Maandelijkse archieven: oktober 2026

Knab-peiling: meerderheid zzp’ers tegen Zelfstandigenwet

Een meerderheid (53%) van de 1.068 zzp’ers in een Knab-peiling, die begin oktober is gedaan, zou tegen de nieuwe Zelfstandigenwet stemmen. Slechts 19 procent zou voor stemmen en 28 procent weet het nog niet. In de peiling van april 2025 was nog 71 procent voor de eerdere plannen. Vooral de eis van minimaal drie opdrachtgevers roept weerstand op. Ook twijfelen veel ondernemers of de wet opdrachtgevers over de streep trekt om hen in te huren.

Eis van drie opdrachtgevers botst met lange projecten

Het voorstel voor de Zelfstandigenwet, dat op 1 oktober in internetconsultatie ging, moet vooraf meer zekerheid geven over werken als zelfstandige. De nieuwe route vraagt onder meer om minimaal drie volwaardige opdrachtgevers in het vorige en lopende kalenderjaar samen. Wie daar niet aan voldoet, blijft beoordeeld worden volgens de bestaande regels. Ook meerdere eindklanten kunnen volgens de toelichting als één opdrachtgever tellen als het opdrachtencontract met één intermediair is gesloten. Bij rechtstreekse contracten met de eindklanten tellen die afzonderlijk.

Maar liefst 51 procent van de ondervraagden is tegen de eis van drie opdrachtgevers. Geen van de andere voorgelegde voorwaarden krijgt zoveel weerstand. 31 procent vindt dat beleidsmakers bij de verdere uitwerking vooral naar het aantal opdrachtgevers moeten kijken. In de toelichtingen beschrijven ondernemers hoe één grote opdracht al snel maanden of jaren duurt. “Dat ik gedurende zo’n periode vooral voor één opdrachtgever werk, maakt mij niet ineens minder ondernemer”, zegt een zzp’er in onderwijs en kinderopvang.

Van de ICT’ers in de peiling zou 73 procent tegen het voorstel stemmen. In de zorg en welzijn is dat 41 procent; veertig procent van deze groep weet het nog niet. Van de zzp’ers met minder dan drie klanten in 2025 en 2026 samen zou 74 procent tegen het hele voorstel stemmen, tegenover 44 procent van degenen met minimaal drie klanten. 

Andere onderdelen krijgen veel steun. Zo is 91 procent voor vrijheid bij de uitvoering van het werk en 89 procent voor een afzonderlijke rekening. Over een minimumbedrag voor voorzieningen, zoals pensioenopbouw of een arbeidsongeschiktheidsverzekering, zijn de meningen verdeeld: 46 procent is voor en 43 procent tegen.

Zzp’ers vrezen dat de nieuwe route een harde inhuureis wordt

Een kwart (25%) is het eens met de stelling dat opdrachtgevers door het voorstel makkelijker zzp’ers zullen inhuren. Bijna de helft (48%) is het daarmee oneens. “Dan val ik niet in de ‘veilige haven’ en dat schrikt mij niet af, maar opdrachtgevers… Dat baart mij zorgen”, zegt een zzp’er in de ICT.

Casper Zwart, onderzoeker bij Knab, licht toe: “Op papier houdt het kabinet twee routes open. Maar in de reacties vrezen zzp’ers dat opdrachtgevers straks alleen de nieuwe route accepteren. Denk aan ICT’ers die lang aan één groot project werken en moeilijk drie opdrachtgevers kunnen halen. Als opdrachtgevers die eis toch stellen, helpt het deze ondernemers weinig dat de bestaande beoordeling juridisch mogelijk blijft. Een vrijwillige route naar zekerheid kan zo in de praktijk een harde inhuureis worden.”

Veertig procent van de zzp’ers in de peiling zegt dat een opdrachtgever dit jaar heeft aangegeven dat een opdracht niet doorging of werd stopgezet vanwege onzekerheid over zzp-inhuur.

Kijk het webinar van Zipconomy met alles wat je moet weten over de nieuwe Zelfstandigenwet.

Stemverdelingen naar ondernemersprofiel

Hoe zouden deelnemers stemmen als zij in de Tweede Kamer zaten? Elke rij toont de verdeling binnen die groep.

Sector

Groep Voor Tegen Weet nog niet
ICT 8% 73% 19%
Techniek en industrie 13% 64% 23%
Persoonlijke dienstverlening 15% 53% 33%
Bouw en installatie 20% 52% 28%
Een andere sector 18% 51% 31%
Zakelijke en financiële dienstverlening 27% 49% 24%
Creatieve sector, media en communicatie 28% 43% 28%
Zorg en welzijn 19% 41% 40%

 

Aantal jaren als ondernemer

Groep Voor Tegen Weet nog niet
Minder dan 3 jaar 22% 55% 23%
3–5 jaar 18% 52% 29%
6–10 jaar 19% 49% 33%
11 jaar of langer 20% 57% 23%

 

Uurtarief exclusief btw

Groep Voor Tegen Weet nog niet
Minder dan € 40 12% 59% 29%
€ 40 tot minder dan € 60 15% 48% 37%
€ 60 tot minder dan € 80 28% 43% 28%
€ 80 tot minder dan € 100 21% 50% 29%
€ 100 tot minder dan € 125 16% 61% 23%
€ 125 of meer 20% 56% 24%

 

Aantal opdrachtgevers in 2025 en 2026 samen

Groep Voor Tegen Weet nog niet
0 of 1 7% 77% 16%
2 7% 72% 21%
3–5 19% 46% 35%
6–10 29% 38% 33%
11–25 28% 47% 24%
Meer dan 25 28% 44% 27%

 

Kleine sectoren zijn niet afzonderlijk weergegeven. Een andere sector betreft deelnemers die de antwoordoptie anders kozen. De twee categorieën onder drie jaar zijn samengevoegd, net als nul en één opdrachtgever. Ontbrekende profielgegevens en niet-numerieke uurtarieven staan niet in de tabellen. Door afronding op hele percentages kan de som van een rij afwijken van 100%.

Geplaatst in ZP en Politiek | Tags , | 13s Reacties

Onderzoek en cijfers: De nieuwe werkelijkheid van de zzp. “Vroeger hadden we het over gedwongen zzp’ers, nu over gedwongen werknemers”

In zes kwartalen tijd daalde het aantal zzp’ers dat eigen arbeid aanbiedt met 12,5 procent. Dat zijn 138.000 mensen die volgens het CBS niet langer zelfstandig aan het werk zijn. Ander dan wellicht verwacht of gehoopt: die personen hebben nu vaak geen vaste baan en werken ook niet via uitzendbureaus of detacheerders. Ze hebben vooral kortlopende contracten of werken via een oproepcontract. 

Dat blijkt uit het rapport ‘De nieuwe werkelijkheid van de zzp. De impact van handhaving, beleid en arbeidsmarktontwikkelingen in cijfers’ dat op 5 oktober is uitgebracht door ZiPconomy, HeadFirst en ONL voor Ondernemers.

Het doel van de reeks is volgens Sem Overduin, lead corporate en public affairs bij HeadFirst, om het debat te voeden met feiten in plaats van onderbuikgevoelens. Data van onder meer het CBS, TNO, de Kamer van Koophandel en Intelligence Group worden bij elkaar gebracht. “Het is niet aan ons om die afwegingen te maken”, benadrukt hij. “Dat is aan de politiek.” De cijfers laten wel een duidelijke conclusie toe: minder zzp betekent niet automatisch meer vast.

Een trendbreuk na dertig jaar groei

Hugo-Jan Ruts, oprichter van ZiPconomy en – samen met Wim Davidse  verantwoordelijk voor het onderzoek – zet eerst de verhoudingen recht. De zzp’er waar het politieke debat over gaat, de zelfstandige die eigen arbeid levert aan organisaties in langere opdrachten, vormt slechts 2,6 procent van alle werkenden in Nederland. De arbeidsmarkt is veel breder dan vast en flex, en ook andere groepen zelfstandigen merken de gevolgen van het beleid.

De groei van die groep is bovendien niet zomaar door de overheid aangewakkerd, stelt Ruts. Sinds 1996 groeide het aantal zzp’ers eigen arbeid vrijwel onafgebroken met zo’n vijf procent per jaar, ook vóór het stimuleringsbeleid dat vanaf 2004 op gang kwam. Ook tijdens de financiële crisis en na het afbouwen van fiscale voordelen bleef de groei overeind. “Het kan niet alleen maar daaraan liggen”, zegt hij. Individualisering en de opkomst van internet speelden net zo goed een rol. “Dat stimuleringsbeleid is eerder een facilitering en een reactie daarop.” Na corona volgde nog een flinke piek: “Mensen zagen ineens: het kan.”

Met het opheffen van het handhavingsmoratorium op 1 januari 2025 kantelde dat beeld abrupt. “Dan hakt dat er best wel in”, zegt Overduin over het eerste kwartaal van 2025, toen het aantal zzp’ers eigen arbeid met zo’n 50.000 afnam. “Decennia op rij zie je groei, en vanaf 2025 echt krimp.” Het Centraal Planbureau rekende eerder op 130.000 zzp’ers minder over 2025 en 2026 samen. Dat aantal is in het tweede kwartaal van 2026 al overschreden. Wel vlakt de daling inmiddels wat af.

Bron: De nieuwe werkelijkheid van de zzp. De impact van handhaving, beleid en arbeidsmarktontwikkelingen in cijfers (2026)

Niet naar vast, maar naar onzekere flex

De belangrijkste vraag in het rapport is waar die 138.000 zelfstandigen zijn gebleven. Niet in vaste banen, blijkt uit de CBS-cijfers. Ook niet in tijdelijke contracten met uitzicht op vast werk. En zelfs uitzenden en detacheren daalt. De groei zit in twee andere categorieën: korte tijdelijke contracten van drie tot zes maanden zonder uitzicht op vast, en oproepcontracten.

Bron: De nieuwe werkelijkheid van de zzp. De impact van handhaving, beleid en arbeidsmarktontwikkelingen in cijfers (2026)

“Dat zijn ook wel de categorieën die we onzekere flex noemen”, zegt Ruts. Als het de bedoeling van beleidsmakers was om mensen meer vastigheid te bieden, “dan zie je dat in ieder geval nu niet in die cijfers terug”.

Overduin ziet hetzelfde patroon in de overstapcijfers. De stap van zelfstandige naar een flexibel dienstverband piekte richting het eerste kwartaal van 2025 en loopt nu opnieuw op. De overstap naar een vast contract groeit veel minder hard. “Minder zzp’ers vertaalt zich niet direct in meer vaste arbeidsovereenkomsten”, vat hij samen. Volgens hem laat dat zien dat de vraag naar flexibiliteit niet verdwijnt, maar verschuift van extern naar intern. “Organisaties en opdrachtgevers hebben echt behoefte aan die interne flexibiliteit.”

Wie knippert het eerst met de ogen?

De daling is niet overal even groot. Kijk je naar de gewerkte uren van zelfstandigen per sector, dan zette de krimp in onderwijs en zorg al eerder in dan januari 2025. Overduin wijst erop dat juist die sectoren politiek en maatschappelijk onder een vergrootglas lagen, net als de kinderopvang. In de bouw volgde de afname vanaf het eerste kwartaal van 2025. De zakelijke dienstverlening laat een stabieler beeld zien, omdat veel bedrijven daar eerder werk maakten van compliant inhuren.

Ruts gaat een stap verder. In zorg en onderwijs wilden veel opdrachtgevers zelf “wel van de zzp’ers af”, zegt hij. Het einde van het moratorium kwam hen volgens hem goed uit om dat sectorbreed door te voeren, ook toen naheffingen nog helemaal niet aan de orde waren. Dat leidt tot een botsing tussen organisaties en de zelfstandigen om wie het gaat. “Wie knippert hier het eerst met z’n ogen?”

Opvallend is ook waar de krimp naar beroepsniveau het hardst is: bij het eenvoudigere, praktische werk. Het gaat om een kleine groep, ongeveer 2 procent van de zzp’ers eigen arbeid, terwijl twee derde op de hogere beroepsniveaus werkt. Toch is juist in deze groep, denk aan horecapersoneel, schoonmakers en glazenwassers, de schaarste groot. Overduin vermoedt dat deze groep vaker behoefte heeft aan zekerheid en nu een arbeidsovereenkomst krijgt aangeboden.

Ruts ziet daarin een maatschappelijk dilemma. De wens om zelfstandig te zijn is in deze groep niet kleiner dan bij hoogopgeleiden, en met het rechtsvermoeden bij een laag tarief komt er nog een maatregel aan die hen raakt. Hij waarschuwt voor een situatie waarin het “een privilege wordt om zzp’er te kunnen zijn”, alleen weggelegd voor de lucky few. 

Jonge zzp’ers haken af, 55-plussers niet

Ook naar leeftijd lopen de cijfers sterk uiteen. Bij jongere zzp’ers zit een duidelijke krimp, terwijl het aantal zelfstandigen van 55 jaar en ouder nog steeds groeit. Dat sluit aan bij onderzoek van Intelligence Group: van de zzp’ers onder de 30 zegt zo’n 17 tot 18 procent liever in loondienst te werken. Bij 55-plussers ligt dat aandeel veel lager.

Bron: De nieuwe werkelijkheid van de zzp. De impact van handhaving, beleid en arbeidsmarktontwikkelingen in cijfers (2026)

Overduin verklaart het verschil onder meer uit de levensfase. Oudere zelfstandigen kiezen vaak heel bewust voor het ondernemerschap. “Die hebben misschien al een carrière in loondienst achter de rug”, met een financiële buffer en lagere woonlasten. Zij kunnen het zich mogelijk ook permitteren om even de kat uit de boom te kijken.

Ruts voegt daar een minder rooskleurige verklaring aan toe. Voor 55-plussers is het lastiger om een vaste of zelfs tijdelijke baan te vinden. “Arbeidsmarktdiscriminatie op leeftijd is de grootste arbeidsmarktdiscriminatie die er is.” Wie weinig opdrachten heeft, blijft in de CBS-cijfers toch als zzp’er meetellen. Hard maken kunnen de sprekers het niet, want zo gedetailleerd zijn de data niet. Ruts verbaast zich er wel over dat “de overheid best weinig data gebruikt” bij dit soort afwegingen.

De geest is nog niet terug in de fles

Tegenover de dalende CBS-cijfers staat een opvallend gegeven: het aantal zzp’ers dat staat ingeschreven bij de Kamer van Koophandel blijft netto groeien. Dat lijkt tegenstrijdig, maar de bronnen meten iets anders. Het CBS legt vast in welke contractvorm iemand op dit moment werkt. Wie een eenmanszaak heeft maar nu in loondienst werkt, telt daar als werknemer, terwijl de inschrijving bij de KvK gewoon blijft staan.

Ook in de afgelopen zomermaanden kwamen er volgens de KvK netto 7.000 tot 9.000 zzp’ers bij, met elke maand bijna 20.000 nieuwe inschrijvingen. Ruts leest daarin dat de wens om zelfstandig te werken overeind blijft. “De geest is wat dat betreft nog niet terug in de fles.” Wie blij is met een nieuwe vaste baan, schrijft zijn eenmanszaak uit, redeneert hij. Dat dit niet massaal gebeurt, suggereert dat veel tijdelijke werknemers denken: “Mijn tijd komt wel weer.”

De cijfers van Intelligence Group wijzen dezelfde kant op. Het aandeel zzp’ers dat liever een baan zou hebben, schommelt al jaren rond de 11 procent, in lijn met onderzoek van TNO. Zouden de vertrokken zelfstandigen tevreden zijn met hun nieuwe dienstverband, dan had dat aandeel fors moeten dalen. Dat gebeurt niet. Ruts trekt er een scherpe conclusie uit: “Vroeger hadden we het over gedwongen zzp’ers. We hebben het nu over gedwongen werknemers.” 

Hij herinnert aan een uitspraak van oud-minister Koolmees, die ooit zei mensen niet tegen hun wil gelukkig te willen maken. “Daar zijn we nu wel een beetje mee bezig.”

Wat Den Haag met de cijfers zou moeten doen

Hoewel de opstellers benadrukken dat de afweging aan de politiek is, geven beiden duidelijke signalen mee. Overduin vraagt beleidsmakers te toetsen of hun maatregelen het beoogde doel wel bereiken. Organisaties blijven flexibiliteit nodig hebben, en als die niet via zzp’ers kan, verschuift ze naar onzekere contracten. “Den Haag moet dat altijd wel in ogenschouw nemen”, aldus Overduin.

Overduin verwijst naar onderzoek van SEO Economisch Onderzoek uit 2024. Daaruit bleek dat ervaren zelfstandig professionals eerder stoppen als flexibel doorwerken moeilijk wordt, terwijl de krappe arbeidsmarkt hen hard nodig heeft. “Men wil ook graag. Dat is misschien nog wel het belangrijkste.”

Tot slot pleiten de sprekers voor beter onderbouwd beleid en een logische volgorde. De zachte landing van de handhaving vervalt per 1 januari 2027, terwijl de Zelfstandigenwet, nu nog in internetconsultatie, mogelijk per 1 januari 2028 ingaat. Overduin verwacht dat de nieuwe cijfers het debat in de Tweede Kamer over het gelijktrekken van die data kunnen aanwakkeren. Ruts plaatst er nog een kanttekening bij: of de 138.000 ‘verdwenen’ zzp’ers terugkeren met de Zelfstandigenwet, “dat vraag ik me wel een beetje af”. Daarvoor ligt de lat van de zelfstandigenwet – zeven vinkjes noemt Ruts dat – toch best hoog. 

Het rapport ligt straks op de bureaus in Den Haag

In Den Haag is het volgens Ruts nog relatief stil rond de zzp-markt; direct na Prinsjesdag ligt de aandacht bij grotere politieke dossiers. Maar met de Zelfstandigenwet in aantocht verwacht hij dat de discussie snel losbarst. Overduin gaat het rapport persoonlijk langs politici en beleidsmedewerkers brengen. Zijn boodschap: “Lees het vooral.”

 

Het volledige rapport ‘De nieuwe werkelijkheid van de zzp’ is hier  te downloaden. Wie het hele gesprek wil zien, inclusief de vragen uit het publiek over de omzetting van eenmanszaak naar bv en de verschillen tussen CBS- en KvK-cijfers, kan onderstaande webinar terugkijken.

 

Geplaatst in ZP en Ondernemen | 7s Reacties

Inhuren via broker of MSP: waar schuurt het marktmodel met de Aanbestedingswet?

Publieke organisaties kiezen steeds vaker voor het marktmodel bij het inkopen van flexibele arbeid. Na een stijging van 62 procent in het aantal aanbestedingen in 2025, zet deze trend strak door. Tot en met september 2026 staat de teller voor raamovereenkomsten broker/MSP al op 53 aanbestedingen, goed voor een totale contractwaarde van 3,35 miljard euro.

De oorzaak van deze verschuiving is helder: inhuur wordt steeds complexer. Organisaties zoeken grip op hun flexibele schil, willen versnippering tegengaan en verlangen naar uniformiteit in contracten en scherpe risicobeheersing. De marktcijfers laten zien dat steeds meer publieke opdrachtgevers stoppen met een dynamisch aankoopsysteem (DAS). Zij stappen over op een broker of managed service provider (MSP) voor meer regie op hun externe inhuur.

Definitie

Inhuren via het marktmodel is vanuit aanbestedingsperspectief best bijzonder. De mededinging tussen leveranciers vindt pas plaats nadat de aanbestedingsprocedure is afgerond. De aanbestedende dienst contracteert hierbij in de regel één partij. Deze zal met een brede marktbenadering, en in samenwerking met toeleveranciers en zzp’ers, de aanvragen invullen. 

Dit verschilt fundamenteel van een traditionele raamovereenkomst met voorkeursleveranciers. Je legt namelijk een procesvraag neer bij de markt om de beste kandidaat tegen een marktconform tarief te vinden. Publieke organisaties passen dit model vooral toe bij grote inhuurvolumes en/of een breed scala aan functieprofielen.

Waar schuurt het marktmodel met de Aanbestedingswet?

Bij het marktmodel besteed je geen inhuurkrachten aan, maar het proces van inhuren. In de markt en bij juristen roept dit regelmatig discussie op. Critici en marktpartijen wijzen hierbij op drie potentiële risico’s en spanningsvelden:

Direct handmatige gunning verdringt de markt (Art. 1.9 AW)

De daadwerkelijke competitie voor inhuuropdrachten vindt pas ná de gunning plaats, ‘achter de schermen’. Wanneer een broker inhuuraanvragen niet transparant en openbaar uitzet, ontstaat een besloten selectie die de wettelijke mededinging doorkruist. Ook het één-op-één contracteren van ‘eigen wervingen’ uit het netwerk van de aanbestedende dienst omzeilt de eerlijke mededinging en verdringt de markt. 

Eigen personeel aanbieden verstoort de gelijke behandeling

Sommige brokers en MSP’s detacheren ook eigen personeel. Zodra zo’n partij ook eigen kandidaten mag voordragen op inhuuraanvragen, vervalt hun onafhankelijke rol. Zonder strikte kaders en voorwaarden ontstaat er een directe schijn van belangenverstrengeling en ongelijke behandeling ten opzichte van andere leveranciers.   

Het clusterverbod (Art. 1.5 AW)

Het bundelen van alle inhuurcategorieën (finance, HR, juridisch, IT, bedrijfsvoering, etc.) bij één partij vereist een deugdelijke motivering. Je moet kunnen verantwoorden waarom samenvoegen het MKB niet onnodig uitsluit. 

Handelt een broker of MSP niet volkomen neutraal en openbaar, of krijgt één leverancier bevoorrechte toegang tot aanvragen? Dan is er simpelweg geen sprake meer van een marktmodel, maar van een traditionele raamovereenkomst met een voorkeursleverancier. 

Rechtspraak en adviezen

Rechters en de Commissie van Aanbestedingsexperts gaven eerder in uiteenlopende inhuur-casuïstiek duidelijke kaders voor de praktijk, zoals bij: 

Mag een MSP-model überhaupt? (Gemeente Eindhoven, 2019)

Ja, de rechter oordeelde dat een MSP-model rechtmatig is. In deze specifieke casus stelde de aanbestedende dienst in het programma van eisen al heldere voorwaarden aan de uitvoering. Bijvoorbeeld het openbaar publiceren van inhuuropdrachten, het neutraal handelen van de MSP en het bieden van gelijke kansen aan toeleveranciers. Volgens de rechter namen deze concrete uitvoeringseisen de bezwaren over mogelijke ongelijke behandeling voldoende weg.

Gelijkheid en informatievoorsprong (TenneT, 2023)

Zittende leveranciers beschikken vaak over historische data, zoals de feitelijke verdeling van de inhuurpopulatie en actuele inkooptarieven. Volgens een nieuwe inschrijver belemmerde deze kennisvoorsprong een eerlijke concurrentie. De voorzieningenrechter oordeelde dat de inschrijver deze bezwaren proactief en tijdig (vóór inschrijving) naar voren had moeten brengen op grond van het Grossmann-beginsel. Wacht een inschrijver hiermee tot na de gunning, dan verliest deze het recht om nog bezwaar te maken.

Beleidsvrijheid bij prijsmodellen (Gemeente Deventer, 2024 & 2025)

De rechter laat aanbestedende diensten veel ruimte bij het inrichten van hun gunningsmethodiek. De voorzieningenrechter oordeelde dat het voorschrijven van een minimale en maximale opslag (fee) juridisch houdbaar is, mits de regels vooraf transparant en voor iedereen gelijk zijn. Uurtarieven hoefden niet in het prijscriterium te zitten, zolang zij aantoonbaar onderdeel zijn van de kwaliteitsbeoordeling. Voorbeelden van gunningscriteria voor kwaliteit bij deze aanbesteding waren het uitvoeren van benchmarks, tariefonderhandelingen en een uitgewerkte aanpak om marktconformiteit van uurtarieven te toetsen.

Gunnen op uitsluitend een ‘broker fee’ (CvAE Advies 659, 2022)

Marktpartijen maakten bezwaar tegen enkel gunnen op basis van de fee (marge of opslag) bij een aanbesteding voor broker-dienstverlening. De commissie beoordeelde het als ondeugdelijk wanneer de inhuurkosten zelf (de uurtarieven van de professionals) geen rol spelen in de beoordeling. Door een dergelijke opzet bestaat het risico dat de opdracht niet wordt gegund aan de inschrijver met de economisch meest voordelige inschrijving (EMVI). Wel geldt dat een advies van de Commissie zwaar weegt in de praktijk, maar formeel geen jurisprudentie vormt. 

Inzichten van advocaten: hoe borg je de rechtmatigheid?

Juridisch experts benadrukken dat het succes van de aanbesteding valt of staat met de inrichting van de keten:

Aanbestedingsadvocaat Anke Stellingwerff Beintema (Maasdam Broers Fischer Advocaten) benadrukt in het Tijdschrift Aanbestedingsrecht en Staatssteun (2024/2) dat inhuur via een broker of MSP niet per definitie onrechtmatig is, mits het proces aan strikte randvoorwaarden voldoet. Om te voorkomen dat een raamovereenkomst de mededinging op kunstmatige wijze beperkt of vervalst, stelt zij dat de uiteindelijke mededinging voor concrete inhuuropdrachten openbaar en transparant op kandidaatniveau moet plaatsvinden (paragraaf 6). In haar visie dient de broker of MSP inhuuraanvragen in ieder geval via een voor iedereen toegankelijk portaal te publiceren en te gunnen op basis van de beste prijs-kwaliteitverhouding (BPKV), om zo gelijke kansen voor de gehele markt te borgen (paragraaf 3 en 4).  

Zoals aanbestedingsrechtadvocaat Erik Plas (Infense Advocaten) betoogt in het Tijdschrift Aanbestedingsrecht en Staatssteun (2024/5, paragraaf 3.3), betreft de nadere contractering door een broker in essentie een privaat inkoopproces. De broker treedt daarbij op als private entiteit of hoofdaannemer. Wel vereist dit dat de Europese aanbesteding voor de broker aan de voorkant transparant en met de juiste waarborgen is ingericht. Een gebrek aan detail of transparantie in de uitvraag maakt een brokerconstructie volgens Plas niet per definitie onrechtmatig of een omzeiling van de wet (paragraaf 3.4 en 4). Wanneer de opdrachten binnen de vooraf omschreven scope vallen en er fatsoenlijke, transparante procesafspraken zijn gemaakt, kan het model de mededinging en MKB-toegang juist bevorderen (paragraaf 2 en 3.1).

De zienswijzen van Stellingwerff Beintema en Plas illustreren het huidige juridische spanningsveld in de markt. Waar de een pleit voor een strikte, publieke mededinging op kandidaatniveau, ziet de ander de aanpak voor marktontsluiting door de broker juist als een privaat inkooptraject. Wel benadrukken beiden dat transparantie en een onafhankelijke rol van de broker essentieel zijn bij contracten waar honderden miljoenen euro’s aan publiek geld doorheen stromen.

Conclusie: naar een volwassen en rechtmatige inhuurketen

De markt voor broker- en MSP-dienstverlening groeit niet alleen in omvang, maar ontwikkelt zich ook razendsnel. De focus verschuift van ‘puur administratief ontzorgen’ naar strategisch talent- en compliancemanagement. Overheid en marktpartijen bouwen zo samen aan een professionele inhuurketen. Tegelijkertijd beweegt de markt mee. Nieuwe, innovatieve spelers betreden het speelveld, wat meer te kiezen geeft. 

Publieke opdrachtgevers kunnen hun behoefte nu veel scherper definiëren. Vraag jezelf vooraf goed af: welke specifieke ondersteuning zoek je precies, en welk probleem moet de leverancier oplossen? Vraag in een tender daarom niet langer simpelweg om ‘een partij die de inhuur regelt’. Schrijf vooraf helder voor hoe de broker of MSP gelijke markttoegang, volledige transparantie en strikte naleving van wetgeving (zoals de Wet DBA) voor jouw organisatie borgt. Met de juiste juridische kaders in de raamovereenkomst benut je de effectiviteit van het marktmodel, terwijl je de rechtmatigheid volledig waarborgt.

Dit artikel werd eerder gepubliceerd op Aanbestedingscafé.

 

Geplaatst in Professioneel inhuren | Tags , , | 2s Reacties

Een korte inhuurketen is geen commerciële keuze, maar een compliance-noodzaak

Er leeft een grote behoefte onder eindklanten om meer inzicht en grip te krijgen op de inhuurketen. De belangrijkste reden: de angst dat de compliance niet in orde is en dus het risico op naheffingen en boetes. De invloed van wet- en regelgeving in de markt heeft de noodzaak van compliance hoog op de agenda gezet bij eindklanten. 

Recent onderzoek van Vereniging ZZP Nederland toont aan dat zzp’ers aangeven dat eindklanten ‘bang’ zijn voor schijnzelfstandigheid en daardoor zekerheid en grip zoeken bij de broker. En dat is niet gek, omdat er in het huidige landschap van wet- en regelgeving veel gebeurt en er helaas ook veel fout gaat, waardoor de behoefte aan risicobeheersing nog groter wordt.

Wet- en regelgeving zijn de verpakking. De werkelijke inhoud, en tegelijkertijd zorg van eindklanten, is het mitigeren van inhuurrisico’s om geen naheffingen en boetes te krijgen en het risico te ontlopen op reputatieschade. Want uiteindelijk roept wetgeving, zoals hierboven genoemd, continu dezelfde vragen op bij eindklanten. Wie is verantwoordelijk voor de compliance? Wie is verantwoordelijk als er iets misgaat? Kunnen wij aantonen dat de juiste controles zijn uitgevoerd? Hebben wij één aanspreekpunt dat de volledige keten beheerst? Zijn onze risico’s bestuurlijk beheersbaar? Dit zijn vragen die ver voorbij wetgeving gaan en de kern raken waarom eindklanten met brokers en MSP’s in zee gaan: inzicht en grip op externe inhuur.

Een te lange keten creëert een ‘in-elkaars-oor-fluisteren-effect’, waardoor er essentiële informatie in de keten sneuvelt, en dat ontlokt kostbare fouten. Een korte keten biedt uitkomst, maar nog geen garantie op compliance. Wat de korte keten wel doet, is het aanzienlijk vereenvoudigen van risicobeheersing. Verantwoordelijkheden, controles en risico’s zijn beter te beheersen en aantoonbaar te organiseren.

Van contracteren naar risicobeheersing

De nadelen van een lange keten worden direct duidelijk bij dit simpele voorbeeld. Een eindklant contracteert een broker. De broker werkt met een leverancier, die op zijn beurt weer samenwerkt met weer een andere leverancier die uiteindelijk de zzp’er levert. Iedere extra schakel betekent een extra contract, extra overdracht van informatie, aanvullende controles en een extra partij die verantwoordelijkheden draagt. Juist daardoor wordt het steeds lastiger om compliance aantoonbaar te organiseren. De langere keten brengt een complexiteit met zich mee die eindklanten juist willen vermijden. Dus achter de vraag ‘wie is er verantwoordelijk voor de compliance?’ van de eindklant schuilt vaak de behoefte aan complete risicobeheersing. Maar hoe wordt dat ingericht in de kortere keten?

Anno 2026 is een soepel verlopend en inhoudelijk correct contractproces een basis die wordt geëist van elke broker. De broker doet ook een stap naar voren en pakt de regie op externe inhuur en het beheren van risico’s, omdat de eindklant dit verwacht en zelfs eist. De broker transformeert van administratieve leverancier naar strategisch partner door middel van procesoptimalisatie, leveranciersmanagement, compliance, governance, periodieke rapportages, dashboards en data, KPI-monitoring en risicobeheersing. 

Alles wordt belegd bij één partij, waardoor er een antwoord komt op die prangende vraag van eindklanten: wie neemt de regie over het aantoonbaar beheersen van compliance-risico’s binnen de inhuurketen? Tegenwoordig: de broker. Die marktbrede ontwikkeling zorgt ervoor dat eindklanten één aanspreekpunt wensen voor alles omtrent externe inhuur. En als bijkomend voordeel: door de regie op de keten nadrukkelijker bij de broker te beleggen, ontstaat ook meer transparantie over marges en de toegevoegde waarde van iedere schakel.

Geen ruimte voor hoge tussenmarges in kortere ketens

Het verdwijnen van tussenmarges is een gezonde marktontwikkeling en zelfs een logisch gevolg van strakkere wet- en regelgeving. Een kortere keten maakt bovendien inzichtelijker welke partijen daadwerkelijk waarde toevoegen. Iedere extra schakel moet immers niet alleen vanuit commercieel perspectief, maar ook vanuit compliance en beheersbaarheid een duidelijke functie hebben. Daarom heeft de doorleenconstructie niet de waarde die het vroeger wel had. De eindklant heeft vandaag de dag behoefte aan grip en inzicht in compliance en risicobeheersing, omdat de wet- en regelgeving te complex wordt.

De eindklant en de ketenregisseur

De noodzaak van compliance verschuift het risico en de regie van de inhuurketen (ongeacht het aantal schakels) naar de broker. Daarbij treedt de broker op als regisseur van de keten. Deze ontwikkeling zien we inmiddels bij steeds meer publieke en private eindklanten. Zij vragen niet alleen om capaciteit, maar ook om een partij die de volledige keten aantoonbaar beheerst. En zoals eerder genoemd is de broker verantwoordelijk voor zaken als procesoptimalisatie, compliance, risicobeheersing, leveranciersmanagement en rapportage.

Het nieuwe ketenbeleid van Circle8 is een logisch gevolg van deze ontwikkeling. Met dit beleid verkorten en vereenvoudigen we de keten, waarbij de regie op het beheersen van compliance-risico’s nadrukkelijker bij Circle8 wordt belegd. Daarmee wordt de administratieve werklast ook verschoven naar Circle8. Als ketenregisseur contracteert Circle8 de leverancier en zzp’er apart, wat ervoor zorgt dat de compliance binnen de keten overzichtelijk en beheersbaar blijft. En dat is precies waar de eindklant om vraagt.

De vraag naar talent is onlosmakelijk verbonden met compliance

De inrichting van de kortere keten blijft een wisselwerking en samenwerking tussen de eindklant, de broker en de leverancier dan wel zzp’er. Iedere samenwerking is anders, en de spelregels van externe inhuur worden in lijn gebracht met de wens van de klant en binnen de kaders van wet- en regelgeving. De vraag aan een broker is daarmee fundamenteel veranderd. Het gaat niet langer alleen om de vraag of de juiste professional geleverd kan worden, maar steeds vaker om de vraag of de volledige inhuurketen aantoonbaar compliant, transparant en beheersbaar georganiseerd kan worden. Juist daarin onderscheidt de broker zich de komende jaren.


Over de auteur

Ghiel Wijdeven is Client Manager bij Circle8. Hij beargumenteert dat een kortere inhuurketen geen commerciële keuze is, maar een compliance-noodzaak.  

 

Geplaatst in Professioneel inhuren | Tags , | 1 Reactie

Bovib-directeur Smals positief over Zelfstandigenwet, maar er zijn ook enkele ‘ernstige zorgen’

“De Bovib is ronduit blij met de Zelfstandigenwet. Eindelijk is er expliciet oog voor mensen die hun werkzame leven naar eigen inzicht willen inrichten en krijgt zelfstandig ondernemerschap een eigen plaats in ons stelsel van arbeidsrelaties.” Smals prijst de inspanningen van minister Aartsen om zzp’ers en opdrachtgevers een ‘veilige haven’ te bieden na zo’n lange periode van onzekerheid in de markt. “Het is een erkenning van het zelfstandig ondernemerschap en de belangrijke rol van zzp’ers op de arbeidsmarkt.”

Want de Zelfstandigenwet (beoogde ingangsdatum: 1 januari 2028) komt volgens Smals niets te vroeg. Het CBS stelde onlangs nog dat er momenteel zo’n 140.000 zzp’ers minder een zelfstandige opdracht uitvoeren dan anderhalf jaar geleden, het moment waarop het handhavingsmoratorium verviel. De oorzaak is dat door de huidige onduidelijke wet- en regelgeving opdrachtgevers geen of minder zzp’ers inhuren uit angst voor naheffingen en boetes wegens schijnzelfstandigheid.

Bij menig aanbesteding worden zzp’ers zelfs categorisch uitgesloten. Dat is de Bovib al lange tijd een doorn in het oog. De (intermediaire) markt wacht met smart op de aanpassing van de Leidraad inhuur Rijksoverheid die hopelijk aan het categorisch uitsluiten van zzp’ers een eind moet maken. (Minister Aartsen heeft de Kamer toegezegd deze herfst hiermee te komen.)

Zzp-populatie weer op peil brengen

Het doel van de Zelfstandigenwet is om een wettelijk kader bieden dat meer duidelijkheid en zekerheid geeft, zodat opdrachtgevers weten wanneer zij in ieder geval wel met zzp’ers kunnen werken. De Bovib-directeur: “Het streven is dat er met die veilige haven weer meer opdrachten komen voor zzp’ers. Voor een gezonde arbeidsmarkt is het van belang dat de zzp-populatie op peil blijft. Ik zou dan ook graag zien dat de minister gaat monitoren of dit doel inderdaad met de Zelfstandigenwet wordt bereikt.”

Resultaatverplichting is zeker niet altijd mogelijk en mag het werken op basis van uurtarief niet vervangen

Zelfstandigenwet is extra optie

Minister Aartsen heeft in een toelichting laten weten dat de Zelfstandigenwet naast de bestaande wet- en regelgeving en jurisprudentie (Deliveroo-gezichtspunten) staat. Voldoet een zelfstandig ondernemer niet aan de criteria uit de zelfstandigen- en werkrelatietoets, dan komt hij niet in de veilige haven van de Zelfstandigenwet. De wet is echter niet verplicht, maar een optie. Is voor een zzp’er de Zelfstandigenwet niet van toepassing, dan geldt voor hem nog altijd de reguliere beoordeling volgens de bestaande wet- en regelgeving en jurisprudentie (Deliveroo-criteria), waaruit nog steeds zelfstandigheid kan blijken. Smals juicht dat toe, maar zou dat graag explicieter terugzien. “Ik zou het liefst willen dat dit in de wet wordt opgenomen.”

Zorgen over enkele criteria

In het concept wetsvoorstel staan alle criteria voor de zelfstandigentoets en werkrelatietoets. Deze zullen uiteindelijk bepalend voor de praktische uitvoerbaarheid, zowel voor de zzp’er als voor intermediairs en brokers. Smals: “Over enkele daarvan maak ik mij ernstige zorgen, bijvoorbeeld over de voorwaarden voor urenvergoeding en het aantal opdrachtgevers.”

Resultaatverplichting

Een van de criteria uit de werkrelatietoets bepaalt dat de zelfstandig ondernemer resultaatverantwoordelijkheid draagt, dus resultaatafspraken maakt en minder werkt op basis van uurtje-factuurtje. Deze resultaatverplichting is volgens Smals zeker niet altijd mogelijk en mag het werken op basis van uurtarief niet vervangen. “Denk aan professionals in het hogere segment met een complexe opdracht. Daar kun je lang niet altijd een concreet resultaat aan verbinden. Die zzp’ers worden op uurbasis ingehuurd om hun kennis en expertise te leveren.”

Positie intermediair

Een criterium uit de zelfstandigentoets is dat de zelfstandige in een periode van 2 jaar (het lopende en voorgaande kalenderjaar) ten minste 3 klanten heeft gehad. Een intermediair geldt als 1 opdrachtgever. “Dat is onwenselijk, in sommige gevallen bijna praktisch onmogelijk”, stelt Smals. Bijvoorbeeld als wordt gewerkt met raamcontracten, die vaak worden afgesloten tussen overheden en brokers. De zzp’er kan van daaruit voor verschillende overheidsdiensten werken. “Dat zijn wel degelijk verschillende opdrachtgevers.”

Minister Aartsen stelt in een interview met ZiPconomy dat de partij met wie een overeenkomst is afgesloten, vooralsnog leidend is. Maar de minister nodigt de markt expliciet uit om naar de situatie van de intermediair te kijken en met alternatieven te komen. Smals roept Bovib-leden dan ook op om gebruik te maken van de mogelijkheid om via de internetconsultatie hun input te geven.


Meer weten : schrijf je dan in voor het ZiPconomy webinar Alles over de Zelfstandigenwet . Maandag a.s. om 14:45 uur. ZiPconomy hoofdredacteur Jan-Willem Weijers bespreekt het wetsvoorstel met experts Boris Emmerig en Alexander Kist. Ze gaan in op vragen van deelnemers aan het webinar. Inschrijven (gratis) kan via deze link.

 

Geplaatst in Professioneel inhuren | 1 Reactie

Twaalf dingen die je als zzp’er – en opdrachtgever – moet weten over de nieuwe Zelfstandigenwet

Vandaag is de voorlopige tekst van de Zelfstandigenwet gepubliceerd. Een nieuwe wet met duidelijke spelregels vooraf, waar zzp’er en opdrachtgever zich aan moeten houden om met elkaar te kunnen werken.

Met deze wet – die op zijn vroegst ingaat op 1 januari 2028 – moet een einde komen aan jaren van politieke discussie en onduidelijkheid over wanneer een zzp’er nu wel of niet door een opdrachtgever ingehuurd mag worden, zonder het risico op boetes achteraf.

De tekst die nu bekend is gemaakt, is nog niet de definitieve wet. Zo moet de wet nog behandeld worden door de Tweede en Eerste Kamer. Toch is het interessant en belangrijk om te kijken hoe het voorstel er nu uitziet. Want gaat dit nu die duidelijkheid geven? En hoe ingewikkeld is het om als zzp’er aan de gestelde criteria te voldoen?

Daarom deze 12 vragen en antwoorden over de Zelfstandigenwet.

  1. Waarom vindt het kabinet dat er een nieuwe wet moet komen?

Het nieuwe wetsvoorstel moet zorgen voor een doorbraak in de discussie over het werken met zelfstandigen, die al ruim twintig jaar speelt, zo schrijft het kabinet.

De Zelfstandigenwet moet onnodige terughoudendheid bij opdrachtgevers bij het inhuren van zzp’ers tegengaan én zorgen dat zelfstandigen de verantwoordelijkheid nemen om risico’s af te dekken.

Minister Thierry Aartsen (Werk en Participatie): “Na jaren van onduidelijkheid en onnodige terughoudendheid bij opdrachtgevers moet de nieuwe Zelfstandigenwet zorgen voor meer rust en vooral duidelijkheid onder zelfstandigen en opdrachtgevers.”

  1. Wat is de kern van de wet

In het wetsvoorstel bestaat uit twee toetsen:

  • De zelfstandigentoets en
  • De werkrelatietoets.

De zelfstandigentoets kijkt vooral of iemand ondernemer is, met daarbij ook een aantal verplichtingen die wat het kabinet betreft bij ondernemerschap horen (hierover later meer).

De werkrelatietoets toetst of een zzp’er een opdracht in voldoende zelfstandigheid kan en mag doen (ook hierover later meer).

Als aan alle criteria van deze twee toetsen voldaan wordt, én er in de praktijk ook zo gewerkt wordt, ontstaat er een zogenoemde ‘veilige haven’. Vooraf is dan duidelijk dat er gewerkt kan worden met en als zelfstandige, zonder risico op naheffingen of boetes vanwege schijnzelfstandigheid.

Relevant:

  • Geen plicht: de wet is niet verplicht, maar een optie. Voor wie een zekerheid vooraf wil (de ‘veilige haven’).
  • Alles of niets: er is geen rangorde en geen weging. Wordt aan één criterium niet voldaan, dan geeft de wet geen zekerheid.
  • Wezen gaat voor schijn: de feitelijke uitvoering telt, niet wat op papier staat. Verliest een zelfstandige tijdens de opdracht een criterium, dan vervalt de veilige haven vanaf dat moment.
  • Geen automatisch werknemerschap: wie niet voldoet, is niet vanzelf werknemer. Dan volgt de reguliere beoordeling, waarin zelfstandigheid nog steeds kan blijken.
  1. Voor wie is de wet bedoeld?

De wet moet duidelijkheid geven voor alle situaties waarin nu onduidelijkheid of onzekerheid kan bestaan over de vraag of er wel of niet sprake is van een werknemersrelatie. Voor hen wordt via de nieuwe wet een ‘veilige haven’ gecreëerd.

Daarmee is de wet niet direct van toepassing op zelfstandigen voor wie zo’n veilige haven niet nodig is. Denk aan:

  • zzp’ers die door particulieren worden ingehuurd (denk aan de huisschilder, dan is er immers zelden sprake van een arbeidsrelatie);
  • zzp’ers die producten verkopen (ook geen discussie over een arbeidsrelatie);
  • zelfstandigen die eenmalige – vaak korte – diensten leveren aan bedrijven (denk aan advieswerk, het geven van een lezing, kortere opdrachten van specialisten, zoals het maken van een ontwerp of een logo, of eenmalig financieel advies) of echt uitbesteed werk (waarbij de uitvoerende ook zelden op locatie werkt). Hier is al helemaal geen vraag of er wel of niet sprake is van een arbeidsovereenkomst. Dus is een veilige haven (en deze wet) ook niet nodig.
  1. Welke criteria staan er in de Zelfstandigentoets?

De zelfstandigentoets bestaat uit drie criteria die samen bepalen of iemand zich ‘in het economisch verkeer’ als zelfstandige gedraagt. Het zijn criteria die los staan van een specifieke opdracht of relatie met een opdrachtgever.

1.⁠ ⁠       De zelfstandige beschikt over de basisvoorwaarden om in het economisch verkeer als zelfstandige te kunnen werken.

Daarmee worden de volgende zaken bedoeld:

  • KvK-inschrijving
  • Het hebben van een btw-nummer
  • Het hebben van een aparte bankrekening voor zakelijke transacties
  • De zelfstandige is zelf verantwoordelijk voor de facturatie (mag door een ander worden uitgevoerd)
  • De zelfstandige hanteert een betalingstermijn voor klanten en opdrachtgevers
  • De zelfstandige verricht zelf betalingen aan derden en kan aangesproken worden op te late betaling
  1. De zelfstandige heeft in een periode van 2 jaar (lopende kalenderjaar en voorgaande kalenderjaar) ten minste 3 klanten gehad.

Daarmee kan/moet iemand aantonen dat hij of zij voldoende onafhankelijk ondernemer is (en dus niet afhankelijk van één opdrachtgever). Het kabinet wil zo ook stimuleren dat een zelfstandige actief aan acquisitie doet.

Een paar detailpunten zijn hierbij van groot belang:

  • Een zzp’er hoeft niet na 2 jaar drie nieuwe klanten te hebben. Je kunt dus prima jarenlang voor 1 klant werken, mits je daarnaast ook nog andere klanten hebt.
  • Die tweede en derde klant moeten qua omzet wel ‘enige substantie’ hebben. Deze regel moet, in de woorden van de minister, geen ‘wassen neus’ worden.
  • Een intermediair geldt als 1 opdrachtgever. Als je via hetzelfde bureau bij drie verschillende organisaties een opdracht doet, geldt dat toch als 1 klant. (De brancheorganisaties van intermediairs gaan vast en zeker nog proberen dit punt uit de wet te krijgen.)
  1. De zelfstandige heeft voorzieningen getroffen tegen risico’s die horen bij werken als zelfstandige.

De zelfstandige moet jaarlijks verplicht een bepaald bedrag besteden aan voorzieningen tegen risico’s die horen bij het werken als zelfstandig ondernemer. De hoogte van dit bedrag is nog niet vastgesteld. Het kabinet denkt wel aan een vast bedrag, dus onafhankelijk van de omzet of het tarief.

Dat geld moet besteed worden aan zaken als:

  • ⁠Een verzekering voor (langdurige) arbeidsongeschiktheid (dat kan bijvoorbeeld de BAZ zijn, die verplichte Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen, die aangekondigd is)
  • ⁠Voorziening voor (kortdurende) ziekte (schenkkring of crowdsurance)
  • ⁠Een pensioenvoorziening of pensioensparen in tweede of derde pijler
  • ⁠Bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering
  • ⁠Bedrijfsschadeverzekering
  • ⁠Beroepsaansprakelijkheidsverzekering
  • ⁠Rechtsbijstandverzekering voor bedrijven

De zzp’er mag zelf bepalen hoe hij of zij het geld verdeelt over dit soort posten. Het opbouwen van eigen vermogen in bijvoorbeeld box 3 valt vooralsnog niet onder deze voorziening (iets waar bijvoorbeeld zzp-organisatie VZN wel voor pleit).

  1. Wie gaat de zelfstandigentoets uitvoeren?

Een potentiële opdrachtgever kan bij een zzp’er navraag doen of deze aan bovenstaande criteria voldoet. Die zzp’er kan ook proactief zelf een verklaring met bewijs opstellen. Er komt ook de mogelijkheid voor een ‘derdenverklaring’, waarbij bijvoorbeeld een accountant of boekhouder zo’n verklaring afgeeft.

Anders dan bij de VAR gaat de overheid niet zelf dit soort verklaring afgeven.

  1. Welke criteria staan er in de Werkrelatietoets? 

De werkrelatietoets bestaat uit vier criteria die te maken hebben met de omstandigheden binnen een concrete opdracht. Ze zien er vooral op toe dat iemand voldoende ruimte heeft om – als zelfstandig ondernemer – in onafhankelijkheid en dus buiten gezag te werken.

  1. Beide partijen hebben de wil om te werken buiten een arbeidsovereenkomst
  2. De zelfstandige is vrij om te bepalen hóé de werkzaamheden worden uitgevoerd.
  3. De zelfstandige is vrij om te bepalen op welke tijden en op welke locatie de werkzaamheden worden uitgevoerd.
  4. De zelfstandige werkt voor eigen rekening en risico

Deze vier punten – nu wordt het concreet – zijn als volgt uitgewerkt:

Ad 1.    Wil der partijen

De twee partijen – zelfstandige en opdrachtgever – spreken vooraf expliciet af dat ze geen werkgever-werknemerrelatie hebben en willen. De praktijk blijft echter altijd doorslaggevend. Het is niet voldoende om alleen op papier vast te leggen dat sprake is van zelfstandig ondernemerschap.

Een principieel criterium, dat in de praktijk natuurlijk ook weer niet heel veel voorstelt.

Ad 2     Vrijheid om te bepalen hóé de werkzaamheden worden uitgevoerd.

Dit criterium betekent dat de opdrachtgever geen aanwijzingen geeft over hoe de werkzaamheden worden verricht. De opdrachtgever mag wel instructies geven over het wat (op te leveren resultaat, verwachtingen). Dit moet vooraf worden afgesproken. En in de praktijk moet de opdrachtgever ook daadwerkelijk geen aanwijzingen over het ‘hoe’ geven.

Soms moeten ook zelfstandigen zich houden aan protocollen, bedrijfsregels, interne afspraken enzovoort. Dat mag, mits deze afspraken ook gelden voor derden (denk aan veiligheidsvoorschriften) en niet alleen gelden voor werkenden binnen de organisatie van de opdrachtgever, maar bijvoorbeeld voor een gehele sector of beroepsgroep. Tot slot moeten zelfstandigen in dit geval ook meer vrijheid hebben dan vergelijkbare werknemers in de organisatie (als die er zijn) bij de organisatie van het werk.

Dit is niet het meest concrete criterium van de wet. Het verschil tussen een aanwijzing en een instructie, het verschil tussen hoe en wat, blijft in de praktijk vaak lastig vast te leggen en uit te voeren.

Ad 3:    Vrijheid om te bepalen wanneer (welke tijden) en waar (locatie) de werkzaamheden worden uitgevoerd.

De zelfstandige moet in beginsel vrij zijn om te bepalen op welke tijden en op welke locatie de werkzaamheden worden uitgevoerd. Maar – zo staat verder uitgelegd – hierover mogen wel afspraken gemaakt worden.

Dit punt is relevanter dan het wellicht lijkt.

Er worden hier namelijk expliciete uitzonderingen gemaakt voor locatiegebonden werk (werk dat fysiek nergens anders kan) en tijdsgebonden werk (werk dat alleen op bepaalde momenten mogelijk is). Met name als het afgesproken resultaat niet bereikt kan worden buiten een bepaalde locatie of buiten bepaalde tijden, kunnen er prima afspraken gemaakt worden over het werken op locatie of binnen bepaalde tijden (dan moet de zelfstandige wel meer vrijheid hebben om zijn tijd in te delen dan andere werknemers van de opdrachtgever).

Op dit punt wijkt de Zelfstandigenwet expliciet af van eerdere voorstellen, zoals de VBAR, waarin het leek alsof locatiegebonden werk (of ingebed werk) niet meer mogelijk was. Dat kan binnen de Zelfstandigenwet dus wel (mits dit nodig is voor het resultaat).

Ad 4     De zelfstandige werkt voor eigen rekening en risico

Zelfstandigen dragen de lusten en lasten van het ondernemerschap. Dat is wat een werknemer onderscheidt van een zelfstandige, zo legt het ministerie het criterium uit.

Hoe ziet dat er concreet uit?

  • Vooraf moet een bepaald te behalen resultaat worden afgesproken.
  • Er is de mogelijkheid om een opdracht sneller, efficiënter of juist trager uit te voeren, waarbij de positieve (meer opbrengsten) of negatieve (meer tijd/kosten) financiële effecten bij de zelfstandige liggen.
  • Daarbij draagt de zelfstandige – anders dan een werknemer – het aansprakelijkheidsrisico bij het veroorzaken van schade, het risico dat meer werkzaamheden moeten worden verricht of meer kosten moeten worden gemaakt om het resultaat te bereiken, en/of de aansprakelijkheid wegens niet-nakoming of ondeugdelijke nakoming van de overeenkomst.

In de huidige praktijk van het inhuren van zelfstandigen wordt nog beperkt gewerkt met een op te leveren ‘resultaat’, terwijl dat ook onder de huidige regels wel verstandig is. Zeker bij interimprofessionals die bijvoorbeeld ook onderdeel uitmaken van een team, is dat nog niet zo eenvoudig. Maar als dit onderdeel van de wet blijft zoals het nu is, zal de praktijk hier echt mee aan de slag moeten.

Dit criterium zet in ieder geval de deur dicht voor pure tijdelijke vervangingsopdrachten, waarbij het werkpakket gelijk is aan dat van een werknemer die (tijdelijk) vervangen moet worden. In dat soort situaties moet voor de in te huren zelfstandige een concrete, resultaatgerichte opdracht geformuleerd worden.

  1. Wie gaat de werkrelatietoets uitvoeren?

Dat is – anders dan bij de zelfstandigentoets – iets wat opdrachtgever en opdrachtnemer per opdracht gezamenlijk moeten afspreken en vastleggen, en in de praktijk ook zo moeten uitvoeren.

Controlerende instanties, zoals de Belastingdienst of de Arbeidsinspectie, hebben en houden hun taak om te controleren of er in de praktijk ook gewerkt wordt conform wat is afgesproken.

  1. Wat als ik niet aan (alle) deze criteria voldoe, kan ik dan niet (meer) als zzp’er werken (of zo’n zzp’er niet meer inhuren?

Uit onderzoek van het ministerie blijkt dat tweederde tot driekwart van alle zzp’ers nu aan deze criteria voldoet of met kleine aanpassingen kan voldoen. Voor hen en hun opdrachtgevers is er dan zekerheid vooraf (de ‘veilige haven’).

Ook voor wie niet aan al deze criteria voldoet, blijft de mogelijkheid bestaan om als zzp’er te werken. Maar dan val je onder de huidige regels en jurisprudentie (rechterlijke uitspraken) en is er geen zekerheid vooraf (de veilige haven).

  1. Ik heb een BV, geldt dit dan ook voor mij?

Ja, de wetgever maakt hier expliciet geen onderscheid tussen IB-ondernemers (bijvoorbeeld eenmanszaak) of zelfstandigen die vanuit een BV werken.

  1. Verandert dit de bescherming (via arbeidsrecht) van werkenden?

Nee, zo heeft Minister Aartsen nadrukkelijk duidelijk gemaakt. Het arbeidsrecht, waarmee werkenden bijvoorbeeld een beroep kunnen doen op vakantiedagen, het minimumloon en andere rechten van werknemers, blijft onverminderd van kracht.

  1. Wanneer gaan de wet in?

Op zijn vroegst op 1 januari 2028. De concept wet gaat nu in internetconsultatie. Dat wil zeggen dat iedereen commentaar en advies kan geven om de wet beter te maken. Ook moet de wet nog beoordeeld worden door de Raad van State en worden er uitvoering toetsten gedaan, voor beoordeling of de wet uitvoerbaar is door bijvoorbeeld de Belastingdienst en Arbeidsinspectie.

Daarna volgt de behandeling in de Tweede en daarna Eerste Kamer.

  1. Wat kan of moet ik – als zzp’er, als opdrachtgever en/of als bureau – nu al doen?

Niets moet, want het duurt nog even voordat deze wet ingaat. Maar let wel: er wordt nu gewoon gehandhaafd op basis van de bestaande regels. Die wijken niet heel erg af van hetgeen hierboven staat; ze zijn eerder strenger. Dus het advies: houd de ontwikkelingen rond de Zelfstandigenwet in de gaten en verwerk elementen van deze wet – bijvoorbeeld het werken met resultaatgerichte opdrachten – nu al in onderlinge afspraken.


Meer weten: bekijk dan het ZiPconomy webinar Alles over de Zelfstandigenwet. ZiPconomy-hoofdredacteur Jan-Willem Weijers bespreekt het wetsvoorstel met experts Boris Emmerig en Alexander Kist. Ze gaan in op vragen van deelnemers aan het webinar. Kijk het webinar hier terug.

Geplaatst in Professioneel inhuren, ZP en Ondernemen | Tags | 12s Reacties