"Exploring the future of work & the freelance economy"
SLUIT MENU

PRO: Zelfstandigenwet in strijd met SER-afspraken

Heeft de Zelfstandigenwet wel steun bij de sociale partners? Die vraag stelt Mariëtte Patijn (PRO) aan het kabinet, terwijl de verhoudingen in de polder rond het flexdossier al op scherp staan. Ze heeft vraagt zich ook af of de wet wel toegevoegde waarde heeft.

De Zelfstandigenwet doorbreekt eerder gemaakte afspraken in de SER. De wet verstoort daarmee de balans in het arbeidsmarktpakket dat in het SER-advies voor de middellange termijn (MLT) is overeengekomen, terwijl dat pakket nog niet volledig is geïmplementeerd.

Dat schrijft PRO-Kamerlid Mariëtte Patijn in Kamervragen. Die vragen heeft ze overigens gesteld aan minister Vijlbrief van SZW, en niet aan minister Aartsen, die verantwoordelijk is voor de Zelfstandigenwet.

Polder en de zzp-wet

In het SER-MLT-advies 2021-2025 deed de Raad voorstellen voor een breed pakket aan arbeidsmarkthervormingen. Die voorstellen waren een uitwerking van de adviezen van de Commissie Regulering van Werk (ook bekend als de Commissie Borstlap). Het kabinet-Rutte IV nam de SER-voorstellen destijds integraal over. Toenmalig minister Van Gennip vertaalde ze naar een reeks wetten, zoals de Wet meer zekerheid flexwerkers, de BAZ (verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering) en de VBAR. Daarnaast werd, conform het SER-advies, de zelfstandigenaftrek afgebouwd.

Het huidige kabinet heeft ervoor gekozen de VBAR in tweeën te knippen: de Wet rechtsvermoeden bij laag tarief, die op 1 januari al ingaat, en de Zelfstandigenwet, die oorspronkelijke VBA-deel (verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties) vervangt.

Patijn vraagt zich in haar Kamervragen af of er wel steun is bij de sociale partners voor de Zelfstandigenwet en of de minister bereid is die partners om advies te vragen. “Het gaat er ons om dat er uitvoering gegeven zou worden en het MLT advies als afspraak tussen sociale partners” aldus Patijn in een toelichting. “Daar is nu één element uitgetrokken, namelijk zzp-wetgeving. Daardoor is het evenwicht uit dat pakket van het MLT-advies getrokken. Dat is een keuze geweest van dit kabinet. Het is in zo’n situatie, zeker als je polder ook dichtbij wil houden, echt belangrijk om hier serieus overleg over te voeren.”

Rol polder

Overigens hebben de sociale partners, via de Stichting van de Arbeid, in 2025 al aangegeven dat noch de VBAR noch de Zelfstandigenwet aansluit bij het genoemde SER-advies.

Als VVD-Kamerlid nam Aartsen in debatten het standpunt in dat de politiek ook een eigen verantwoordelijkheid heeft en niet uitsluitend SER-adviezen hoeft uit te voeren.

Het antwoord op de vraag van Patijn hoe het kabinet aankijkt tegen de verhouding tussen het SER-MLT en de Zelfstandigenwet staat overigens al te lezen in de (concept-)memorie van toelichting (MvT). Daarin wordt uitvoerig ingegaan op hoe de Zelfstandigenwet zich volgens het kabinet verhoudt tot het SER-MLT-advies en het arbeidsmarktpakket. In die MvT erkent het kabinet dat het “wetsvoorstel zelf geen onderdeel vormt van het arbeidsmarktpakket zoals dit initieel is afgesproken”, maar ziet het de wet wel als een “praktische uitwerking van de richtingen die verschillende partijen hebben geschetst.” Oftewel: volgens het kabinet past de wet binnen het bredere pakket en is het in de geest van de SER-afspraken.

Verhoudingen op scherp

De timing van de Kamervragen is opvallend. Momenteel loopt er een internetconsultatie over deze wet. Bij uitstek de gelegenheid voor iedereen, inclusief de sociale partners, om input te geven. In die consultatie wordt onder meer expliciet gevraagd te reageren op de verplichte bestedingen. Voor Patijn is dat niet voldoende, zo laat ze weten: “Dit gaat ook over hoe je met je partners in de polder om gaat.”

De vragen van Patijn zijn lastig los te zien van de verstoorde verhoudingen tussen de vakbonden en het kabinet, en binnen de polder. De kabinetsplannen voor bezuinigingen op de sociale zekerheid mogen dan van tafel zijn, daarmee is er nog geen bereidheid tot samenwerking. Dat de ABU, NBBU en VvDN een jaar geleden nieuwe cao’s hebben afgesloten zonder de traditionele vakbonden FNV en CNV, zet de verhoudingen binnen de polder rond het ‘flexdossier’ op scherp. Dat speelt bij de verdere invulling van de Wtta (het toelatingsstelsel), maar – zo blijkt uit deze vragen – dus ook rond de Zelfstandigenwet.

De ambitie van minister Aartsen voor een breed maatschappelijk en politiek draagvlak voor zijn Zelfstandigenwet lijkt in ieder geval onder druk te staan. Patijn zegt namelijk ‘vraagtekens’ te hebben over de toegevoegde waarde van de Zelfstandigenwet en vreest dat de wet voor nieuwe onrust gaat zorgen.

De ZiPredactie plaatst hier interviews en eigen artikelen. Daarnaast persberichten, aankondigingen of (met toestemming) overgenomen artikelen. (contact: info[AT]zipconomy.nl) Bekijk alle berichten van ZiPredactie

13 reacties op dit bericht

  1. Mevrouw Patijn heeft altijd al een hekel gehad aan zzp-ers en hun positie in de maatschappij.. Dat ze nu met haar brief gaat stoken om de Zelfstandigenwet (hoe je daar ook over kan denken) aan het wankelen proberen te brengen, past volledig in dat plaatje.

  2. Tja ik heb vaker interviews met mw. Patijn gelezen en het liefst gooit ze alle zelfstandigen in de gracht. Ik zie ook geen inhoudelijk bezwaar maar een ‘not invented here’ bezwaar. Het probleem met de polder was juist dat dan werknemers en werkgevers en niet zelfstandigen gaan praten over zelfstandigen.

    Er zijn meer dan een miljoen zelfstandigen en dat wordt dan opgelost door van 33 naar 36 kroonleden te gaan. Echter, de drie zijn zo ingevuld: 1 door VNO-NCW en 1 door FNV via FNV zelfstandigen en een door CNV via CNV zelfstandigen.

    FNV Zelfstandigen is intussen ook geen aparte bond met eigen directeur meer — het fuseerde met de FNV is nu een sector binnen de FNV. Dus de baas van FNV Zelfstandigen rapporteert nu aan Hans Spekman.

    Dat de bonden die zelfstandigen niet vertegenwoordigen én ook niet begrijpen wel over hen willen beslissen, daar vind ik wel wat van.

    • Maarten, het aantal SER leden is in 2023 inderdaad uitgebreid. Zie https://www.zipconomy.nl/2023/06/ser-wordt-uitgebreid-versteviging-vertegenwoordiging-zelfstandigen/ Maar de situatie is iets anders dan je omschrijft. Kroonleden zijn onafhankelijk, hebben in de regel een wetenschappelijke achtergrond en niet verbonden een van de polderpartijen. Er zijn SER-leden en plaatsvervangende leden. In 2023 is er 1 kroonlid met specifieke aandacht/kennis over zzp bij gekomen. Dat is Prof Josette Dijkhuizen geworden. Fabian Dekker is het plaatsvervangend kroonlid met zzp-kennis. https://www.zipconomy.nl/2023/11/josette-dijkhuizen-en-fabian-dekker-als-experts-op-terrein-zelfstandigen-benoemd-als-kroonleden-ser/ Tegelijkertijd is ook het aantal (plaatsvervangende) leden die er namens werkgevers/werknemers zitten uitgebreid tbv de zzp’ers, een aan de kant van de werkgevers en een aan de kant van de werknemers. Overigens zaten er als zzp-vertegenwoordigers in de SER (als meer dan tien jaar), hun plek is iets voor 2023 omgezet van plaatsvervangend naar volledig SER lidmaatschap/ Naast de twee kroonleden zijn er daardoor nu nog vijf zetsels voor zzp-vertegenwoordigers: aan werkgeverszijde zijn dan VZN en PZO (die laatste als plaatsvervanger) + FNV zelfstandigen, VCP en CNV zelfstandigen aan de werknemerszijde (de laatste als plv). Pogingen om de zzp-stem te laten vertegenwoordigen als apart ‘fractie’ (dus naast werkgevers/werknemers), waar met name ook de Werkvereniging/ Roos Wouters zich hard voor gemaakt hebben, zijn op niets uit gelopen.

      • Hebben we iets van dit orgaan vernomen tav de nieuwe Zelfstandigenwet?

        De kritiek is niet mals, maar hebben deze kroonleden luid en duidelijk hun standpunt ingenomen? Of voorstellen gedaan ter verbetering.

        Ik volg de politiek redelijk intensief, maar mij is het iig ontgaan.

  3. Heeft Patijn ook een andere oplossing? in het verleden was PRO voorstand van het vrijwel compleet onmogelijk maken om nog als ZZP te werken. Zij waren voorstander om de inbedding als zwaar punt mee te nemen.

  4. Wat mij als zelfstandig ondernemer in deze discussie vooral stoort, is dat de Zelfstandigenwet opnieuw langs de meetlat van afspraken tussen werkgevers en vakbonden wordt gelegd.

    Natuurlijk hebben deze partijen belangen bij de wetgeving. Maar waarom zouden hun onderlinge afspraken bepalend moeten zijn voor de juridische positie van zelfstandigen?
    Laten we de wet vooral beoordelen op wat die daadwerkelijk oplevert: rechtszekerheid voor zelfstandigen en opdrachtgevers, bescherming waar die nodig is en ruimte voor mensen die bewust kiezen voor het ondernemerschap.

    Zelfstandig ondernemerschap verdient een eigen, volwaardige positie in onze wetgeving. Niet slechts een plek binnen afspraken die anderen met elkaar hebben gemaakt.

  5. De polder kan weg.

    Als de bonden menen zeggenschap te hebben over de regels van een concurrerende doelgroep, namelijk de zzp’ers, dan is dat machtsmisbruik.

  6. O. Mag u erop wijzen dat er 800 miljoen uur potentiële uren niet tot zijn recht komen.
    De maatregelen zoals 5000 minder zelfstandige aftrek.En 200 per maand gaan bijdrage aan een schamele WAO uitkering die pas na tweede jaar zzp schap aanspraak opgemaakt kan worden. Een verplicht pensioen opbouw en kortziekte verzuim regeling wat nog uitgewerkt moet worden en een pot geld reserveren voor onvoorziene tegenslagen
    Onder de 36 euro uiteraard stelt de bijdrage aan efficiënt en kennis delen dan niet veel voor.
    En dan nog niet overtuigd zijn dat het genoeg is. Nou we worden economisch door andere geregeerd de EU waar binnen kort in Frankrijk en Duitsland mensen achterlijk worden gehouden.

  7. Opvallend dat de discussie opnieuw draait om afspraken tussen werkgevers en werknemers, terwijl het over zelfstandig ondernemers gaat. Waar is hun stem in dit verhaal?

    Tegelijkertijd moeten we de Zelfstandigenwet niet groter maken dan deze is. De wet geeft zelfstandigen geen eigen rechtspositie, maar probeert vooral vast te stellen wanneer géén sprake is van een dienstverband. Loondienst blijft daarmee het vertrekpunt.

    De vraag zou niet alleen moeten zijn of deze wet past binnen de SER-afspraken, maar vooral of de wet recht doet aan zelfstandig ondernemerschap.

    Zelfstandigen zijn niet simpelweg werknemers zonder arbeidsovereenkomst. Het zijn ondernemers. Het wordt tijd dat onze wetgeving ook vanuit dat uitgangspunt wordt vormgegeven.

  8. Het is een legitiem standpunt, maar uiteindelijk bepaalt de politiek (en niet de SER) welke wetten we in dit land aannemen. Als de zelfstandigenwet onder druk van de SER en PRO weer strenger wordt kan deze net als de Wet VBAR aan de wilgen worden gehangen. Laten we dan aub blijven bij het huidige juridisch kader.

    Men zal moeten accepteren dat steeds meer professionals vanuit autonomie en eigen regie willen werken. Mensen tegen zichzelf gelukkig maken, zal veel mensen doodongelukkig maken.

  9. Excuses voor wat snelle fouten die ik in mijn response maakte. De SER heeft wel iets meer vertegenwoordiging van zelfstandigen dan ik claimde en dat was slordig.

    Dit neemt de kern niet weg: de SER is nog steeds vooral een orgaan voor werknemers en werkgevers en FNV Zelfstandigen is een departement binnen FNV. Bonden hebben al veel teveel oordelen ‘over’ zelfstandigen die je in vijf minuten kan debunken.

    En de kritiek zit nu op de vorm, of de SER voldoende is betrokken. Daarnaast, en dat is kwalijk, erkent ze de urgentie niet. Waarom is de zelfstandigenwet naar voren gehaald in plaats van één integraal arbeidsmarktbeleid met de polder. Daar zijn al vier kabinetten over gestruikeld en zzp’ers liggen op het kerkhof als ze daar op moeten wachten.

    Wel is het zaak om nog zorgvuldig naar vragen en bezwaren te kijken vanuit zelfstandigen wat nu in de internetconsultatie gebeurt en waar op deze site genoeg over geschreven wordt.

  10. Interessant dat Mariëtte Patijn teruggrijpt op het SER-MLT-advies 2021-2025. Daarin staat óók dat zelfstandigen moeten kunnen rekenen op een “eerlijk en toereikend tarief” en dat juist aan de onderkant de onderhandelingspositie vaak onvoldoende is om een “adequaat tarief” te bedingen.

    De SER zag verruiming van collectief onderhandelen als oplossing. Die Europese ruimte bestaat inmiddels sinds 2022. Maar het recht om collectief te onderhandelen lost ongelijke marktmacht niet vanzelf op. Ook na onderhandelingen kan een tarief economisch te laag uitvallen.

    Dat zien we bijvoorbeeld in de AV/Film-sector, waar Fair Pay-starttarieven vanaf €29,16 per uur zijn afgesproken en ongeveer de helft van de tarieven onder €37 ligt.

    Daar schreef ik eerder over:
    https://www.zipconomy.nl/2026/06/een-zzp-tarief-vergelijken-met-een-cao-waar-het-mis-kan-gaan/

    Wie echt naar een adequaat inkomen wil, moet daarom eerst rekenen. Als inkomensbasis kun je bijvoorbeeld minimaal uitgaan van wat iemand bij een normale arbeidsomvang tegen het wettelijke minimumloon verdient. Voor een zelfstandige tel je daar bedrijfskosten en voorzieningen voor pensioen, ziekte en arbeidsongeschiktheid bij op en deel je dat door het realistische gemiddeld aantal declarabele uren van een beroep. Dat ziet er ongeveer zo uit:

    Sectorale tariefondergrens = (adequaat jaarlijks arbeidsinkomen + gemiddelde bedrijfskosten + sociale voorzieningen zoals AOV en pensioen) / gemiddeld aantal declarabele uren van een beroep.

    De ondergrens is dus eerst een rekensom; pas daarboven begint de onderhandeling.

    Als we de SER-afspraken serieus nemen, hoort ook de afspraak over een eerlijk, toereikend en adequaat tarief daarbij.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *



×