Maandelijkse archieven: juli 2025

“Zelfstandig ondernemers leveren een belangrijke bijdrage aan de Nederlandse economie. Maar werken als zelfstandige brengt wel de verantwoordelijkheid met zich mee voor die zelfstandige zijn zaken goed te organiseren. FNV Zelfstandigen ondersteunt daar graag bij. Werkgevers kunnen in het vaste contract met hun werkenden ook veel meer ruimte bieden. Waar opdrachtgevers het zelfstandig ondernemerschap van werkenden misbruiken om tarief te drukken en regels te ontduiken vinden ze de FNV tegenover zich,” aldus Van der Schaft en Van Zelderen. 

De contouren van mogelijk nieuwe wetgeving, waaronder de Zelfstandigenwet en het wetsvoorstel Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelaties en Rechtsvermoeden (VBAR), dwingen tot herbezinning op de verhouding tussen autonomie en bescherming. 

Sem: ik ben allereerst benieuwd hoe de vlag erbij hangt bij FNV Zelfstandigen. Kunnen jullie daar iets meer over vertellen?  

“FNV Zelfstandigen is een sector van FNV. Mensen kunnen zich als zzp’er bij ons aansluiten. De laatste tijd zijn we in ledenaantal redelijk stabiel gebleven. We merken wel dat vroegere motieven, zoals collectiviteit en solidariteit, wat meer op de achtergrond zijn gekomen. Het gaat steeds vaker om de vraag ‘what’s in it for me?’. Tegelijkertijd blijven we werken aan onze zichtbaarheid, want we bestaan inmiddels 26 jaar, maar er zijn nog steeds zzp’ers die ons niet weten te vinden. Daar is nog een wereld te winnen.” 

Sem: en wat doen jullie dan precies voor die zelfstandigen?  

“We doen hetzelfde als de FNV, zoals collectieve en individuele belangenbehartiging. Vooral die individuele belangenbehartiging voor zzp’ers herkennen mensen nog niet zo vaak bij ons, maar juist daarin zijn we heel actief en effectief. We ondersteunen bij het incasseren van openstaande rekeningen, juridische akkefietjes, beoordelen contracten en we bieden ook cursussen en trainingen aan. We hebben ook een arbeidsongeschiktheidsvangnet voor onze leden. We bieden voor 20,64 per maand een behoorlijk compleet ledenpakket aan.  

Sem: wat is de visie van FNV Zelfstandigen op de positie van zzp’ers op de arbeidsmarkt in 2025 en in de toekomst?  

“Zelfstandig ondernemerschap is prima, zolang je voldoet aan de primaire kenmerken ervan: eigen opdrachten binnenhalen, verantwoordelijk zijn voor de uitvoering, geen werkinhoudelijke instructies ontvangen en dat je je tarief goed kan onderhandelen. Maar op het moment dat een zelfstandige hetzelfde werk doet als een werknemer, zonder sociale lasten af te dragen, dan wordt diegene feitelijk een concurrent van de werknemer. Dat is voor ons onacceptabel, want er moet wel echt een onderscheid zijn tussen de werknemer en de zelfstandige in onze ogen. Er is niets mis met flexibiliteit, zolang het geen verkapte kostenbesparing is. Flexibel zijn als werkende betekent in onze ogen niet automatisch zelfstandig ondernemer zijn.” 

Sem: er zijn twee voorstellen in de maak om een duidelijker onderscheid te maken tussen werknemers en zzp’ers: de Zelfstandigenwet en de VBAR. Beide voorstellen zorgen voor de nodige discussie. Hoe kijken jullie aan tegen deze voorstellen?  

“De internetconsultatie op de Zelfstandigenwet is recentelijk gesloten. We kunnen ons als FNV Zelfstandigen vinden in de reactie van de Stichting van de Arbeid. Wij zijn van mening dat de Zelfstandigenwet niet de duidelijkheid gaat bieden. Ook zijn we kritisch op de voorgestelde Commissie. Dan gaat iedereen straks natuurlijk naar die Commissie toe, want er blijven gewoon grijze gebieden bestaan. Ook is de Zelfstandigenwet minder duidelijk over het rechtsvermoeden op basis van een uurtarief. De VBAR is in dat opzicht beter uitgewerkt.” 

“Maar ook in dat wetsvoorstel wordt er een grens getrokken, en dan zijn er altijd groepen die net buiten de boot vallen. De vraag blijft dus wel hoeveel duidelijkheid beide voorstellen écht bieden. In het toetsingskader van de VBAR is de onderlinge weging tussen de criteria ook niet heel helder. De nadruk moet wat ons betreft liggen op de handhaving, die gelukkig hervat is begin dit jaar. Wat wij vooral zien, is dat de jarenlange vrijblijvendheid – door het handhavingsmoratorium op de Wet DBA – de markt heeft doen vervlakken. Nu het tij keert, begrijpen we dat de markt ervan geschrokken is, maar die schrik achten we overtrokken en vooral gebaseerd op gebrek aan echte kennis.” 

Lees ook dit artikel: de VBAR: drie keer is scheepsrecht, maar zitten we wel op de juiste koers?

Sem: veel zelfstandigen en opdrachtgevers zijn onzeker geworden doordat de Belastingdienst weer is gaan handhaven. Merken jullie daar iets van?  

“De behoefte aan duidelijkheid aan de voorkant is groot, en dat begrijpen wij ergens ook wel. Ook wij ontvangen belletjes van zelfstandigen over hun werksituatie, contract of uurtarief. We merken ook dat er bij veel opdrachtgevers onvoldoende kennis is over de inhuur van zzp’ers. Helaas zijn er opdrachtgevers die rigoureus afscheid nemen of hebben genomen van zzp’ers, terwijl het in sommige gevallen nog prima voortgezet had kunnen worden. Wij ondersteunen de zzp’er om het gesprek aan te gaan met de opdrachtgever en een goede analyse te maken van de werksituatie.”  

Sem: jullie zijn voorstander van een rechtsvermoeden van werknemerschap onder een bepaald uurtarief. Hoe kijken jullie dan aan tegen het opknippen van het wetsvoorstel VBAR, om zo het rechtsvermoeden snel in te voeren?  

“We zijn warm voorstander van het rechtsvermoeden, alleen het opknippen van de VBAR zien we niet veel in; je moet het wetsvoorstel in z’n geheel zien en anders functioneert dit niet. De rechtspraak kijkt ook niet alleen naar het uurtarief, er zijn meerdere gezichtspunten die een rol spelen. Het uurtarief is slechts een indicatie. Een werkende die al ergens tien jaar zit en €100 per uur factureert, is niet armlastig, is geen onderkant van de arbeidsmarkt, maar wel evident een werknemer. Die andere factoren kan je dus niet zomaar wegpoetsen. Wij zien ook wel in dat het VBA-gedeelte niet dé oplossing is, maar het zal zeker helpen. Mensen willen nou eenmaal a priori weten waar ze aan toe zijn, maar het blijft een holistische toets. Wat ons ergert, is dat men steeds roept dat alles onduidelijk is, maar als je je echt goed verdiept in de gezichtspunten en criteria, kan je meestal prima uit de voeten. Vaak is het onwenselijk, dat is wat anders dan onduidelijk. De kern ligt in handhaving van bestaande regels, dat is altijd al zo geweest.” 

Sem: in de zorgsector zie je nu bijvoorbeeld wel dat er weer een beweging wordt gemaakt en er meer zzp’ers ingehuurd worden. Wat vinden jullie van die ontwikkeling?  

“Het heeft er voornamelijk mee te maken dat er nog geen controle van de Belastingdienst is geweest of dat ziekenhuizen of zorginstellingen van mening zijn dat de schade wel mee zal vallen. Er zijn, mede door FNV Zelfstandigen, veel casussen voorgelegd over het werken in de zorg, en vaak is de conclusie van de beoordelaars vanuit Belastingdienst, het Ministerie SZW en Ministerie VWS: dat wordt heel lastig als zelfstandige. Dat er nu dus weer meer zzp’ers ingehuurd worden, wil niet zeggen dat het ook mag. Opdrachtgevers die ongewijzigd doorgaan met inhuur van zzp voor regulier uitvoerend zorg werk op de werkvloer gaan op termijn echt grote problemen krijgen. Dat vind ik onverstandig. In de zorg is het vooral een werkgeversvraagstuk. Zorgprofessionals willen regie over hun werk, bijvoorbeeld bij het invullen van de roosters. Werkgevers moeten dat gesprek aangaan. Je kunt prima elementen van het zzp-schap verwerken in een dienstverband. Werkgevers in de zorg moeten echt gaan bewegen en luisteren naar de motieven van werkenden om te kiezen voor het zzp-schap. Daar moeten zij mee aan de slag. De sprong naar zzp mag niet de oplossing zijn voor falend werkgeverschap.”  

Sem: goed werkgeverschap, wat betekent dat precies voor jullie?  

“Goed werkgeverschap betekent het serieus nemen van de behoefte van werkenden aan autonomie, flexibiliteit en zeggenschap. Dat begint met luisteren. Veel mensen kiezen voor het zzp-schap omdat ze vastlopen in rigide structuren, niet omdat ze per se ondernemer willen zijn. Als werkgever kun je binnen een arbeidsovereenkomst heel veel ruimte bieden. Het vaste contract is geen gevangenis, dat is een idioot beeld dat soms leeft. Ga met elkaar om de tafel en voer een goed gesprek. Er zijn tal van voorbeelden waarbij werkenden meer zeggenschap hebben over hun werktijden of meer regie krijgen over de werkzaamheden die ze uit moeten voeren. Je kunt elementen van ondernemerschap en eigen regie prima integreren in dienstverbanden. Werkgevers moeten af van het idee dat flexibiliteit alleen via externe schillen kan worden georganiseerd. Dat is niet alleen een defensieve reflex, het is ook een gemiste kans.”  

Sem: contractneutraliteit wordt vaak genoemd als oplossing om de kloof, bijvoorbeeld in arbeidsongeschiktheid, tussen zelfstandigen en mensen in loondienst te verkleinen. Hoe kijken jullie daar tegenaan?  

“Contractneutraliteit klinkt aantrekkelijk, maar het leidt geheid tot verslechteringen, zeker als het gelijktrekken van zelfstandigen en werkenden in loondienst gepaard gaat met een afbouw van de bescherming van werkenden in loondienst. Daar zijn wij fel tegenstander van. Het moet niet zo zijn dat werknemers in moeten gaan leveren tot het niveau van basisvoorzieningen voor zelfstandigen. Het is niet voor niets dat we het zo goed geregeld hebben voor werknemers in Nederland. Contractneutraliteit mag geen reden zijn om de bescherming voor werknemers uit te hollen, dat is voor ons acceptabel.” 

“Het is van groot belang dat regelgeving daadwerkelijk wordt gehandhaafd. Er geldt nu toch een soort van dubbele onduidelijkheid – over wat er mag én over hoe er gehandhaafd wordt en wat de consequenties dan precies zijn. Dat moet worden weggenomen. Als je regels en wetten maakt, handhaaf ze dan ook. En verder moet de politiek knopen doorhakken en zaken daadwerkelijk gaan doen. Kijk bijvoorbeeld naar de komende verplichte basis arbeidsongeschiktheidsverzekering (BAZ). Daar zijn we al zo lang over aan het praten, ruim tien jaar. Zo’n verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering moet er gewoon komen omdat al 20 jaar blijkt dat zelfstandigen het gewoonweg niet geregeld hebben of geregeld krijgen. Nederland heeft een enorm hoge participatiegraad, maar een deel van die groep werkt nog steeds onder slechte voorwaarden. Dat moet beter. Zaken als werkloosheid, pensioen en arbeidsongeschiktheid moeten voor alle werkenden netjes geregeld zijn. Daar staan wij voor.” 

Sem: en wat mag er niet ontbreken in de verkiezingsprogramma’s?  

“De verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering is voor ons een heel belangrijk uitgangspunt. Het is een basisvoorziening, maar gelukkig kun je altijd kiezen voor meer, bijvoorbeeld via schenkkringen of broodfondsen. Maar er moet wel een ondergrens zijn. Internationaal gezien staan we hier ook beschamend alleen in. We hebben het super netjes geregeld voor de negen miljoen werknemers, dan is het toch een beetje raar dat we het niet goed geregeld hebben voor die andere miljoen? En tot 2004 was het overigens wel gewoon netjes geregeld voor zzp’ers. Het is niet voor niets dat Europa dit ook benadrukt. Op zzp-vlak zijn zaken rondom arbeidsongeschiktheid en ouderdom nog onvoldoende geregeld. Wij vinden dat dat veranderd moet worden.” 

Lees ook dit artikel: Arbeidsrechtprofessor Ruben Houweling: “De arbeidsmarkt heeft een deltaplan nodig, geen pleisterwetgeving”