigenlijk wil je toewerken naar een soort transactionele arbeidsmarkt: vraag en aanbod sluiten goed op elkaar aan, de boel is goed gefinancierd en goed gestructureerd.”

Als het om de arbeidsmarkt gaat, wat is jullie boodschap aan de politiek?

Marc Leene: “Ron zei het al, maar de arbeidsmarkt is nodeloos ingewikkeld. Dat komt mede door de politiek. Werkgevers die gebruikmaken van de Doorwerkregeling zeggen regelmatig hetzelfde: keep it simple.”

Ron van der Net: “Ook zaken als automatisch pensioenontslag zijn vaak al complex genoeg. Uiteindelijk hebben mensen vooral behoefte aan duidelijkheid en eenvoud. Dat geldt voor werkgevers én voor werkenden.”   

• Lees ook: ‘Sectorale minimumtarieven voor zzp’ers kunnen schijnzelfstandigheid oplossen’