Maandelijkse archieven: november 2026

Kabinet: Zelfstandigenwet past binnen SER-advies en overleg met sociale partners volgt.

Geplaatst 9 november 2026 door ZiPredactie

Het kabinet vindt niet dat de Zelfstandigenwet het middellangetermijnadvies van de Sociaal-Economische Raad (SER) doorbreekt. Dat schrijft minister Aartsen (Werk en Participatie) in antwoord op schriftelijke vragen van Kamerlid Maritte Patijn (PRO). Patijn vroeg of de wet de balans in het arbeidsmarktpakket verstoort.

Volgens het kabinet sluit de wet aan bij de behoefte aan meer duidelijkheid over de positie van zelfstandigen en bij het tegengaan van schijnzelfstandigheid. Wie bewust kiest voor zelfstandig werk en dat ook daadwerkelijk doet, moet daar ruimte voor krijgen. Waar sprake is van werken onder gezag, hoort volgens het kabinet een arbeidsovereenkomst, schrijft Aartsen.

De Zelfstandigenwet maakt dan wel geen deel uit van het oorspronkelijk afgesproken arbeidsmarktpakket, maar past wel in een bredere modernisering van de arbeidsmarkt. Het kabinet wil maatregelen over arbeidsongeschiktheid van zelfstandigen, fiscaliteit en flexibele arbeid in samenhang bekijken.

Steun sociale partners nog open

Over de steun van sociale partners zegt het kabinet dat het wetsvoorstel nog niet definitief is. Partijen hebben input geleverd tijdens de internetconsultatie, die het kabinet verwerkt. Daarnaast worden sociale partners geraadpleegd via de reguliere afstemming met de Stichting van de Arbeid, zoals gebruikelijk bij wetgeving met gevolgen voor de arbeidsmarkt.

Algemene maatregel van bestuur

Een beperkt aantal onderdelen wordt mogelijk uitgewerkt in een algemene maatregel van bestuur, een punt dat Patijn onwenselijk vond. Het gaat om de voorzieningen die meetellen voor het criterium dat een zelfstandige een minimumbedrag besteedt aan voorzieningen tegen risico’s van zelfstandig werken. Ook het minimumbedrag zelf en enkele basiskenmerken van zelfstandig werk kunnen daarin worden vastgelegd. Het kabinet wil die maatregel uiterlijk bij indiening van het wetsvoorstel voor internetconsultatie aanbieden, zodat de Kamer wet en lagere regelgeving in samenhang kan beoordelen.

Geplaatst in ZP en Politiek | Tags , , , , | 3s Reacties

Onderzoek naar zelfstandigenwet roept herkenning én weerstand op: doel prima, deel criteria onduidelijk of niet toepasbaar

Geplaatst 9 november 2026 door ZiPredactie

Ze snappen het probleem, maar de oplossing overtuigt lang niet iedereen. Zzp’ers en opdrachtgevers herkennen de onduidelijkheid die er nu bestaat rond schijnzelfstandigheid, maar de criteria van de voorgestelde Zelfstandigenwet roepen op vrijwel elk punt vragen op. Dat is de hoofdconclusie van een kwalitatief onderzoek dat onderzoeksbureau MARE uitvoerde in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Wet onbekend, maar behoefte aan duidelijkheid erkend

Kennis over de plannen voor de Zelfstandigenwet is onder de ondervraagden zo goed als afwezig. Toch is de basisgedachte van de wet niet omstreden: een deel van de deelnemers erkent dat er misstanden zijn en dat kwetsbare zelfstandigen bescherming verdienen. De angst die bij opdrachtgevers is ontstaan door de hernieuwde handhaving op schijnzelfstandigheid, en die er in de praktijk toe leidt dat ze terughoudender zijn geworden met het inhuren van zzp’ers, wordt eveneens herkend.

Maar een ander deel reageert wantrouwend. Vrijheid is voor velen de kern van het zelfstandig ondernemerschap, en extra regelgeving voelt als een inbreuk daarop. Sommigen vermoeden dat de wet er primair op is gericht om meer belasting- en premieopbrengsten te genereren. Als deelnemers de onderbouwing van de wet niet omarmen, heeft dat direct een negatief effect op hoe ze de criteria beoordelen, constateert MARE.

Drie criteria, drie knelpunten

De Zelfstandigenwet bestaat uit twee toetsen: een zelfstandigentoets en een werkrelatietoets. Het concept van twee afzonderlijke toetsen wordt als werkbaar en helder ervaren. De afzonderlijke criteria zijn dat een stuk minder.

Het eerste criterium van de zelfstandigentoets, een KVK-inschrijving, een btw-nummer en een aparte zakelijke rekening, wordt zonder veel discussie geaccepteerd. Dit is voor de meeste deelnemers gewoon de basis van het ondernemerschap.

Het tweede criterium, het hebben van ten minste drie verschillende opdrachtgevers in het lopende en het voorgaande kalenderjaar, stuit op meer bezwaren. De formulering wekt verwarring: sommigen lezen de eis zo dat er in elk van de twee jaren drie opdrachtgevers moeten zijn, terwijl het gaat om drie over de gehele periode. Bovendien wijzen deelnemers op sectoren waar opdrachten anderhalf jaar of langer duren, zoals architectuur. Voor die gevallen is het criterium in de praktijk moeilijk te realiseren. Ironisch genoeg constateert een deel van de ondervraagden ook dat de grens makkelijk te omzeilen valt door twee korte schijnopdrachten toe te voegen.

Het derde criterium, een jaarlijkse besteding aan voorzieningen zoals een arbeidsongeschiktheidsverzekering, een pensioenvoorziening of een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering, roept de meeste weerstand op. Een veelgemaakte vergissing is dat deelnemers denken alle genoemde voorzieningen te moeten hebben, terwijl het gaat om een minimumbedrag dat over één of meer van die voorzieningen mag worden gespreid. Zelfs als dat duidelijk wordt, blijft een deel van de zzp’ers principieel bezwaar maken: de keuze om risico’s al dan niet af te dekken hoort bij de vrijheid van het ondernemerschap. Bovendien is het drempelbedrag nog niet vastgesteld, waardoor een oordeel over de toepasbaarheid moeilijk te geven is.

Werkrelatietoets: protocollen en uurtje-factuurtje

Ook de werkrelatietoets levert discussie op. De eis dat een zelfstandige vrij is om te bepalen hóé het werk wordt uitgevoerd, terwijl de opdrachtgever mag bepalen wát er gedaan moet worden, klinkt logisch, maar botst met de dagelijkse praktijk. Bedrijven hebben interne protocollen, kwaliteitsnormen en werkwijzen waaraan ook een ingehuurde zzp’er zich moet houden. Op basis van de huidige formulering weten deelnemers niet of ze daarmee wel of niet voldoen aan het criterium.

Het criterium over werken voor eigen rekening en risico raakt een gevoelige snaar. Het vertrouwde model van uurtje-factuurtje voldoet hier niet aan: de wet vereist dat een zzp’er wordt afgerekend op een vooraf afgesproken resultaat en dat het risico van meerwerk bij de zelfstandige ligt. Voor veel ondervraagden is dat een fundamentele omslag die ze moeilijk kunnen vertalen naar hun situatie. Een deel wist bovendien niet dat bij werk via een tussenpersoon het aansprakelijkheidsrisico bij de zzp’er zelf kan liggen.

Controleren kost tijd en tast privacy aan

Voor opdrachtgevers geldt een extra dimensie: hoe controleer je of een zzp’er aan de criteria voldoet? Vooral het derde criterium van de zelfstandigentoets, de voorzieningen, is moeilijk te verifiëren zonder in te grijpen in de persoonlijke financiën van de zelfstandige. Opdrachtgevers vragen om een centraal systeem of middel waarmee ze snel en betrouwbaar kunnen nagaan of een zzp’er aan de eisen voldoet.

De genoemde punten van kritiek sluiten aan bij eerdere feedback op de Zelfstandigenwet. Uit de consultatie rond het wetsvoorstel bleek al dat een groot deel van de reacties negatief was, waarbij de bezwaren zich met name richtten op afzonderlijke criteria en niet zozeer op het doel van de wet. Zie hierover ook eerdere berichtgeving op ZiPconomy: 85 procent van de consultatiereacties is negatief en de reacties lopen uiteen. Het patroon dat MARE beschrijft sluit daar op aan: het principe wordt vaker geaccepteerd dan de uitwerking.

Indicatief

MARE benadrukt dat de bevindingen indicatief zijn, niet statistisch bewezen: het gaat om kwalitatief onderzoek met een beperkte groep. Maar als signaal zijn ze duidelijk genoeg. Onduidelijke formuleringen leiden tot negatievere beoordelingen dan nodig is, en als de uitleg ontbreekt, trekt de doelgroep verkeerde conclusies. SZW heeft dit onderzoek laten uitvoeren als kwalitatieve verdieping op eerder kwantitatief onderzoek, juist om te begrijpen waarom bepaalde criteria minder goed landen. Die input is nu beschikbaar voor de verdere uitwerking van beleid en communicatie.

Minister Aartsen werkt – na de volledige inventarisatie van alle opmerkingen en punten van kritiek – momenteel aan een aangescherpte versie van de wet. Na een advies van de Raad van State gaat de wet, zo is de bedoeling, in 2027 voor behandeling naar de Kamer.

Geplaatst in ZP en Politiek | Tags , , , , , | 3s Reacties

Wanneer is je eigen bv ineens een uitzendbureau?

Geplaatst 9 november 2026 door Gastblogger

Vanaf 2028 krijgt Nederland een toelatingsstelsel voor bedrijven die arbeidskrachten uitlenen. Voor uitzendbureaus is duidelijk waarom dat stelsel er komt. Maar de wet kan ook ondernemers raken die zichzelf helemaal niet als uitlener zien. Neem een ingenieur, IT-specialist of consultant die vanuit zijn eigen bv werkt. Hij heeft geen personeel. Zijn bv heeft een overeenkomst van opdracht met een klant en verkoopt zijn expertise. Hij ziet zijn bv niet als uitzendbureau en vraagt daarom geen Wtta-toelating aan. Maar wat als de Nederlandse Arbeidsinspectie daar later anders over denkt?

De Inspectie kan oordelen dat de opdrachtgever zoveel invloed had op het werk, dat de dga onder diens ‘toezicht en leiding’ werkte. Dan volgt een kettingreactie: de bv stelde een arbeidskracht ter beschikking, had daarvoor een toelating nodig, had die niet en heeft dus de wet overtreden. Alleen begint de juridische redenering niet bij die ontbrekende toelating. Eerst moet vaststaan dat de dga onder toezicht en leiding werkte. Dán kan sprake zijn van terbeschikkingstelling. Pas daarna ontstaat een eventuele toelatingsplicht. Het feit dat een bv geen toelating heeft, bewijst dus nog niet dat zij een toelating nodig had.[1]

Van nihilboete onder de Waadi naar onzekerheid onder de Wtta

Precies dat probleem kwam na de invoering van de registratieplicht onder de Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs (Waadi) al naar boven. Sinds 1 juli 2012 moesten ondernemingen die arbeidskrachten ter beschikking stelden als zodanig geregistreerd staan. Niet alleen de uitlener, maar ook de opdrachtgever liep bij overtreding boeterisico. In 2013 trok Platform Zelfstandige Ondernemers bij de politiek aan de bel over de gevolgen voor dga’s die via hun eigen bv werkten. Ook vanuit de Kamer kwamen vragen. Minister Lodewijk Asscher erkende dat zulke dga’s onder de registratieplicht konden vallen. De ruime regeling was bewust gekozen om ontwijking door malafide uitleners te voorkomen, maar bleek ook zelfstandigen met een eigen bv te kunnen raken.[2]

Daar zat bovendien een praktisch probleem achter. Omdat vooraf niet altijd duidelijk was of een dga daadwerkelijk onder toezicht en leiding van zijn opdrachtgever werkte, voorzag het ministerie dat zelfstandigen zich voor de zekerheid zouden registreren, ook wanneer dat juridisch niet nodig was. Dat leidde volgens het ministerie tot onnodige administratieve lasten. In 2014 kwam het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid daarom met een pragmatische oplossing. De registratieplicht bleef bestaan, maar voor een nauw omschreven groep dga-bv’s werd de boete op nihil gesteld. Hetzelfde gold voor hun opdrachtgevers. Twee jaar later werd die aanpak geëvalueerd. Lodewijk Asscher concludeerde dat de getroffen maatregelen ‘afdoende’ waren en schreef zelfs dat de oplossing ‘bij gelegenheid’ wettelijk zou worden geregeld.[3][4]

En nu komt de Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (Wtta).

Vanaf 1 januari 2028 verdwijnt art. 7a Waadi, waaraan de huidige nihilregeling is gekoppeld, en komt daarvoor het toelatingsstelsel in de plaats.[1] Het wettelijke stelsel verandert, maar de oude vraag niet: wanneer werkt een dga eigenlijk onder toezicht en leiding van zijn opdrachtgever? Dat is des te relevanter omdat het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid SZW destijds juist wilde voorkomen dat ondernemers zich vanwege die onzekerheid voor de zekerheid als uitlener zouden behandelen. Onder de Wtta worden de gevolgen van zo’n defensieve keuze veel groter.

Wie straft, moet de overtreding bewijzen

Daarmee komen we bij een belangrijk uitgangspunt: wie straft, moet bewijzen. En daarachter ligt een fundamenteler beginsel: punitief bestuursrecht beschermt de burger tegen de overheid.

Dat betekent niet dat de overheid niet streng mag handhaven. Het betekent dat niet de ondernemer hoeft te bewijzen dat hij onschuldig is. De overheid moet aantonen dat hij een vooraf bij of krachtens de wet omschreven overtreding heeft gepleegd. Daarbij geldt het vermoeden van onschuld.[5]

Juist daarom is onzekerheid hier zo belangrijk. In het civiele arbeidsrecht kan een rechter uiteindelijk oordelen dat iemand onder het beschermende regime van de arbeidsovereenkomst valt, ook als partijen hun samenwerking anders hebben ingericht. Maar die beschermingsgedachte kan niet simpelweg worden omgedraaid wanneer de overheid wil straffen: “We weten niet zeker of u onder toezicht en leiding werkte, maar misschien wel. Daarom behandelen we uw bv voor de boete alsof dat zo was.”

Zo hoort bestraffend recht niet te werken. Bij te hard rijden vinden we dat vanzelfsprekend. De maximumsnelheid staat vooraf vast. De overheid moet bewijzen dat die grens is overschreden. Zelfs de onzekerheidsmarge van een snelheidsmeting wordt in het voordeel van de automobilist gecorrigeerd.[6]

Leg die eenvoudige logica naast de dga onder de Waadi. Dan doemen achtereenvolgens vijf problemen op.

Probleem 1: waar haal je de norm eigenlijk vandaan?

De Waadi zegt dat sprake is van het ter beschikking stellen van arbeidskrachten wanneer iemand tegen vergoeding aan een ander ter beschikking wordt gesteld om onder diens ‘toezicht en leiding’ te werken.[7] Maar wat betekent dat voor een zelfstandige specialist die vanuit zijn eigen bv bij een opdrachtgever werkt? Voor het antwoord wordt al snel naar het arbeidsrecht gekeken. Daar kan een rechter door de naam kijken die partijen zelf aan hun contract hebben gegeven. Daarvoor bestaat ook een wettelijke basis. Art. 7:610 lid 2 BW regelt wat er gebeurt als een overeenkomst zowel aan de omschrijving van een arbeidsovereenkomst als aan die van een andere bijzondere overeenkomst voldoet.[8] In het arbeidsrecht is de wettelijke brug er dus.

Hoe vervolgens precies wordt vastgesteld of iemand werknemer is, is in belangrijke mate verder ontwikkeld door rechters. Dat is in een civiele procedure niet bijzonder. Rechters moeten wetten tenslotte uitleggen. Maar een norm uitleggen is iets anders dan de omschrijving van een beboetbaar feit uitbreiden met normen die niet in de wet staan. En precies daar ontstaat bij de Waadi een ongemakkelijke vraag: “Waar staat de wettelijke brug die het civielrechtelijke kwalificatiekader onderdeel maakt van de beboetbare Waadi-norm?”

De Waadi verwijst bij ‘toezicht en leiding’ niet naar art. 7:610 BW. De wet zegt evenmin dat de civielrechtelijke kwalificatietoets moet worden gebruikt om vast te stellen of iemand zonder toelating arbeidskrachten heeft uitgeleend. Het bezwaar is niet dat ‘toezicht en leiding’ een open begrip is. Open normen bestaan op veel meer plaatsen.

Kijk naar de Arbeidsomstandighedenwet. Ook daar werkt de wetgever met normen die nadere invulling nodig hebben. Maar daar is de route zichtbaar. Art. 16 Arbeidsomstandighedenwet geeft een wettelijke grondslag voor nadere regels. Het Arbeidsomstandighedenbesluit bevat vervolgens die nadere voorschriften.[9] Hetzelfde zien we in het verkeersrecht. De Wegenverkeerswet biedt de wettelijke basis, het RVV bevat daarop gebaseerde verkeersregels.[10] In beide gevallen kun je de keten volgen van wet naar nadere norm naar handhaving.

Dus nogmaals: wijs die brug in de Waadi maar aan.

Probleem 2: wist de ondernemer eigenlijk waar die grens lag?

Stel dat die brug toch wordt gevonden. Een rechter oordeelt bijvoorbeeld dat ‘toezicht en leiding’ inderdaad mede aan de hand van het civiele arbeidsrecht kan worden uitgelegd. Dan is het probleem nog niet opgelost. Want kon een ondernemer van tevoren weten hoe die toets voor hem zou uitpakken?

Ook hier laat de vergelijking met de Arbowet iets zien. Het Arbeidsomstandighedenbesluit bevat open normen, maar hun publiekrechtelijke uitwerking is vooraf gepubliceerd en terug te voeren op de wet.[9]

De toets waarmee arbeidsrelaties worden beoordeeld werkt heel anders. De rechter kijkt naar allerlei omstandigheden en beoordeelt die in samenhang. Er is niet één criterium dat altijd beslist.[8] Zelfs vanuit het arbeidsrecht zelf is daarop stevige kritiek gekomen. Advocaat-generaal R.H. de Bock constateerde in haar conclusie bij de Deliveroo-zaak hoe sterk casuïstisch de bestaande beoordeling is en hoeveel onzekerheid het gezagscriterium daardoor oplevert. Zij bepleitte juist een duidelijkere benadering.[11] Voor een civiel geschil kun je daar nog mee leven. Twee partijen verschillen van mening, gaan naar de rechter en krijgen uiteindelijk antwoord op de vraag hoe hun arbeidsrelatie juridisch moet worden gekwalificeerd. Maar dezelfde onzekerheid krijgt een heel andere lading wanneer de uitkomst bepaalt of achteraf een zwaar beboetbare overtreding blijkt te zijn gepleegd. Daar komt bij dat SZW juist bij dga’s al in 2014 erkende dat niet altijd duidelijk is onder wiens toezicht en leiding zij werken.[3]

Bij de automobilist lukt het vooraf vaststellen van de grens wèl. De maximumsnelheid wordt niet na de rit vastgesteld door alle omstandigheden nog eens tegen elkaar af te wegen. De flitspaal bepaalt de grens niet. Hij meet alleen of een vooraf vastgestelde grens is overschreden.

Probleem 3: een aanwijzing is nog geen werkgeversgezag

Dan de feiten. Ook als duidelijk is welke juridische test moet worden gebruikt, zal de Arbeidsinspectie nog moeten bewijzen dat deze dga werkelijk onder toezicht en leiding van zijn opdrachtgever werkte. Het enkele feit dat een opdrachtgever aanwijzingen geeft, is daarvoor niet genoeg. Ook bij een gewone overeenkomst van opdracht mogen namelijk aanwijzingen worden gegeven. Dat staat gewoon in het Burgerlijk Wetboek.[12]

Dus wordt de echte vraag veel concreter: “Waaruit blijkt dat de opdrachtgever bevoegd was de dga persoonlijk instructies te geven die deze juridisch verplicht was op te volgen?” En vervolgens: “Waaruit blijkt dat die gezagsverhouding werkelijk vergelijkbaar was met de verhouding tussen werkgever en werknemer?” Dat is veel specifieker dan constateren dat een zelfstandige op kantoor van zijn opdrachtgever werkte, meedeed aan projectoverleg, zich aan een planning hield, veiligheidsregels naleefde of technische specificaties moest volgen. Een ingenieur die een raffinaderij binnenloopt, moet zich ook aan de veiligheidsregels houden. Een IT-consultant kan zich aan de architectuur van zijn opdrachtgever moeten houden. Een zelfstandige projectmanager kan een vergadering op maandagochtend moeten bijwonen. Daarmee is nog niet bewezen dat hun opdrachtgever werkgeversgezag over hen heeft.

Bij dga’s kan de juridische afstand bovendien groter zijn dan in de eenvoudige situatie van één zelfstandige en één opdrachtgever. De dga kan bijvoorbeeld in dienst zijn van zijn persoonlijke holding. Die holding heeft een managementovereenkomst met een werk-bv. De werk-bv heeft vervolgens de overeenkomst van opdracht met de eindklant. Dan wordt de vraag heel praktisch: waarom zou die eindklant juridisch bevoegd zijn de natuurlijke persoon bindende instructies te geven? Waaruit blijkt dat de dga verplicht was die instructies te volgen? En waaruit blijkt vervolgens dat dit qua gezag op werkgever en werknemer leek?

Daar hoort de onzekerheid niet stilzwijgend in het nadeel van de ondernemer te worden opgelost. Bij de automobilist doen we dat immers ook niet. Van een onzekere snelheidsmeting wordt een marge afgetrokken.[6] Dat uitgangspunt wordt niet minder belangrijk omdat de feiten bij een dga veel ingewikkelder zijn. Eerder het tegenovergestelde.

Probleem 4: en dan ligt er ook nog gewoon een contract

Er is nog een complicatie. De bv en de opdrachtgever hebben een overeenkomst gesloten. Stel dat dit daadwerkelijk een overeenkomst van opdracht is en dat daarin geen werkgeversgezag aan de opdrachtgever wordt gegeven. Kan de Arbeidsinspectie dat contract dan terzijde schuiven met de mededeling dat de werkelijkheid belangrijker is dan het papier? Zelfs het civiele arbeidsrecht begint niet met een vrijblijvende zoektocht naar wat de rechter de ‘echte werkelijkheid’ vindt. Sterk vereenvoudigd verloopt de beoordeling daar in drie stappen: partijvraag, uitlegfase, kwalificatiefase.[8]

Voor dit artikel hoeven we daar niet dieper in te duiken. Relevant is alleen dat partijen en hun onderlinge rechten en verplichtingen niet opeens verdwijnen. Bij een gebruikelijke dga-constructie heeft bovendien de bv het contract met de opdrachtgever gesloten. Niet de dga in privé.

Natuurlijk bestaan schijnconstructies. Als twee partijen op papier een opdracht hebben opgeschreven terwijl zij in werkelijkheid iets anders zijn overeengekomen, kan dat worden aangetoond. Maar dan moet die schijn wel worden bewezen. Als er geen sprake is van simulatie en er ook geen andere wettelijke grond bestaat om de werkelijk aangegane contractuele verhouding opzij te zetten, kan de overheid bij een punitieve boete niet simpelweg doen alsof partijen iets anders zijn overeengekomen. En dan komen we opnieuw bij art. 7:610 lid 2 BW. In het arbeidsrecht heeft de wetgever zelf een brug aangelegd.[8] Waar ligt die brug in de Waadi?

Bij een verkeersovertreding hoeven we deze discussie nooit te voeren. Er hoeft geen contract tussen twee private partijen te worden opzij gezet voordat de politie kan bepalen of iemand 87 reed waar 80 was toegestaan. Bij de dga bestaat die contractuele werkelijkheid wel degelijk. ‘Wezen gaat voor schijn’ klinkt overtuigend, maar is geen zelfstandig wetsartikel waarmee de Arbeidsinspectie een contract kan wegdenken.

Probleem 5: van ‘registreer je voor de zekerheid’ naar een borg van een ton

En dan komt uiteindelijk de sanctie. De voorgeschiedenis kennen we inmiddels: SZW koos in 2014 bewust voor een nihilboete voor de dga-bv én haar opdrachtgever. Asscher evalueerde die oplossing in 2016 als ‘afdoende’ en kondigde zelfs wettelijke verankering aan.[3][4]

De beleidslijn bleef daarna bestaan. Dat is extra opvallend omdat de financiële consequenties onder het nieuwe systeem veel groter worden. Een van de problemen in 2014 was dat dga’s zich vanwege de onzekerheid dan maar voor de zekerheid registreerden.[3] Vanaf 2028 betekent ‘doe het voor de zekerheid maar’ iets heel anders. Voor nieuwe uitleners voorziet het toelatingsstelsel in een financiële zekerheid van €100.000.[14] Voor een groot uitzendbedrijf is een ton serieus geld. Voor een bv waarin één ondernemer alleen zijn eigen professionele diensten verkoopt, kan het een buitenproportionele drempel zijn.

Dan wordt de vraag bijna vanzelfsprekend: als ‘registreer je voor de zekerheid maar’ in 2014 al geen bevredigende oplossing was, waarom zou ‘vraag voor de zekerheid maar een Wtta-toelating aan en stel €100.000 zekerheid’ vanaf 2028 wél redelijk zijn? De onzekerheid over ‘toezicht en leiding’ is immers niet verdwenen. Alleen het prijskaartje dat aan die onzekerheid hangt, wordt veel groter. Ook de private inspectie lost dat probleem niet op. De ondernemer die ervan overtuigd is dat zijn bv helemaal geen arbeidskrachten ter beschikking stelt, vraagt juist geen toelating aan. Hij komt dus ook niet via zo’n aanvraag bij de private inspectie terecht. Het conflict ontstaat pas later, als de Arbeidsinspectie zegt: u was tóch uitlener en had toegelaten moeten zijn.[15] En dan zijn we weer terug bij de eerste vraag. Waarom was deze bv eigenlijk uitlener?

De dga-bv als onbedoeld doelwit van de Wtta

De Wtta is ontworpen naar aanleiding van misstanden op de uitleenmarkt. Het kabinet noemt daarbij onderbetaling, slechte arbeidsomstandigheden en de kwetsbare positie van met name arbeidsmigranten. De wet moet werknemers beter beschermen, in het bijzon  der arbeidsmigranten, misstanden bij uitleners aanpakken en bijdragen aan eerlijke concurrentie.[16] De Rijksoverheid beschrijft deze doelen expliciet in haar toelichting op het nieuwe stelsel.

De wet heeft daarbij bewust een brede reikwijdte gekregen. Tijdens de parlementaire behandeling is ook gesproken over de mogelijke gevolgen voor consultancy, ICT-dienstverlening, MSP’s, brokers, kleinere ondernemingen, zelfstandigen en financiële lasten. Maar in de onderzochte parlementaire stukken is niet zichtbaar dat daarbij de bijzondere dga-problematiek uit 2014 en de positief geëvalueerde nihiloplossing uit 2016 opnieuw afzonderlijk zijn afgewogen.[13]

Bij de dga-categorie waarvoor sinds 2014 de nihilregeling geldt, is dat typische misstandenbeeld moeilijk te herkennen. Het gaat om een bv die uitsluitend haar eigen bestuurder ter beschikking stelt, waarbij die bestuurder, eventueel samen met zijn echtgenoot, ten minste 90 procent van de aandelen bezit.[3]

Welk probleem wordt hiermee opgelost?

Dat maakt ook de handhavingsvraag relevant. Wie deze dga’s straks toch regulier wil beboeten, kiest voor procedures over precies de vragen die hierboven zijn besproken: wat betekent toezicht en leiding, welk toetsingskader mag worden gebruikt, was de grens vooraf kenbaar, welke instructiebevoegdheid bestond daadwerkelijk en welke betekenis komt toe aan de overeengekomen rechtsverhoudingen?

Zulke procedures zijn niet alleen belastend voor de kleine ondernemer. Ook de Arbeidsinspectie zal deze juridisch en feitelijk complexe zaken moeten onderzoeken, bewijzen en verdedigen. De vraag is dus niet alleen óf zulke zaken juridisch handhaafbaar zijn. De vraag is ook wat ermee wordt bereikt. Als de Arbeidsinspectie capaciteit moet steken in complexe procedures tegen eenpersoons-dga-bv’s, terwijl het typische misstandenbeeld waarvoor de Wtta is ingevoerd bij deze nauw omschreven categorie moeilijk is te herkennen, dringt zich de beleidsmatige vraag op: welk probleem op de uitleenmarkt wordt hiermee eigenlijk opgelost?

Als het antwoord niet ligt in de misstanden waarvoor de Wtta in het leven is geroepen, is dat een extra reden om de bestaande nihilbenadering voor deze nauw omschreven dga-categorie voort te zetten.

Een opvallend zware boetecategorie

Dat is geen theoretische discussie, want de beschikbare sanctie is fors. Onder het nieuwe toelatingsstelsel kan voor de relevante overtredingen een bestuurlijke boete tot de vijfde geldboetecategorie worden opgelegd.[17] Die term zegt de meeste mensen waarschijnlijk weinig. Totdat je kijkt waar diezelfde categorie in het strafrecht voorkomt. Bij mensenhandel bijvoorbeeld. Maar ook bij zeeroof, en aanslagen tegen de veiligheid van de staat.[18] Voor alle duidelijkheid: daarmee is een dga die zonder de vereiste toelating blijkt te werken natuurlijk geen mensenhandelaar of zeerover. De delicten worden hier niet gelijkgesteld. Het punt is de schaal van de geldboetecategorie die beschikbaar is.

Dat zegt wel iets over de zorgvuldigheid die je aan de voorkant mag verlangen. Waar staat de norm? Hoe is zij uitgewerkt? Kon de ondernemer weten waar de grens lag? En kan de Inspectie daadwerkelijk bewijzen dat hij die grens heeft overschreden? Ook aan de achterkant is de verkeersvergelijking aardig. Vier kilometer per uur te hard levert niet dezelfde boete op als veertig kilometer per uur te hard. De ernst van de concrete overtreding telt mee.[19] Dat maakt het moeilijk uit te leggen waarom juist bij een bv waarin één dga zijn eigen expertise verkoopt, de discussie zou kunnen beginnen en eindigen met: formeel uitlener, geen toelating, dus boete. Er zit nog een hele wereld tussen die drie woorden.

Conclusie: SZW hoeft het wiel niet opnieuw uit te vinden

Daarmee gaat deze discussie uiteindelijk niet over een privilege voor dga’s. Het gaat om een probleem dat SZW zelf al heeft onderkend. Voordat een boete in beeld komt, moet dus nogal wat vaststaan: de wettelijke grondslag, een vooraf voldoende kenbare grens en bewijs van daadwerkelijk gezag, waarbij de werkelijk overeengekomen rechtsverhoudingen worden gerespecteerd. Daar komt een beleidsmatige vraag bij: welk belang van de Wtta wordt gediend door juist deze nauw omschreven dga-categorie in juridisch complexe boeteprocedures te betrekken? SZW heeft voor deze bijzondere dga-situatie eerder een oplossing gekozen. Die oplossing werd geëvalueerd en door minister Lodewijk Asscher ‘afdoende’ bevonden.[4]

De Wtta geeft geen nieuw inhoudelijk antwoord op de oude vraag wanneer zo’n dga onder ‘toezicht en leiding’ van zijn opdrachtgever werkt. Ze maakt de gevolgen van een positief antwoord vooral veel groter. Daarom zou SZW de bestaande nihilbenadering niet ongemerkt moeten laten verdwijnen doordat het artikel waaraan zij nu is gekoppeld op 1 januari 2028 vervalt. Trek haar door naar het nieuwe boetebeleid. En als het ministerie daar niet meer achter staat, leg dan expliciet uit wat er sinds 2016 is veranderd.

Want dát is inmiddels de interessante vraag. Niet waarom de dga-nihilboete ooit is ingevoerd. Dat heeft SZW zelf uitvoerig gemotiveerd. Maar waarom zou een oplossing die het ministerie na evaluatie ‘afdoende’ vond, niet meegaan naar een nieuw stelsel dat haar huidige wettelijke aanknopingspunt vervangt, terwijl de gevolgen van dezelfde kwalificatie-onzekerheid voor de ondernemer juist veel zwaarder worden?

Over de auteur:

Sjoerd Ypma is scheikundig ingenieur en zelfstandig process engineer en projectmanager. Vanuit zijn eigen bv werkt hij voor grote industriële opdrachtgevers en volgt hij de wet- en regelgeving rond zelfstandig ondernemerschap.

 

 

 

 

 

 

 

Noten

[1] Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten, Stb. 2025, 385; Inwerkingtredingsbesluit Wtta, Stb. 2026, 159. Art. 7a Waadi vervalt op 1 januari 2028; vanaf die datum worden de nieuwe verboden van art. 12c lid 1 en art. 12d lid 1 handhaafbaar. De toelichting op het inwerkingtredingsbesluit maakt duidelijk waarom de bestaande registratieplicht blijft bestaan tot de handhaving van het nieuwe uit- en inleenverbod begint. Relevant voor de overgang van het bestaande dga-beleid naar het nieuwe stelsel.

[2] Art. 7a Waadi, ingevoerd per 1 juli 2012; reactie van minister Asscher van 19 maart 2013, kenmerk 2013-0000030982, op de door Platform Zelfstandige Ondernemers bij de Tweede Kamer aangekaartte gevolgen van de registratieplicht voor zelfstandigen die via hun eigen bv werken. PZO wees onder meer op de administratieve lasten en het boeterisico voor dga-zzp’ers. Asscher lichtte toe dat bij de registratieplicht bewust voor een ruime doelgroep was gekozen om te voorkomen dat malafide uitleners de registratieplicht via schijnconstructies konden ontwijken, met als consequentie dat ook dga’s die zichzelf via hun bv aan derden uitlenen onder de registratieplicht konden vallen.

[3] Beleidsregels boeteoplegging Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs 2014, Stcrt. 2014, 5048, toelichting en tarieflijst. SZW constateert dat bij een zelfstandige met een eigen bv niet altijd duidelijk is onder wiens leiding en toezicht wordt gewerkt en dat de juridische kwalificatie afhankelijk is van de feiten en omstandigheden. Daardoor kon een zelfstandige het zekere voor het onzekere nemen en zijn bv laten registreren terwijl dat niet nodig was, met onnodige administratieve lasten tot gevolg. Voor de omschreven dga-bv en haar inlener werd daarom het boetenormbedrag op nihil gesteld. Tevens werd een evaluatie na twee jaar aangekondigd.

[4] Kamerstukken II 2015/16, 17 050, nr. 529, brief van minister Lodewijk Asscher van 19 september 2016. Asscher concludeert na evaluatie dat de getroffen maatregelen ‘afdoende’ zijn, noemt daarbij de regeling waaronder voor dga’s geen boete wordt opgelegd en schrijft: ‘Bij gelegenheid wordt dit ook wettelijk geregeld.’ Dit maakt de nihilregeling tot meer dan jarenlang gedoogd beleid: zij is expliciet geëvalueerd en positief beoordeeld.

[5] Art. 5:4 Awb; art. 6 lid 2 en art. 7 EVRM. Art. 5:4 Awb verankert het legaliteitsvereiste bij bestuurlijke sanctionering; art. 6 lid 2 EVRM het vermoeden van onschuld. Rechtspraak kan de wettelijke norm uitleggen, maar de essentiële inhoud van een beboetbaar feit moet een grondslag bij of krachtens de wet hebben.

[6] Openbaar Ministerie, informatie over marges en meetcorrecties bij snelheidsovertredingen. Beneden 100 km/u wordt 3 km/u en daarboven 3% van de gemeten snelheid afgetrokken. Het Openbaar Ministerie koppelt de correctie aan de vereiste zekerheid dat daadwerkelijk te hard is gereden.

[7] Art. 1 lid 1 onder c Waadi. Terbeschikkingstelling vereist onder meer dat arbeid onder toezicht en leiding van de ander wordt verricht. De Wtta neemt dit materiële criterium niet weg. De kwalificatie gaat vooraf aan de vraag of de toelatingsplicht is overtreden.

[8] Art. 7:610 lid 1 en 2 BW; HR 6 november 2020, ECLI:NL:HR:2020:1746; HR 24 maart 2023, ECLI:NL:HR:2023:443 (Deliveroo), in het bijzonder rov. 3.2.3-3.2.5. Art. 7:610 lid 2 BW vormt de wettelijke basis voor samenloop met een andere bijzondere overeenkomst; de civiele kwalificatiemethode is nader in de rechtspraak uitgewerkt. Voor het beperkte doel van dit artikel kan de structuur worden weergegeven als partijvraag, uitlegfase en kwalificatiefase.

[9] Art. 16 Arbeidsomstandighedenwet; Arbeidsomstandighedenbesluit, aanhef en daarop berustende voorschriften. Art. 16 biedt de wettelijke basis voor nadere regels bij algemene maatregel van bestuur; het Arbeidsomstandighedenbesluit berust daarop. Ook bij open normen is de publiekrechtelijke normeringsketen daarmee vooraf kenbaar.

[10] Wegenverkeerswet 1994; Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990. Het RVV berust op een wettelijke grondslag en bevat vooraf vastgestelde verkeersnormen, waaronder maximumsnelheden. Relevant als tweede voorbeeld van een kenbare verbinding tussen formele wet, nadere normstelling en handhaving.

[11] Conclusie A-G R.H. de Bock van 17 juni 2022, ECLI:NL:PHR:2022:578, voorafgaand aan HR 24 maart 2023, ECLI:NL:HR:2023:443. De Bock bespreekt uitvoerig de problemen rond het civielrechtelijke gezagscriterium, de sterk casuïstische beoordeling en het gebrek aan houvast, en bepleit een duidelijker benadering van ‘in dienst van’. Relevant voor de afzonderlijke vraag of de uitkomst van een dergelijke toets vooraf voldoende voorzienbaar is om mede de grens van een punitieve overtreding te bepalen.

[12] Art. 7:400 en 7:402 lid 1 BW. De wettelijke regeling van de overeenkomst van opdracht staat toe dat de opdrachtgever aanwijzingen over de uitvoering geeft. De aanwezigheid van aanwijzingen is daardoor op zichzelf onvoldoende onderscheidend om ‘toezicht en leiding’ te bewijzen.

[13] Kamerstukken I 2024/25, 36 446, E, verslag vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid, 3 juni 2025. Tijdens de behandeling is aandacht besteed aan de brede werking van de Wtta, onder meer voor consultancy, ICT, MSP’s, brokers, kleinere ondernemingen, zelfstandigen en financiële lasten. In het onderzochte dossier is niet zichtbaar dat daarbij de bestaande dga-nihilregeling, de 90%-grens en de beoordeling uit 2016 afzonderlijk opnieuw tegen art. 12c en 12d zijn afgewogen.

[14] Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten, Stb. 2025, 385, bepalingen over financiële zekerheid. Het toelatingsstelsel voorziet voor nieuwe uitleners in een financiële zekerheidsstelling van €100.000. Voor de hier besproken dga-problematiek is relevant dat defensieve toelating daardoor financieel van een totaal andere orde is dan de defensieve registratie die SZW in 2014 onderkende.

[15] Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten, Stb. 2025, 385, toelatings- en inspectiesystematiek. De toelatingsprocedure neemt niet de voorafgaande materiële vraag weg of een onderneming überhaupt arbeidskrachten ter beschikking stelt. Voor een onderneming die stelt buiten art. 1 lid 1 onder c Waadi te vallen, ontstaat het relevante handhavingsgeschil wanneer achteraf wordt gesteld dat wel een toelatingsplicht bestond.

[16] Rijksoverheid, Nieuwe wet voor aanpak misstanden bij uitzendbureaus en andere uitleners (Wtta); zie tevens de parlementaire behandeling van de Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten. Als doelen van het stelsel worden onder meer genoemd het tegengaan van uitleners die wet- en regelgeving ontduiken of omzeilen, het tegengaan van onderbetaling en slechte arbeidsomstandigheden, betere bescherming van werknemers en in het bijzonder arbeidsmigranten, en eerlijke concurrentie op de uitleenmarkt.

[17] Waadi zoals gewijzigd door de Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten, bepalingen inzake bestuurlijke beboeting. Voor de relevante overtredingen binnen het toelatingsstelsel is bestuurlijke beboeting tot de vijfde geldboetecategorie mogelijk.

[18] Art. 23, 92, 93, 94, 273f en 381 Wetboek van Strafrecht. De vijfde geldboetecategorie wordt eveneens gebruikt bij onder meer mensenhandel, zeeroof en de genoemde aanslagen tegen de veiligheid van de staat. Deze vergelijking stelt de delicten niet qua ernst gelijk, maar maakt de zwaarte van de beschikbare geldboetecategorie inzichtelijk.

[19] Geldend sanctiestelsel voor snelheidsovertredingen, in samenhang met de meetcorrectie uit noot [6]. De concrete sanctie wordt gedifferentieerd naar de omvang van de bewezen snelheidsovertreding.

Geplaatst in ZP en Ondernemen | Tags , , , , | 1 Reactie

Studie Kamer: grip op arbeidsmigratie via handhaving en keten, niet via quota

Geplaatst 8 november 2026 door ZiPredactie

Nederland kan arbeidsmigratie vanuit andere EU-lidstaten niet eenzijdig aan banden leggen. Algemene werkvergunningen of quota voor gedetacheerde werknemers botsen direct op de Europese vrijheid van diensten- en personenverkeer. Dat is de centrale conclusie van een literatuuronderzoek dat de staf van de Tweede Kamercommissie Sociale Zaken en Werkgelegenheid. De vraag was hoe Nederland wél meer grip kan krijgen, en wat buurlanden daarin voorgaan. Het antwoord wijst consistent in dezelfde richting: de ruimte zit in handhaving, ketenaansprakelijkheid en huisvestingsregels, niet in het dichtdraaien van de poorten.

Wat mag Europa toestaan, en wat niet

Het vrij verkeer van werknemers is een van de vier grondslagen van de interne markt. Artikel 45 van het EU-Verdrag verbiedt discriminatie op grond van nationaliteit bij werkgelegenheid, beloning en arbeidsvoorwaarden. Voor gedetacheerde werknemers geldt bovendien de herziene detacheringsrichtlijn uit 2018: gelijk loon voor gelijk werk op dezelfde plek, uitgebreidere rechten bij detachering langer dan twaalf maanden.

Wat lidstaten wél mogen: strengere eisen stellen aan meldingen, registratie, arbeidsvoorwaarden, ketenaansprakelijkheid en sancties. Voor arbeidsmigranten van buiten de EU, de zogeheten derdelanders, hebben lidstaten meer speelruimte. Daar zijn sectorale quota, tijdelijke migratieprogramma’s en bilaterale afspraken met herkomstlanden wel toegestaan.

Het onderzoek richt zich nadrukkelijk op laagbetaalde arbeidsmigranten en seizoensarbeiders. Kennismigranten en vakkrachten voor tekortsectoren vallen grotendeels buiten de scope, al komen derdelanders in die categorieën wel zijdelings aan bod.

Wat buurlanden doen

België, Oostenrijk, Duitsland, Frankrijk en Spanje vallen in het onderzoek op als landen die de risico’s van arbeidsmigratie relatief succesvol beheersen. Geen van hen heeft volledige controle, maar zij zetten instrumenten in waarvan Nederland kan leren.

Duitsland en Oostenrijk hanteren hoge boetes voor overtredingen van arbeids- en detacheringsregels, tot maximaal 500.000 euro, en kunnen overtreders uitsluiten van overheidsopdrachten. Italië voerde in 2024 bijna 9.000 inspecties uit in de landbouwsector en combineert arbeidsinspectie, belastingcontrole en politie in gezamenlijke acties. België controleert ketendetachering intensief via de wet tot bestrijding van loon- en sociale dumping.

Op het gebied van ketenaansprakelijkheid gaan België, Frankrijk, Italië en Spanje verder dan de Europese minimumverplichtingen: zij beperken ook het aantal niveaus in onderaannemingsketens. Dat maakt het moeilijker om verantwoordelijkheid weg te organiseren via opeenvolgende tussenpersonen. Nederland kent al ketenaansprakelijkheid, maar een maximering van het aantal schakels ontbreekt nog.

Voor derdelanders werkt Spanje met het GECCO-programma: werknemers worden geworven in landen als Marokko, met afspraken over selectie, contracten en terugkeer. Ook Duitsland, Frankrijk, Griekenland, Italië en Portugal sluiten bilaterale arbeidsmigratieafspraken met herkomstlanden. Daarmee ontstaat meer grip op de instroom dan bij volledig vraaggestuurde arbeidsmigratie.

Ook wordt verwezen naar een sectoraal uitzendverbod, zoals Duitsland dat heeft voor de vleessector. Nederland heeft dat voorbeeld ondertussen overgenomen.

Huisvesting: grote verschillen, Nederland onvolledig

Op huisvestingsgebied lopen de Europese praktijken sterk uiteen. Veel lidstaten hebben wettelijke normen voor adequate accommodatie, maar de nauwkeurigheid verschilt. Duitsland, Italië, Litouwen en Malta stellen concrete drempels: een huurplafond van circa een derde van het loon, of een maximale inhouding op het loon. Italië investeert bovendien via een programma van 200 miljoen euro in nieuwe huisvesting, hergebruik van gebouwen en bestrijding van informele woonlocaties.

Nederland werkt met de Wet goed verhuurderschap uit 2023, gemeentelijke bevoegdheden en private keurmerken van de Stichting Normering Flexwonen. Werkgevers mogen onder voorwaarden tot maximaal 25% van het wettelijk minimumloon inhouden voor huisvesting. Een optie waar minister Vijlbrief overigens ondertussen een streep door gezet heeft.

Een uniform nationaal stelsel van wettelijke huisvestingsnormen ontbreekt in Nederland nog. Het onderzoek pleit voor landelijke minimumnormen, verplichte inspecties en strengere sancties bij ondermaatse huisvesting.

Wat Nederland al in gang heeft gezet

Een deel van de aanbevelingen die de commissie-Roemer in 2020 deed, is inmiddels opgepakt. De Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (Wtta) maakt het mogelijk malafide uitzendbureaus vooraf van de markt te weren, in lijn met een kernadvies van Roemer. Op 3 juli 2026 kondigde Nederland bovendien een uitzendverbod voor de vleessector aan, dat per 1 maart 2028 moet ingaan, naar voorbeeld van Duitsland.

Het onderzoek stelt wel de vraag of de Wtta voldoende grip biedt op grensoverschrijdende detachering, ketendetachering en buitenlandse uitzendconstructies. Dat zijn precies de constructies waarbij de risico’s op misstanden het grootst zijn.

Na het verschijnen van dit rapport maakte het kabinet bekend strengere eisen stellen aan de detachering van derdelanders, werknemers van buiten de EU die via een bedrijf uit een ander EU-land in Nederland werken. Bij de beoordeling van een detachering moet de Nederlandse Arbeidsinspectie (NLA) meewegen of de werknemer vooraf ten minste drie maanden in de uitzendende lidstaat heeft gewerkt. Ook moet de werk- en verblijfsvergunning daar langer geldig zijn dan het werk in Nederland duurt. Het conceptbesluit gaat in internetconsultatie. Daarnaast gaan de boetes voor overtreding van vijf arbeidswetten met zo’n 22 procent omhoog. Beide wijzigingen moeten op 1 juli 2027 ingaan.

Lees ook : ‘Sluiproute’ voor derdelanders: kabinet scherpt detachering aan, boetes omhoog

Al eerder maakte het kabinet duidelijk via een Ministeriële Taskforce Asiel en Migratie gerichte arbeidsmigratie die de economie versterkt te willen stimuleren, en laagbetaalde arbeidsmigratie afremmen. Een driejarige vakkrachtenpilot, die actief goed geschoolde krachten voor afgebakende sectoren naar Nederland haalt onder strenge salaris- en huisvestingseisen, wordt dit najaar verder uitgewerkt. Het wachten is nog op een uitwerking hiervan in hoofdlijnen.

Lessen nog niet getoetst

Het onderzoek benadrukt nadrukkelijk dat de geformuleerde lessen niet zijn getoetst aan de juridische, bestuurlijke en praktische haalbaarheid voor Nederland. De staf adviseert de commissie een rondetafelgesprek te organiseren, eventueel voorafgegaan door een werkbezoek aan België of Duitsland. Ook een gesprek met de SER over het verwachte vervolgadvies op het briefadvies Arbeidsmigratie naar waarde ligt voor de hand, aldus het onderzoek.

Op 12 november is er een commissievergadering waar Kamerleden en ministers debateren over het onderwerp Arbeidsmigratie.

Geplaatst in Toekomst van Werk | Tags , | Laat een reactie achter

‘Sluiproute’ voor derdelanders: kabinet scherpt detachering aan, boetes omhoog

Geplaatst 7 november 2026 door ZiPredactie

Het kabinet wil strengere eisen stellen aan de detachering van derdelanders, werknemers van buiten de EU die via een bedrijf uit een ander EU-land in Nederland werken. Dat schrijft minister Hans Vijlbrief (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) in een brief aan de Tweede Kamer. De maatregelen richten zich op werknemers van buitenlandse bedrijven, niet op zzp’ers.

Bij de beoordeling van een detachering moet de Nederlandse Arbeidsinspectie (NLA) meewegen of de werknemer vooraf ten minste drie maanden in de uitzendende lidstaat heeft gewerkt. Ook moet de werk- en verblijfsvergunning daar langer geldig zijn dan het werk in Nederland duurt. Het conceptbesluit gaat in internetconsultatie. Daarnaast gaan de boetes voor overtreding van vijf arbeidswetten met zo’n 22 procent omhoog. Beide wijzigingen moeten op 1 juli 2027 ingaan.

Waarom zzp’ers buiten deze detacheringsregels vallen

De Kamerbrief gaat over derdelanders die als werknemer worden gedetacheerd door hun werkgever vanuit een andere EU-lidstaat. Dat mag volgens vaste jurisprudentie van het Europese Hof van Justitie, mits zij in die lidstaat een werk- en verblijfsvergunning hebben.

Zelfstandigen van buiten de EU zichzelf niet detacheren, omdat zij geen recht hebben op het vrije verkeer van diensten. Zzp’ers uit andere EU-landen mogen op grond van dat vrije verkeer wel zelfstandig een tijdelijke opdracht in Nederland uitvoeren.

Drie maanden voorwerk en een langer geldige vergunning

De belangrijkste voorwaarde voor rechtmatige detachering is dat de derdelander zijn hoofdactiviteit in de zendende lidstaat uitvoert: detachering is een tijdelijke uitzondering op het gewone werk daar. Wat dat precies inhoudt, is volgens de Kamerbrief niet altijd duidelijk. Dat grijze gebied maakt het voor werkgevers, werknemers en toezichthouders lastig te bepalen wanneer een detachering rechtmatig is. Het kabinet ziet bovendien meer constructies waarbij een derdelander in de ene lidstaat een werk- en verblijfsstatus krijgt en direct daarna in een andere lidstaat wordt gedetacheerd. De brief noemt dat ‘doordetacheren’.

Het kabinet wil het nationale kader daarom op twee punten verduidelijken. Ten eerste telt mee of de derdelander in de periode direct voorafgaand aan de detachering ten minste drie maanden in de zendende lidstaat heeft gewerkt. Die termijn sluit aan bij het akkoord over de Europese coördinatieverordening voor sociale zekerheid (883/2004). Volgens het kabinet is dat lang genoeg om een band met de arbeidsmarkt van dat land op te bouwen. Het voorkomt ook dat bedrijven mensen alleen aannemen om ze door te detacheren. Ten tweede weegt de NLA nadrukkelijk mee of de derdelander na afloop van het werk in Nederland nog mag werken en verblijven in de zendende lidstaat. De vergunning moet daarvoor langer geldig zijn dan de detachering.

Het kabinet zegt de maximale ruimte te hebben gezocht die het Europese recht biedt, zonder het vrije verkeer van diensten onnodig te beperken. “We gaan een einde maken aan het gesjoemel van werkgevers die Nederlandse regels omzeilen en laag betaalde arbeidskrachten aantrekken van buiten de Europese Unie,” zegt Vijlbrief.

Bijna 30.000 gedetacheerde derdelanders, werkelijk aantal hoger

Het aantal gemelde gedetacheerde derdelanders steeg van 18.200 in 2021 naar 29.700 in 2025, een toename van ruim 60 procent. Van alle 110.300 gemelde gedetacheerde werknemers (exclusief zelfstandigen) is dat ruim een kwart. Het werkelijke aantal ligt hoger. Panteia schatte eerder dat ongeveer 38 procent van de gedetacheerden niet wordt gemeld. Detachering in het wegtransport zit niet in de cijfers, en voor risicoarme sectoren gelden uitzonderingen op de meldplicht.

Een groot deel van de derdelanders komt via Polen, Litouwen, Portugal en Duitsland. Via Polen gaat het vooral om Oekraïners en Wit-Russen en via Litouwen om Oekraïners en Azerbeidzjanen. Via Portugal komen vooral mensen uit India, Brazilië en Pakistan en via Duitsland werknemers uit de Filipijnen en Turkije. Ter vergelijking: Nederland verstrekte in 2025 slechts 2.530 gecombineerde vergunningen voor verblijf en arbeid aan derdelanders. Het kabinet verklaart dat uit het restrictieve Nederlandse toelatingskader, met kennismigratie als uitzondering.

Ook de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) ziet een stijging. De aanvragen voor een verblijfsvergunning, verplicht bij detacheringen langer dan drie maanden, liepen op van 450 in 2020 naar 4.400 in 2025. Tot en met augustus 2026 waren het er al 5.000. Volgens het kabinet komt dat deels door betere naleving, maar nemen ook de opdrachten van meer dan drie maanden toe.

Boetes voor vijf arbeidswetten gaan omhoog

Naast de aanscherping van controle op derdelanders gaan ook boetes bij overtreding van arbeidswetten om hoog. Ze stijgen met zo’n 22 procent en worden vanaf 1 januari 2028 jaarlijks geïndexeerd. De bedragen zijn de afgelopen jaren niet aangepast, waardoor ze volgens het kabinet niet meer in verhouding staan tot de ernst van de overtreding. De verhoging geldt voor de Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag, de Wet arbeid vreemdelingen (Wav), de Wet arbeidsvoorwaarden gedetacheerde werknemers in de Europese Unie (WagwEU), de Arbeidsomstandighedenwet en de Arbeidstijdenwet. Werkgevers die opnieuw de fout ingaan, krijgen een nog hogere boete. De NLA legt de boetes op.

De maximale boete voor het niet naleven van het wettelijk minimumloon is nu 10.000 euro per werknemer en wordt ongeveer 12.200 euro. Wie de NLA niet de juiste loongegevens verstrekt, krijgt nu maximaal 12.000 euro per werknemer en straks ongeveer 14.640 euro. “Wie zijn mensen slecht behandelt, gaat dat straks echt voelen in de portemonnee,” zegt Vijlbrief.

Koers kabinet: kennismigranten ja, laagbetaald werk nee

De maatregelen horen bij een brede inzet op arbeidsmigratie die uit drie pijlers bestaat. De eerste is minder vraag naar laagbetaalde arbeid en beter benutten van het arbeidspotentieel in Nederland. De tweede is sturen op arbeidsmigratie die Nederland voor zijn toekomstige welvaart echt nodig heeft. De derde is het tegengaan van misstanden. De detacheringsregels en de hogere boetes vallen onder die laatste pijler.

In juli presenteerde het kabinet haar talentstrategie . Daarin wil het kabinet gericht kennismigranten werven voor vier strategische domeinen, tegenover een rem op arbeidsmigratie die niet bijdraagt aan een hoogproductieve economie.

Eerder dit jaar kondigde Vijlbrief ook een sectoraal uitzendverbod voor de vleesverwerkende industrie aan, dat in 2028 moet ingaan. In september volgde zijn plan om de mogelijkheid om huisvestingskosten in te houden op het minimumloon van arbeidsmigranten per 1 juli 2028 af te schaffen.

Op Europees niveau zet het kabinet in op een duidelijker juridisch kader. De Europese Commissie presenteerde op 15 september het Eerlijke Arbeidsmobiliteit Pakket en kondigde aan de regels voor detachering van derdelanders te willen verduidelijken. Of er draagvlak is voor juridisch bindende voorstellen, is volgens de Kamerbrief nog onduidelijk. De Commissie wil ook het mandaat van de Europese Arbeidsautoriteit (ELA) versterken.

Meldplicht voor buitenlandse bedrijven: SEO-verkenning en E-declaration

Bij de Kamerbrief zit ook een verkenning van SEO Economisch Onderzoek, ‘Tussen Lasten en Bescherming’. Het onderzoek gaat over de meldplicht voor detachering: buitenlandse bedrijven moeten vooraf melden dat zij werknemers tijdelijk in Nederland laten werken, en Nederlandse opdrachtgevers moeten controleren of die melding er is. Ongeveer een kwart van beide groepen ervaart daar administratieve lasten van.

SEO bekeek twee manieren om die lasten te verlagen. De eerste is een risicogerichte aanpak, waarbij alleen in sectoren met de meeste kans op overtreding van arbeidsvoorwaarden een melding nodig is. Duitsland werkt zo. De tweede is een vrijstelling voor zeer korte opdrachten, zoals reparaties of trainingen. Spanje kent die voor detacheringen korter dan acht dagen.

Beide opties verlichten de lasten, maar de toezichthouder krijgt dan minder informatie vooraf. Kortdurende detacheringen vormden in 2025 ongeveer 25 procent van alle meldingen. Ze komen relatief vaak voor in sectoren met hogere risico’s, zoals de bouw en delen van de industrie. Toezichthouders en vakbonden vrezen bovendien dat werkgevers opdrachten opknippen om onder de meldplicht uit te komen. Volgens SEO moeten risicosectoren daarom duidelijk zijn afgebakend en regelmatig worden herzien. Het toezicht moet kijken naar het feitelijke werk, de vrijstellingstermijn moet scherp zijn en er moet genoeg toezichtcapaciteit zijn. SEO doet zelf geen aanbeveling.

Vijlbrief neemt pas een besluit nadat Nederland heeft bepaald of het deelneemt aan de vrijwillige E-declaration, een Europees digitaal systeem om detacheringen te melden. Daarvoor laat het kabinet eerst de gevolgen voor toezicht en handhaving in kaart brengen. Het Adviescollege toetsing regeldruk (ATR) toetst de regeldruk. De Tweede Kamer hoort daarover in het eerste kwartaal van 2027.

Wat betekent dit voor opdrachtgevers en intermediairs?

Voor Nederlandse opdrachtgevers en intermediairs die werk laten uitvoeren door buitenlandse bedrijven met derdelanders, krijgt de NLA twee extra toetspunten: de werkhistorie in de zendende lidstaat en de looptijd van de vergunning. Dat telt ook voor de inlenende kant. In de zaak uit juni 2025 werden Wit-Russische arbeidskrachten na twee dagen in Polen met een busje naar Nederland gebracht, en kregen naast de Poolse ondernemer ook drie Nederlandse opdrachtgevers een boete. De Wav staat in het lijstje van wetten waarvoor de boetes omhooggaan.

De definitieve tekst van het besluit volgt na de internetconsultatie. De beoogde datum is 1 juli 2027, ook voor de boeteverhoging. Het persbericht meldt niet welke procedurele stappen voor de boetes nog volgen. Vijlbrief bespreekt zijn plannen volgende week donderdag met Kamerleden in een commissiedebat over arbeidsmigratie.

Geplaatst in ZP en Ondernemen | Tags , , , | Laat een reactie achter

Rechtszaak: Zzp’er hoeft boete voor nemen vakantie in december niet te betalen aan bemiddelaar.

Geplaatst 7 november 2026 door ZiPredactie

Mag een opdrachtgever een boete inhouden op de factuur van een zzp’er omdat die met vakantie ging tijdens de feestdagen, terwijl hij daar vrijwel niets over had gezegd? En wat weegt zwaarder: de letter van het contract of de luchtige mail waarmee de vakantie werd goedgekeurd? Rechtbank Rotterdam deed onlangs uitspraak in een zaak die draait om precies deze vragen.

De kern van de zaak

Een zzp’er werkte als nachtreceptionist voor een bureau dat zelfstandigen levert aan hotels. In hun overeenkomst stond een bepaling die zelfstandigen verplichtte beschikbaar te zijn op 24, 25, 26 en 31 december en 1 januari. Wie dat niet was, betaalde een vergoeding van 200% van het honorarium per geannuleerde dienst aan het bureau.

Toen de zzp’er aangaf de hele maand december op vakantie te gaan, reageerde het bureau per mail vriendelijk en bevestigde het verlof zonder enige waarschuwing over financiële gevolgen. Daarna stuurde het bureau alsnog een factuur van 1.658,76 euro voor vier geannuleerde feestdagendiensten en verrekende dat bedrag met de openstaande factuur van de zzp’er voor november.

In een rechtzaak vorderede de zzp’er de betaling van het ingehouden bedrag van 1.658 euro, vermeerderd met rente van 49,13 euro en buitengerechtelijke incassokosten van 248,70 euro. Totaal bijna tweeduizend euro. .

Aanleiding

In november 2024 liet de zzp’er per mail weten de hele maand december niet beschikbaar te zijn vanwege een lange vakantie. Het bureau antwoordde de volgende dag: “Wij zullen je de gehele maand december op verlof zetten. We zien je dan 1 januari weer terug.” De mail sloot af met “alvast een fijne vakantie!”

Op 24 december 2024 stuurde de zzp’er zijn factuur voor de gewerkte uren in november. Het bureau keerde het grootste deel niet uit en verwees naar de boetebepaling uit het contract. De zzp’er protesteerde, maar het bureau bleef bij zijn standpunt. Uiteindelijk dagvaardde de zzp’er het bureau. In juni 2025 wees de kantonrechter zijn vordering bij verstek toe, waarna het bureau in verzet ging.

Het verweer

Het bureau verdedigde de boetebepaling als een redelijk instrument om feestdagendiensten eerlijk over alle zzp’ers te verdelen. Veel zelfstandigen willen in die periode vrij zijn; de clausule zorgt voor een stimulans om toch beschikbaar te blijven. Bovendien, zo stelde het bureau, had de zzp’er de bepaling zelf ondertekend en ook in eerdere jaren was er een vergelijkbaar beding in de overeenkomst opgenomen.

Het bureau wierp ook op dat de bewuste mailwisseling had plaatsgevonden met een andere, gelieerde vennootschap en dat die communicatie niet zonder meer aan het bureau zelf kon worden toegerekend.

De afweging van de rechter

De kantonrechter stelde vast dat de zzp’er het bestaan van de boetebepaling op zichzelf niet betwistte. Hij erkende dat hij in principe een vergoeding verschuldigd was als hij tijdens de feestdagen niet beschikbaar was. Maar daar hield de discussie niet op.

Partijen moeten zich tegenover elkaar gedragen volgens de eisen van redelijkheid en billijkheid, en die eisen brachten hier mee dat het bureau de zzp’er had moeten waarschuwen. De luchtige toon van de mail, die simpelweg het verlof bevestigde zonder enige melding van financiële gevolgen, maakte het begrijpelijk dat de zzp’er dacht dat hij zonder kosten op vakantie kon. De kantonrechter formuleerde het zo: “Het moet voor [bedrijf 1] evident zijn geweest dat [eiser] er vanuit ging dat hij zonder forse negatieve financiële consequenties in december op vakantie kon gaan.”

Daarbij woog de rechter mee dat het bureau door de afwezigheid van de zzp’er niet in de problemen was gekomen bij de bezetting van de diensten. Een nieuwe zelfstandige was ingewerkt, maar de kantonrechter zag niet in waarom dat een nadeel was: zzp’ers komen en gaan, en het bureau zou dat inwerken toch een keer hebben moeten doen. Ook had het bureau contractueel recht op vergoeding voor maximaal drie diensten, maar rekende het er vier in. Dat extra bedrag droeg bij aan het oordeel dat het bureau niet had gehandeld zoals van hem mocht worden verwacht.

Het verweer over de andere vennootschap passeerde de rechter eveneens. De mail was afkomstig van dezelfde persoon die als algemeen directeur van het bureau tijdens de zitting het woord voerde. Bovendien had de zzp’er onbetwist verklaard dat alle communicatie over de inroostering via die gelieerde vennootschap verliep. Die communicatie werd daarom toegerekend aan het bureau.

Toepassing van de boetebepaling was in deze omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar, oordeelde de kantonrechter, op grond van artikel 6:248 lid 2 van het Burgerlijk Wetboek.

De uitspraak

De kantonrechter bekrachtigde het eerder gewezen verstekvonnis. Het bureau moet de ingehouden 1.658 euro alsnog uitkeren, vermeerderd met rente en incassokosten van 248,70 euro. Ook de proceskosten van de komen voor rekening van het bureau: 276 euro, berekend op basis van het uurtarief van de zzp’er voor twee keer een halve dag verschijnen bij de kantonrechter.

Voor bureaus die met zelfstandigen werken en vergelijkbare boetebedingen in hun contracten hebben staan, is de boodschap helder: wie nalaat een opdrachtnemer te waarschuwen voor de financiële gevolgen van een contractuele verplichting, kan dat recht later niet alsnog afdwingen. Zeker niet als het bureau zelf de dominante partij is en de clausule uit zijn eigen koker komt.

Bron: Rechtbank Rotterdam, 2 oktober 2026, ECLI:NL:RBROT:2026:13919

Lees meer:

 

Geplaatst in ZP en Ondernemen | Tags , , | Laat een reactie achter