Zzp’er inhuren met een pgb: kabinet verwijst budgethouders naar de SVB voor meer advies omtrent risico schijnzelfstandigheid

Particulieren die met een persoonsgebonden budget (pgb) hun zorg inkopen, kunnen daarvoor een zzp’er inhuren, “mits goed vormgegeven”. Dat schrijft minister Thierry Aartsen (Werk en Participatie) in een Kamerbrief die op 27 oktober is gepubliceerd. De voorbeeldcasussen waar Kamerleden om vroegen, komen er niet. Budgethouders die twijfelen, kunnen in plaats daarvan advies vragen aan de Sociale Verzekeringsbank (SVB), die het budget beheert.

Aartsen deed de toezegging voor de brief op 24 juni aan Kamerlid André Flach (SGP), in het commissiedebat arbeidsmarktbeleid. Flach vraagt al langer aandacht voor de positie van pgb-houders.

Particulier als opdrachtgever

De pgb-situatie is bijzonder. De opdrachtgever van de zzp’er is geen organisatie met een HR-afdeling of juridisch adviseur, maar een particulier die zelf zorg nodig heeft. Het gaat om een kleine groep. Volgens CBS-cijfers in de brief waren er in 2023 onder de Jeugdwet, de Wet langdurige zorg (Wlz) en de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) 277.970 zorgovereenkomsten. Daarvan waren er 17.140 met een zzp’er, 6,2 procent.

Voor zorg-zzp’ers is het pgb sinds het einde van het handhavingsmoratorium juist een uitwijkroute geworden. ZiPconomy sprak vorig jaar een verzorgende die zijn opdrachtgevers in verpleeghuizen kwijtraakte en een nieuwe klantenkring opbouwde onder pgb-houders.

• Lees ook: Zzp’en na de handhaving – Verzorgende Dennis raakte al zijn opdrachtgevers kwijt, maar herpakte zich

Waar zit het risico?

Een budgethouder kan zorg inkopen via een zorginstelling, via een arbeidsovereenkomst of via een overeenkomst van opdracht, bijvoorbeeld met een zelfstandige. Dat zette toenmalig minister Eddy van Hijum (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) in juli 2025 uiteen in een eerdere Kamerbrief. Alleen bij de overeenkomst van opdracht speelt het risico op schijnzelfstandigheid. Blijkt de zelfstandige feitelijk als werknemer te werken, dan is de budgethouder werkgever, ook al staat er iets anders op papier.

De kern is volgens die brief de vraag of er sprake is van gezag. Ook bij een zelfstandige mag de budgethouder aanwijzingen geven, maar die moeten beperkt blijven tot een nadere invulling van de opdracht. Bij gespecialiseerd werk, zoals medische handelingen, ligt dat eerder voor de hand. Bij eenvoudig werk, zoals hulp in het huishouden, zijn aanwijzingen over hoe het werk moet worden gedaan eerder voorstelbaar, en die wijzen op gezag. Dat geldt ook als de budgethouder de werktijden bepaalt, het werk controleert of functioneringsgesprekken voert. Werkt de zorgverlener als ondernemer voor meerdere opdrachtgevers, dan wijst dat juist op zelfstandigheid.

Bij één budgethouder kan de uitkomst per zorgverlener verschillen: de ene zzp’er werkt aantoonbaar zelfstandig, bij de andere lijkt het om schijnzelfstandigheid te gaan. Inbedding in de organisatie, bij bedrijven vaak een belangrijk criterium, speelt in de privésituatie volgens Aartsen een kleinere rol.

Waarom de inzet dit jaar hoger is

Tot dit jaar was het risico voor veel budgethouders beperkt. Zorgverleners die minder dan vier dagen per week in een huishouden werkten, vielen onder de Regeling dienstverlening aan huis (Rdah), met lichtere werkgeversverplichtingen. Van Hijum schreef in 2025 nog dat het risico op schijnzelfstandigheid alleen speelde als die regeling niet van toepassing was.

Dat vangnet is weg. De Eerste Kamer nam op 22 september de Wet aanpassing Regeling dienstverlening aan huis aan, die met terugwerkende kracht per 1 januari 2026 geldt voor pgb-zorgverleners. Wie als werkgever wordt aangemerkt, moet daardoor loonheffingen en premies werknemersverzekeringen afdragen, bij ziekte 104 weken loon doorbetalen in plaats van zes weken, en verzuimbegeleiding regelen.

Daarnaast handhaaft de Belastingdienst sinds 1 januari 2025 weer volledig. Er geldt wel een zachte landing: over 2025 legt de fiscus geen boetes op, over 2026 geen verzuimboetes, en in principe volgt eerst een gesprek. Die zachte landing gaat over boetes, niet over de verplichtingen die horen bij een dienstbetrekking.

Een derde risico kan de minister niet wegnemen. Een zzp’er kan tijdens de opdracht of achteraf alsnog een arbeidsovereenkomst claimen bij de rechter. Volgens Aartsen is dat een zaak tussen zorgverlener en budgethouder.

Geen extra casussen, wel SVB-advies

Van Hijum beloofde in 2025 nog dat de ministeries van SZW en VWS “een aantal voorbeelden” zouden uitwerken voor de inhuur van pgb-zorgverleners. Aartsen ziet daar na overleg met VWS en de Belastingdienst van af. Op rijksoverheid.nl staat één uitgewerkte casus. Meer casussen leveren volgens hem waarschijnlijk weinig extra houvast op, omdat elke situatie anders is. Hij kiest voor een individuele benadering: de keuzehulp Zorgovereenkomst kiezen van de SVB en, bij twijfel, persoonlijk advies. Aartsen schrijft het eens te zijn met Kamerleden “dat deze bijzondere groep opdrachtgevers niet in de knel mogen komen”.

Wat betekent dit voor budgethouder en zzp’er?

Voor de budgethouder komt het erop aan vooraf samen met de zorgverlener te bepalen welke overeenkomst past, en zich daar in de praktijk ook aan te houden. Wie werktijden vastlegt, het werk controleert en de zorgverlener aanstuurt als een werknemer, loopt risico, ongeacht het contract. Voor de zorg-zzp’er versterken meerdere opdrachtgevers, eigen werktijden en zelf bepalen hoe het werk wordt gedaan de positie als zelfstandige.