AI maakt zzp’ers sneller en productiever, maar verandert hun bedrijf nog weinig

AI heeft in korte tijd een vaste plek gekregen in het werk van zelfstandig ondernemers. Uit de eerste Knab Zzp AI Monitor 2026 blijkt dat 84 procent van de ondervraagde zzp’ers AI gebruikt voor het werk. De helft doet dat dagelijks. Veertig procent van de zzp’ers experimenteert met AI of gebruikt het voor losse taken. 

Bij 44 procent gaat het gebruik verder dan dat. Een derde van de zzp’ers (33%) heeft AI inmiddels als vast onderdeel van het werk opgenomen. Bij nog eens 11 procent voert AI zelfstandig terugkerende taken uit of zijn delen van het werk rond AI ingericht.

Daarmee groeit het gebruik snel. Bij 74 procent van de ondervraagde zzp’ers is het AI-gebruik in het afgelopen jaar toegenomen. Nog eens 15 procent gebruikte een jaar geleden nog helemaal geen AI.

Vooral sneller en beter werken

De effecten zijn volgens de AI-gebruikers vooral merkbaar in het dagelijkse werk. 85 procent zegt dankzij AI sneller te werken en 82 procent vindt dat de kwaliteit van het werk verbetert. Ook zegt 78 procent meer ruimte te ervaren om zich verder te ontwikkelen en vindt 71 procent het werk leuker door AI.

Een lagere werkdruk is minder vanzelfsprekend. Zes op de tien AI-gebruikers ervaren een lagere werkdruk. Bij 40 procent is daar dus geen sprake van.

De impact op de onderneming als geheel blijft vooralsnog beperkt. Zes op de tien AI-gebruikers zien nog geen effect van AI op de ontwikkeling van hun onderneming.

Een kleinere groep zet de technologie wel in voor zakelijke vernieuwing. Zo onderzoekt 17 procent actief nieuwe zakelijke kansen. Ongeveer 15 procent heeft de bestaande dienstverlening uitgebreid en een vergelijkbaar aandeel heeft nieuwe producten of diensten toegevoegd. Negen procent zegt dankzij AI op nieuwe manieren geld te verdienen.

“AI geeft veel zzp’ers een krachtigere motor, maar de meesten rijden er voorlopig dezelfde rondjes mee,” zegt Casper Zwart, onderzoeker bij Knab. Volgens hem werken zzp’ers dankzij AI sneller en beter, terwijl een kleinere groep de technologie gebruikt om ook de koers van de onderneming te veranderen. 

• Lees ook: AI en vergrijzing schudden zakelijke dienstverlening op

Grote verschillen tussen sectoren

Het gebruik van AI verschilt sterk per type werk. Van de zzp’ers die vrijwel niet achter een beeldscherm werken, gebruikt 33 procent AI. Bij ondernemers die bijna al hun werk achter een beeldscherm doen, ligt dat op 93 procent.

De verschillen zijn ook zichtbaar tussen sectoren. In de ICT gebruikt 97 procent van de ondervraagde zzp’ers AI, waarvan 78 procent dagelijks. In media en communicatie gebruikt 96 procent AI en doet 66 procent dat dagelijks.

In de bouw ligt het gebruik aanzienlijk lager: 59 procent gebruikt AI voor het werk en 29 procent doet dat dagelijks. In kunst en cultuur gaat het om respectievelijk 67 en 26 procent.

Volgens Knab betekent een lager gebruik niet automatisch dat ondernemers achterblijven. Generatieve AI sluit volgens de bank nu eenmaal beter aan op digitaal kenniswerk dan op fysiek, ambachtelijk of sterk persoonlijk werk.

AI wordt volgens zzp’ers snel normaal

De verwachting is ondertussen dat AI de komende jaren verder zal doorbreken. 79 procent van de ondervraagde zzp’ers verwacht dat AI binnen vijf jaar minstens zo normaal wordt als internet.

Knab wil de AI Monitor jaarlijks uitbrengen om te volgen of de snelle groei in het gebruik zich ook vertaalt naar structurele veranderingen in het werk en ondernemerschap van zzp’ers.

Voor de eerste editie vulden ruim 1.000 zelfstandigen een online vragenlijst in. De resultaten hebben betrekking op 868 deelnemers die aangaven zzp’er te zijn. Het onderzoek liep van 23 mei tot en met 5 juli 2026. De vragen over toepassingen en effecten zijn meestal alleen voorgelegd aan de 723 deelnemers die AI gebruiken.

• Lees ook: Van handiger werken naar slimmer beslissen met data en AI