NOAB-onderzoek: driekwart mkb’ers huurt minder zzp’ers in

De gevolgen van de handhaving op schijnzelfstandigheid zijn volgens administratie- en belastingadvieskantoren duidelijk merkbaar bij hun mkb-klanten. Bijna driekwart van de respondenten (73,3%) ziet dat veel of een deel van de klanten minder zzp’ers inhuurt. Slechts ongeveer een vijfde constateert nauwelijks of geen verandering. Dat blijkt uit onderzoek van NOAB onder 150 administratie- en belastingadvieskantoren.

Ook de onzekerheid onder opdrachtgevers is groot. Ruim acht op de tien respondenten (80,5%) signaleren dat hun klanten veel of enige onzekerheid ervaren bij het inhuren van zelfstandigen. Die onzekerheid kan ook zelfstandigen raken die daadwerkelijk als ondernemer werken. Opdrachtgevers kunnen besluiten af te zien van samenwerking wanneer zij twijfelen of een arbeidsrelatie juridisch als zelfstandig ondernemerschap kan worden aangemerkt.

Voorzichtig optimisme over Zelfstandigenwet

Tegen deze achtergrond kijkt een meerderheid van de ondervraagde kantoren met enige verwachting naar de voorgestelde Zelfstandigenwet. Ongeveer twee derde van de respondenten zegt redelijk bekend te zijn met de hoofdlijnen van het voorstel. De wet moet duidelijker afbakenen wanneer iemand als zelfstandige kan werken en wanneer sprake is van een arbeidsovereenkomst. Daarvoor introduceert het voorstel de zelfstandigentoets en de werkrelatietoets.

• Lees ook: Twaalf dingen die je als zzp’er en opdrachtgever moet weten over de nieuwe Zelfstandigenwet

Ruim de helft van de respondenten (50,4%) verwacht dat de nieuwe wet meer duidelijkheid zal bieden over het werken met zzp’ers. Ongeveer drie op de tien verwachten dat de duidelijkheid gelijk blijft. Een kleinere groep voorziet juist minder duidelijkheid of kan de gevolgen nog niet beoordelen.

Ook over de bereidheid van opdrachtgevers om zelfstandigen in te huren, zijn de verwachtingen voorzichtig positief. Een derde van de respondenten (33,6%) verwacht een lichte toename van de bereidheid om zzp’ers in te huren. Een vergelijkbaar aandeel voorziet geen verandering.

Aantonen ondernemerschap wordt een uitdaging

Tegelijkertijd zien de kantoren verschillende knelpunten bij de voorgestelde zelfstandigentoets. Het aantonen van daadwerkelijk zelfstandig ondernemerschap wordt het vaakst genoemd. Meer dan de helft van de respondenten (54,7%) verwacht dat dit voor klanten en hun zzp’ers een lastig onderdeel wordt.

Ook het vereiste aantal opdrachtgevers roept vragen op. Ruim een derde (35,1%) noemt dit als aandachtspunt. Dat kan bijvoorbeeld spelen bij zelfstandigen die langdurig voor één grote opdrachtgever werken, maar daarnaast wel degelijk als ondernemer opereren. Verder maakt 31,8% zich zorgen over het treffen van voorzieningen voor ondernemersrisico’s, zoals bescherming tegen arbeidsongeschiktheid en voorzieningen voor de toekomst.

Behoefte aan zekerheid vooraf

Over de praktische uitvoerbaarheid van de voorgestelde regels zijn de respondenten verdeeld. Ongeveer een derde neemt hierover een neutraal standpunt in. Een kwart verwacht dat de regels moeilijk uitvoerbaar zullen zijn. Een kleinere groep is positief en bijna een vijfde kan de uitvoerbaarheid nog niet goed beoordelen.

Vooral de vraag hoe de criteria in concrete situaties moeten worden toegepast, speelt daarbij een rol. Administratie- en belastingadvieskantoren willen hun mkb-klanten kunnen adviseren over de vraag of een samenwerking met een zelfstandige mogelijk is. Daarvoor zijn concrete criteria en duidelijkheid over de benodigde informatie nodig.

De grootste wens van de respondenten is dan ook een instrument waarmee opdrachtgevers en zelfstandigen vooraf zekerheid kunnen krijgen over hun arbeidsrelatie. Ruim de helft (55,7%) geeft dit de hoogste prioriteit bij mogelijke aanpassingen aan het wetsvoorstel. Daarmee staat zekerheid vooraf boven andere gewenste aanpassingen, zoals meer flexibiliteit bij het aantal opdrachtgevers en concretere criteria voor zelfstandig ondernemerschap.

NOAB pleit ervoor dat de wetgever niet alleen oog heeft voor het tegengaan van schijnzelfstandigheid, maar ook voor ruimte voor verschillende vormen van ondernemerschap. Daarnaast moeten de regels geen onnodige administratieve lasten opleveren voor ondernemers en hun adviseurs.

• Lees ook: Kabinet: Zelfstandigenwet past binnen SER-advies en overleg met sociale partners volgt.