Maandelijkse archieven: januari 2025

Zowel werkgevers als zzp’ers hebben behoefte aan concrete informatie over hoe de regels rond schijnzelfstandigheid uitgelegd moeten worden. Onder hen leeft ook de vrees dat de maatregelen tegen schijnzelfstandigheid “negatieve effecten zullen hebben op bonafide zelfstandigen en flexibiliteit van de arbeidsmarkt. Het aanpakken van uitwassen lijkt de voorkeur te hebben.” Dat concludeert bureau Ipsos I&O in een onderzoek uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken.

Weten dat er ‘iets’ gaat veranderen, maar niet precies wat

Het ministerie van SZW gaf Ipsos opdracht tot het onderzoek vanwege het opheffen van het het handhavingsmoratorium op schijnzelfstandigheid van 1 januari 2025. In totaal namen 669 zzp’ers en 549 werkgevers deel aan het onderzoek.

De belangrijkste bevindingen tonen aan dat zzp’ers en werkgevers wel weten dat er iets gaat veranderen, maar niet altijd precies weten wat.

Negen op de tien zzp’ers denken dat zij wel volgens de juiste contractvoorwaarden aan het werk zijn en ze zijn over het algemeen ook bekend met het begrip schijnzelfstandigheid. Tegelijk heeft een veel kleiner deel uitgezocht of zij daadwerkelijk volgens de juiste contractvorm werken en heeft een derde informatie gezocht over de aanstaande wijzigingen.

Dit toont aan dat er mogelijk sprake is van een ‘false sense of security’ onder zzp’ers en werkgevers. Kennis over de voorwaarden van de contracten zzp’ers niet bij alle zzp’ers en werkgevers bekend.

Schijnveiligheid

Als we kijken naar de huidige situatie, dan denkt een ruime meerderheid (90 procent) van de zzp’ers momenteel volgens de juiste contractvorm te werken. Toch kan hier sprake zijn van een overschatting van de eigen kennis. Zes op de tien zzp’ers zochten uit of zij volgens de juiste contractvorm werken. Een derde (33 procent) heeft dit bij de ondertekening van het contract uitgezocht, een kwart (24 procent) heeft dit uitgezocht naar aanleiding van wijzigingen in de regelgeving en 14 procent op een ander moment. Met name zzp’ers die meer dan tien opdrachtgevers hebben en zzp’ers met meerdere jaren ervaring als zzp’er zoeken dit niet uit.

Rond contracten van zzp’ers is meer onduidelijk. Iets minder dan de helft van de zzp’ers en een derde van de werkgevers denkt dat zzp’ers en opdrachtgevers zelf kunnen kiezen wat voor soort contract zij aangaan.

Dit terwijl het in sommige gevallen niet toegestaan is om te werken als zzp’er, wanneer dit schijnzelfstandigheid betreft. Ruim de helft van de werkgevers en vier op de tien zzp’ers weten dat dit het geval is.

Jonge zzp’ers verwachten dat werkgever het juiste contract aanbiedt

Jonge zzp’ers (t/m 34 jaar) lijken minder bekend te zijn met de regelgeving omtrent het zzp’erschap. Zij denken vaker niet goed op de hoogte te zijn van de zaken die zij moeten regelen als zzp’er.

Ook weten zij minder vaak of zij aanspraak kunnen maken op een uitkering bij arbeidsongeschiktheid of werkloosheid en zijn zij nog niet bezig met het regelen van hun pensioenopbouw. Daarnaast denken jonge zzp’ers vaker dat het de verantwoordelijkheid is van de opdrachtgever om het juiste contract voor te leggen aan een zzp’er.

Zzp’ers zijn vaker bekend met schijnzelfstandigheid dan werkgevers

Een ruime meerderheid van de werkgevers en zzp’ers kent het begrip schijnzelfstandigheid en weet wat dit inhoudt. Zzp’ers geven iets vaker aan te weten wat schijnzelfstandigheid inhoudt (79 procent) dan werkgevers (71 procent). Jonge zzp’ers weten juist relatief minder vaak wat schijnzelfstandigheid is (58 procent).

Meerderheid zzp’ers weet dat er wijzigingen aankomen, maar niet precies welke

Van de opheffing van het handhavingsmoratorium op schijnzelfstandigheid is een kleiner deel van de zzp’ers en werkgevers precies op de hoogte. Meer dan de helft weet wel dat er iets gaat veranderen in het zzp-landschap, maar niet precies wat.

Een kwart van de zzp’ers en een vijfde van de werkgevers weet precies wat er gaat veranderen.

Organisaties verwachten minder flexibel te kunnen zijn

Als we kijken naar de verwachte effecten van de aankomende wijzigingen, denkt ongeveer een kwart van de zzp’ers en drie op de tien werkgevers dat de handhaving op schijnzelfstandigheid weinig tot geen effect zal hebben. Ook verwacht de helft van de zzp’ers en werkgevers niet dat meer handhaving de positie van zzp’ers op de arbeidsmarkt zal verbeteren.

Aan de werkgeverskant verwacht wel de helft dat hun organisatie minder flexibel wordt in het personeelsbeheer door de handhaving. Een op de vijf zzp’ers verwacht meer zekerheid over hun status als zelfstandige te krijgen. Of de handhaving tot meer eerlijkheid op de arbeidsmarkt zal leiden is deze groep verdeeld. Drie op de tien zzp’ers achten de kans hierop (zeer) groot (30 procent), een even groot deel schat de kans (zeer) klein (31 procent).

Gemis

Samenvattend somt Ipsos op wat respondenten het meeste missen:

1. Duidelijkheid en concreetheid: veel respondenten geven aan dat de informatie te vaag, onduidelijk of niet concreet genoeg is.
2. Specifieke criteria en definities: er is een sterke behoefte aan duidelijke, meetbare criteria voor het bepalen van schijnzelfstandigheid.
3. Praktische toepassing: respondenten missen informatie over hoe de regels in de praktijk toegepast zullen worden, vooral in specifieke situaties of sectoren.
4. Handhaving en controle: er is onduidelijkheid over hoe de nieuwe regels gehandhaafd zullen worden.
5. Juridische zekerheid: meer zekerheid over hun juridische positie. Beide groepen hebben behoefte aan concretere informatie over de invulling van de nieuwe regels in hun specifieke situatie.