Bovib-directeur Smals positief over Zelfstandigenwet, maar er zijn ook enkele ‘ernstige zorgen’

“De Bovib is ronduit blij met de Zelfstandigenwet. Eindelijk is er expliciet oog voor mensen die hun werkzame leven naar eigen inzicht willen inrichten en krijgt zelfstandig ondernemerschap een eigen plaats in ons stelsel van arbeidsrelaties.” Smals prijst de inspanningen van minister Aartsen om zzp’ers en opdrachtgevers een ‘veilige haven’ te bieden na zo’n lange periode van onzekerheid in de markt. “Het is een erkenning van het zelfstandig ondernemerschap en de belangrijke rol van zzp’ers op de arbeidsmarkt.”

Want de Zelfstandigenwet (beoogde ingangsdatum: 1 januari 2028) komt volgens Smals niets te vroeg. Het CBS stelde onlangs nog dat er momenteel zo’n 140.000 zzp’ers minder een zelfstandige opdracht uitvoeren dan anderhalf jaar geleden, het moment waarop het handhavingsmoratorium verviel. De oorzaak is dat door de huidige onduidelijke wet- en regelgeving opdrachtgevers geen of minder zzp’ers inhuren uit angst voor naheffingen en boetes wegens schijnzelfstandigheid.

Bij menig aanbesteding worden zzp’ers zelfs categorisch uitgesloten. Dat is de Bovib al lange tijd een doorn in het oog. De (intermediaire) markt wacht met smart op de aanpassing van de Leidraad inhuur Rijksoverheid die hopelijk aan het categorisch uitsluiten van zzp’ers een eind moet maken. (Minister Aartsen heeft de Kamer toegezegd deze herfst hiermee te komen.)

Zzp-populatie weer op peil brengen

Het doel van de Zelfstandigenwet is om een wettelijk kader bieden dat meer duidelijkheid en zekerheid geeft, zodat opdrachtgevers weten wanneer zij in ieder geval wel met zzp’ers kunnen werken. De Bovib-directeur: “Het streven is dat er met die veilige haven weer meer opdrachten komen voor zzp’ers. Voor een gezonde arbeidsmarkt is het van belang dat de zzp-populatie op peil blijft. Ik zou dan ook graag zien dat de minister gaat monitoren of dit doel inderdaad met de Zelfstandigenwet wordt bereikt.”

Zelfstandigenwet is extra optie

Minister Aartsen heeft in een toelichting laten weten dat de Zelfstandigenwet naast de bestaande wet- en regelgeving en jurisprudentie (Deliveroo-gezichtspunten) staat. Voldoet een zelfstandig ondernemer niet aan de criteria uit de zelfstandigen- en werkrelatietoets, dan komt hij niet in de veilige haven van de Zelfstandigenwet. De wet is echter niet verplicht, maar een optie. Is voor een zzp’er de Zelfstandigenwet niet van toepassing, dan geldt voor hem nog altijd de reguliere beoordeling volgens de bestaande wet- en regelgeving en jurisprudentie (Deliveroo-criteria), waaruit nog steeds zelfstandigheid kan blijken. Smals juicht dat toe, maar zou dat graag explicieter terugzien. “Ik zou het liefst willen dat dit in de wet wordt opgenomen.”

Zorgen over enkele criteria

In het concept wetsvoorstel staan alle criteria voor de zelfstandigentoets en werkrelatietoets. Deze zullen uiteindelijk bepalend voor de praktische uitvoerbaarheid, zowel voor de zzp’er als voor intermediairs en brokers. Smals: “Over enkele daarvan maak ik mij ernstige zorgen, bijvoorbeeld over de voorwaarden voor urenvergoeding en het aantal opdrachtgevers.”

Resultaatverplichting

Een van de criteria uit de werkrelatietoets bepaalt dat de zelfstandig ondernemer resultaatverantwoordelijkheid draagt, dus resultaatafspraken maakt en minder werkt op basis van uurtje-factuurtje. Deze resultaatverplichting is volgens Smals zeker niet altijd mogelijk en mag het werken op basis van uurtarief niet vervangen. “Denk aan professionals in het hogere segment met een complexe opdracht. Daar kun je lang niet altijd een concreet resultaat aan verbinden. Die zzp’ers worden op uurbasis ingehuurd om hun kennis en expertise te leveren.”

Positie intermediair

Een criterium uit de zelfstandigentoets is dat de zelfstandige in een periode van 2 jaar (het lopende en voorgaande kalenderjaar) ten minste 3 klanten heeft gehad. Een intermediair geldt als 1 opdrachtgever. “Dat is onwenselijk, in sommige gevallen bijna praktisch onmogelijk”, stelt Smals. Bijvoorbeeld als wordt gewerkt met raamcontracten, die vaak worden afgesloten tussen overheden en brokers. De zzp’er kan van daaruit voor verschillende overheidsdiensten werken. “Dat zijn wel degelijk verschillende opdrachtgevers.”

Minister Aartsen stelt in een interview met ZiPconomy dat de partij met wie een overeenkomst is afgesloten, vooralsnog leidend is. Maar de minister nodigt de markt expliciet uit om naar de situatie van de intermediair te kijken en met alternatieven te komen. Smals roept Bovib-leden dan ook op om gebruik te maken van de mogelijkheid om via de internetconsultatie hun input te geven.

• Lees ook: Twaalf dingen die je als zzp’er – en opdrachtgever – moeten weten over de nieuwe Zelfstandigenwet

Meer weten : schrijf je dan in voor het ZiPconomy webinar Alles over de Zelfstandigenwet . Maandag a.s. om 14:45 uur. ZiPconomy hoofdredacteur Jan-Willem Weijers bespreekt het wetsvoorstel met experts Boris Emmerig en Alexander Kist. Ze gaan in op vragen van deelnemers aan het webinar. Inschrijven (gratis) kan via deze link.