Rémon van Buuren 6 oktober 2026 2 reacties Print Inhuren via broker of MSP: waar schuurt het marktmodel met de Aanbestedingswet?Steeds meer overheidsorganisaties ruilen hun DAS in voor een broker of MSP, maar de juridische valkuilen zijn groot. Want wanneer verandert een transparant marktmodel ongemerkt in een onrechtmatige voorkeursbehandeling? Rémon van Buuren (Workforce Consulting) bespreekt de jurisprudentie over dit onderwerp en de inzichten van juridisch experts.Publieke organisaties kiezen steeds vaker voor het marktmodel bij het inkopen van flexibele arbeid. Na een stijging van 62 procent in het aantal aanbestedingen in 2025, zet deze trend strak door. Tot en met september 2026 staat de teller voor raamovereenkomsten broker/MSP al op 53 aanbestedingen, goed voor een totale contractwaarde van 3,35 miljard euro. De oorzaak van deze verschuiving is helder: inhuur wordt steeds complexer. Organisaties zoeken grip op hun flexibele schil, willen versnippering tegengaan en verlangen naar uniformiteit in contracten en scherpe risicobeheersing. De marktcijfers laten zien dat steeds meer publieke opdrachtgevers stoppen met een dynamisch aankoopsysteem (DAS). Zij stappen over op een broker of managed service provider (MSP) voor meer regie op hun externe inhuur. Definitie Inhuren via het marktmodel is vanuit aanbestedingsperspectief best bijzonder. De mededinging tussen leveranciers vindt pas plaats nadat de aanbestedingsprocedure is afgerond. De aanbestedende dienst contracteert hierbij in de regel één partij. Deze zal met een brede marktbenadering, en in samenwerking met toeleveranciers en zzp’ers, de aanvragen invullen. Dit verschilt fundamenteel van een traditionele raamovereenkomst met voorkeursleveranciers. Je legt namelijk een procesvraag neer bij de markt om de beste kandidaat tegen een marktconform tarief te vinden. Publieke organisaties passen dit model vooral toe bij grote inhuurvolumes en/of een breed scala aan functieprofielen. Waar schuurt het marktmodel met de Aanbestedingswet? Bij het marktmodel besteed je geen inhuurkrachten aan, maar het proces van inhuren. In de markt en bij juristen roept dit regelmatig discussie op. Critici en marktpartijen wijzen hierbij op drie potentiële risico’s en spanningsvelden: Direct handmatige gunning verdringt de markt (Art. 1.9 AW) De daadwerkelijke competitie voor inhuuropdrachten vindt pas ná de gunning plaats, ‘achter de schermen’. Wanneer een broker inhuuraanvragen niet transparant en openbaar uitzet, ontstaat een besloten selectie die de wettelijke mededinging doorkruist. Ook het één-op-één contracteren van ‘eigen wervingen’ uit het netwerk van de aanbestedende dienst omzeilt de eerlijke mededinging en verdringt de markt. Eigen personeel aanbieden verstoort de gelijke behandeling Sommige brokers en MSP’s detacheren ook eigen personeel. Zodra zo’n partij ook eigen kandidaten mag voordragen op inhuuraanvragen, vervalt hun onafhankelijke rol. Zonder strikte kaders en voorwaarden ontstaat er een directe schijn van belangenverstrengeling en ongelijke behandeling ten opzichte van andere leveranciers. Het clusterverbod (Art. 1.5 AW) Het bundelen van alle inhuurcategorieën (finance, HR, juridisch, IT, bedrijfsvoering, etc.) bij één partij vereist een deugdelijke motivering. Je moet kunnen verantwoorden waarom samenvoegen het MKB niet onnodig uitsluit. Handelt een broker of MSP niet volkomen neutraal en openbaar, of krijgt één leverancier bevoorrechte toegang tot aanvragen? Dan is er simpelweg geen sprake meer van een marktmodel, maar van een traditionele raamovereenkomst met een voorkeursleverancier. Rechtspraak en adviezen Rechters en de Commissie van Aanbestedingsexperts gaven eerder in uiteenlopende inhuur-casuïstiek duidelijke kaders voor de praktijk, zoals bij: Mag een MSP-model überhaupt? (Gemeente Eindhoven, 2019) Ja, de rechter oordeelde dat een MSP-model rechtmatig is. In deze specifieke casus stelde de aanbestedende dienst in het programma van eisen al heldere voorwaarden aan de uitvoering. Bijvoorbeeld het openbaar publiceren van inhuuropdrachten, het neutraal handelen van de MSP en het bieden van gelijke kansen aan toeleveranciers. Volgens de rechter namen deze concrete uitvoeringseisen de bezwaren over mogelijke ongelijke behandeling voldoende weg. Gelijkheid en informatievoorsprong (TenneT, 2023) Zittende leveranciers beschikken vaak over historische data, zoals de feitelijke verdeling van de inhuurpopulatie en actuele inkooptarieven. Volgens een nieuwe inschrijver belemmerde deze kennisvoorsprong een eerlijke concurrentie. De voorzieningenrechter oordeelde dat de inschrijver deze bezwaren proactief en tijdig (vóór inschrijving) naar voren had moeten brengen op grond van het Grossmann-beginsel. Wacht een inschrijver hiermee tot na de gunning, dan verliest deze het recht om nog bezwaar te maken. Beleidsvrijheid bij prijsmodellen (Gemeente Deventer, 2024 & 2025) De rechter laat aanbestedende diensten veel ruimte bij het inrichten van hun gunningsmethodiek. De voorzieningenrechter oordeelde dat het voorschrijven van een minimale en maximale opslag (fee) juridisch houdbaar is, mits de regels vooraf transparant en voor iedereen gelijk zijn. Uurtarieven hoefden niet in het prijscriterium te zitten, zolang zij aantoonbaar onderdeel zijn van de kwaliteitsbeoordeling. Voorbeelden van gunningscriteria voor kwaliteit bij deze aanbesteding waren het uitvoeren van benchmarks, tariefonderhandelingen en een uitgewerkte aanpak om marktconformiteit van uurtarieven te toetsen. Gunnen op uitsluitend een ‘broker fee’ (CvAE Advies 659, 2022) Marktpartijen maakten bezwaar tegen enkel gunnen op basis van de fee (marge of opslag) bij een aanbesteding voor broker-dienstverlening. De commissie beoordeelde het als ondeugdelijk wanneer de inhuurkosten zelf (de uurtarieven van de professionals) geen rol spelen in de beoordeling. Door een dergelijke opzet bestaat het risico dat de opdracht niet wordt gegund aan de inschrijver met de economisch meest voordelige inschrijving (EMVI). Wel geldt dat een advies van de Commissie zwaar weegt in de praktijk, maar formeel geen jurisprudentie vormt. Inzichten van advocaten: hoe borg je de rechtmatigheid? Juridisch experts benadrukken dat het succes van de aanbesteding valt of staat met de inrichting van de keten: Aanbestedingsadvocaat Anke Stellingwerff Beintema (Maasdam Broers Fischer Advocaten) benadrukt in het Tijdschrift Aanbestedingsrecht en Staatssteun (2024/2) dat inhuur via een broker of MSP niet per definitie onrechtmatig is, mits het proces aan strikte randvoorwaarden voldoet. Om te voorkomen dat een raamovereenkomst de mededinging op kunstmatige wijze beperkt of vervalst, stelt zij dat de uiteindelijke mededinging voor concrete inhuuropdrachten openbaar en transparant op kandidaatniveau moet plaatsvinden (paragraaf 6). In haar visie dient de broker of MSP inhuuraanvragen in ieder geval via een voor iedereen toegankelijk portaal te publiceren en te gunnen op basis van de beste prijs-kwaliteitverhouding (BPKV), om zo gelijke kansen voor de gehele markt te borgen (paragraaf 3 en 4). Zoals aanbestedingsrechtadvocaat Erik Plas (Infense Advocaten) betoogt in het Tijdschrift Aanbestedingsrecht en Staatssteun (2024/5, paragraaf 3.3), betreft de nadere contractering door een broker in essentie een privaat inkoopproces. De broker treedt daarbij op als private entiteit of hoofdaannemer. Wel vereist dit dat de Europese aanbesteding voor de broker aan de voorkant transparant en met de juiste waarborgen is ingericht. Een gebrek aan detail of transparantie in de uitvraag maakt een brokerconstructie volgens Plas niet per definitie onrechtmatig of een omzeiling van de wet (paragraaf 3.4 en 4). Wanneer de opdrachten binnen de vooraf omschreven scope vallen en er fatsoenlijke, transparante procesafspraken zijn gemaakt, kan het model de mededinging en MKB-toegang juist bevorderen (paragraaf 2 en 3.1). De zienswijzen van Stellingwerff Beintema en Plas illustreren het huidige juridische spanningsveld in de markt. Waar de een pleit voor een strikte, publieke mededinging op kandidaatniveau, ziet de ander de aanpak voor marktontsluiting door de broker juist als een privaat inkooptraject. Wel benadrukken beiden dat transparantie en een onafhankelijke rol van de broker essentieel zijn bij contracten waar honderden miljoenen euro’s aan publiek geld doorheen stromen. Conclusie: naar een volwassen en rechtmatige inhuurketen De markt voor broker- en MSP-dienstverlening groeit niet alleen in omvang, maar ontwikkelt zich ook razendsnel. De focus verschuift van ‘puur administratief ontzorgen’ naar strategisch talent- en compliancemanagement. Overheid en marktpartijen bouwen zo samen aan een professionele inhuurketen. Tegelijkertijd beweegt de markt mee. Nieuwe, innovatieve spelers betreden het speelveld, wat meer te kiezen geeft. Publieke opdrachtgevers kunnen hun behoefte nu veel scherper definiëren. Vraag jezelf vooraf goed af: welke specifieke ondersteuning zoek je precies, en welk probleem moet de leverancier oplossen? Vraag in een tender daarom niet langer simpelweg om ‘een partij die de inhuur regelt’. Schrijf vooraf helder voor hoe de broker of MSP gelijke markttoegang, volledige transparantie en strikte naleving van wetgeving (zoals de Wet DBA) voor jouw organisatie borgt. Met de juiste juridische kaders in de raamovereenkomst benut je de effectiviteit van het marktmodel, terwijl je de rechtmatigheid volledig waarborgt. Dit artikel werd eerder gepubliceerd op Aanbestedingscafé. aanbestedingswet, broker, MSP Print Over de auteur Over Rémon van Buuren Rémon van Buuren is sinds 2026 partner bij Workforce Consulting. Hij heeft ruime ervaring op het gebied van aanbestedingstrajecten en het organiseren van externe inhuur binnen de (semi-)overheid. Daarnaast onderzoekt en schrijft hij over trends die de flexmarkt raken. Als beheerder van de PIFA-monitor levert hij inzichten in de aanbestedingsmarkt voor flexibele arbeid. workforceconsulting.com www.pifa-monitor.nl Bekijk alle berichten van Rémon van Buuren
Interessante analyse van Rémon van Buuren over de spanning aan de voorkant van de Aanbestedingswet. Het artikel legt terecht de vinger op mededinging, transparantie en het clusterverbod. Toch blijft het grootste juridische en maatschappelijke spanningsveld hier onderbelicht: de contractuele achterkant. Publieke organisaties kiezen voor een broker of MSP onder het mom van grip, uniformiteit en risicobeheersing. Maar zodra de broker gecontracteerd is, ontstaat er onder de noemer van een ‘privaat inkoopproces’ een contractuele werkelijkheid die op gespannen voet staat met de publieke inkoopkaders, de eigen inkoopvoorwaarden (zoals de ARVODI) en de uitgangspunten van de Gids Proportionaliteit. Kijk naar de openbare voorwaarden van grote tussenpartijen zoals HeadFirst en Striive, notabene de kennispartner van Zipconomy: https://striive.com/nl/gebruikersvoorwaarden-nl https://striive.com/nl/algemene-voorwaarden-professionals Hierin vind je clausules die schuren met de publieke normen: • Uitsluiting van de voorwaarden van de zelfstandige (art. 2.2 Gebruikersvoorwaarden). Categorische uitsluiting, waarmee de gelijkwaardigheid in contractvorming direct overboord gaat. • Eenzijdige wijziging van voorwaarden tijdens de opdracht (art. 2.3 Gebruikersvoorwaarden). Wie niet akkoord gaat, moet zijn account beëindigen en dus mogelijk vertrekkenvan de opdracht. Dit staat op gespannen voet met goed opdrachtgeverschap en het beginsel van rechtszekerheid. Onder de ARVODI-2025 (art. 2.1) kunnen wijzigingen uitsluitend in gezamenlijk overleg en schriftelijk tot stand komen. • Ruime vrijwaring voor derdenclaims binnen de omschreven situaties, inclusief volledige advocaatkosten (art. 12.5 Gebruikersvoorwaarden). Dit staat op gespannen voet met de uitgangspunten van de Gids Proportionaliteit (Voorschrift 3.9 D) rondom evenredige aansprakelijkheid en de opzet van art. 19 ARVODI-2025. • Nagenoeg volledige uitsluiting van eigen aansprakelijkheid door de tussenpartij (art. 13 Gebruikersvoorwaarden). Dit creëert een contractuele asymmetrie die botst met een evenwichtige risicoverdeling. • Een verbod op uitlatingen over de broker/MSP die schade kunnen toebrengen (art. 11.4 Gebruikersvoorwaarden). Dit kan zelfstandigen belemmeren om zakelijke verschillen van inzicht of misstanden openlijk te benoemen, wat haaks staat op de transparantie en integriteitsnormen binnen de publieke sector. • Het debiteurenrisico ligt volledig bij de zelfstandige (art. 3.1 AV Professionals). Betaalt de opdrachtgever niet, ongeacht de reden, dan hoeft de tussenpartij de zzp’er niet te betalen. Reeds betaalde bedragen kunnen worden teruggevorderd of verrekend. Dit staat op gespannen voet met het uitgangspunt van Voorschrift 3.9 A van de Gids Proportionaliteit: risico hoort bij de partij die het het best kan beheersen of beïnvloeden. De broker beheert de contract- en betalingsrelatie met de opdrachtgever, terwijl het betalingsrisico bij de zelfstandige wordt gelegd. Hoe borgt de publieke opdrachtgever dat zijn eigen uitgangspunt van tijdige betaling — zoals vastgelegd in art. 16 ARVODI-2025 — de professional bereikt die het werk daadwerkelijk uitvoert? • Sluitstuk van deze inhuurconstructie: de zelfstandige wordt contractueel verwezen naar specifieke verzekeringen (zoals via Alicia, art. 1 en art. 3.1 AV Professionals) om risico’s af te dekken die contractueel bij de zzp’er over de schutting zijn gegooid. De principiële vraag voor aanbestedende diensten, inkopers en juristen: kan een overheid haar maatschappelijke zorgplicht en proportionaliteit zomaar ‘outsourcen’ aan een commerciële tussenpartij via een jaren geldende raamovereenkomst onder het mom van een privaat inkooptraject? Is de overheid zelf vergeten om de kleine lettertjes te lezen? Zolang publieke opdrachtgevers wegkijken bij de voorwaarden die hún brokers en MSP’s opleggen aan zelfstandigen, faciliteert de overheid met publiek geld constructies die schuren met haar eigen normen. Het logische gevolg is dat ervaren vakkrachten, echte zzp-ers, bedanken voor de opdrachten, met een stille kennisdrain binnen de overheid tot gevolg. Beantwoorden
Bedankt voor jouw reactie op dit artikel. Waar mijn artikel zich primair richt op de rechtmatigheid en mededinging aan de voorkant van de aanbesteding, benoem je jouw inzichten bij de contractuele uitwerking aan de achterkant. De relatie tussen de intermediair en zelfstandige, en hoe zich dat verhoudt tot goed opdrachtgeverschap en proportionaliteit, is ook een belangrijk onderdeel. Goed dat je dit perspectief toevoegt. Het onderstreept dat een volwassen inhuurketen kijkt naar de totale dynamiek, van aanbesteding/inkoop tot en met de voorwaarden op de werkvloer. Beantwoorden