De reacties op de Zelfstandigenwet lopen uiteen: ‘de duivel zit in de details’

Inmiddels hebben binnen vier dagen na de presentatie van de concept wettekst Zelfstandigenwet al 400 zzp’ers en andere marktpartijen gebruikgemaakt van de mogelijkheid om via de internetconsultatie commentaar te leveren. En bij dat aantal zal het niet blijven. Alle brancheverenigingen die met de Zelfstandigenwet te maken krijgen, roepen hun achterban op actief mee te denken om (gezamenlijk) met inhoudelijke suggesties ter verbetering te komen. Want hoewel men in de markt overwegend positief is, is er ook veel kritiek. Een overzicht van de reacties uit de markt.

VZN: veilige haven te smal

De Vereniging van Zelfstandigen Nederland (VZN) is voorzichtig positief omdat er eindelijk erkenning is voor zelfstandigen. Voor het eerst legt een wet namelijk vast dat zelfstandig ondernemen een volwaardige, bewuste keuze is. “Dit is een wending,” zegt VZN-voorzitter Connie Maathuis. “Jarenlang werden zelfstandigen vooral als probleem behandeld. Deze minister kiest voor erkenning en duidelijkheid en dat verdient steun.”
Tegelijkertijd waarschuwt Maathuis dat bij de uitwerking van de wet de ‘duivel in de details’ zit. Er komt een veilige haven voor de zelfstandige die volledig aan de criteria van de zelfstandigentoets en werkrelatietoets voldoet, maar die veilige haven is veel smaller dan de wet belooft, zo stelt VZN vast na bestudering van de uitgebreide memorie van toelichting. “Op hoofdlijnen klinkt het allemaal relatief eenvoudig. Maar in de uitwerking stapelen de voorwaarden zich zo op dat veel echte ondernemers er niet in kunnen komen. Een veilige haven heeft alleen zin als goede zeilers er ook in kunnen. Nu is de ingang zo smal dat juist de groepen waar de discussie over gaat buiten de veilige haven blijven. Dan blijft de onrust bestaan die deze wet wil oplossen.”

ZZP Nederland volgt de wet met argusogen

ZZP Nederland sluit zich aan bij het standpunt van VZN. Er is waardering voor de inspanningen van minister Aartsen. ‘Hij maakt werk van meer duidelijkheid voor zelfstandigen en opdrachtgevers en van erkenning van zelfstandig ondernemerschap.’  Wel volgt ZZP Nederland met argusogen of de Zelfstandigenwet goed zal aansluiten bij de praktijk. Via een enquête verzamelt ZZP Nederland reacties van haar leden om met voorstellen voor bijsturing te komen.

NBBU is kritisch op zelfstandigentoets

De NBBU is positief over het doel van de wet om zelfstandigen meer erkenning en duidelijkheid te geven. Maar de brancheorganisatie voor uitzenders is kritisch op de zelfstandigentoets. En dan gaat het vooral om zelfstandigen die via een intermediair werken op basis van tussenkomst. In het huidige voorstel telt die intermediair dan als één opdrachtgever. Hoewel die zzp’er dan via die intermediair bij verschillende organisaties opdrachten uitvoert, voldoet hij dan mogelijk niet aan de zelfstandigentoets. De NBBU vindt dat dit onvoldoende recht doet aan de manier waarop zelfstandigen via intermediairs in de praktijk werken.

• Lees ook: Twaalf dingen die je als zzp’er – en opdrachtgever – moet weten over de nieuwe Zelfstandigenwet

Bovib maakt zich zorgen over positie intermediair

De brancheorganisatie voor intermediairs en brokers (Bovib) is ‘ronduit blij’ met de Zelfstandigenwet. “Eindelijk is er expliciet oog voor mensen die hun werkzame leven naar eigen inzicht willen inrichten en krijgt zelfstandig ondernemerschap een eigen plaats in ons stelsel van arbeidsrelaties”, zo reageerde Bovib-directeur Bart Smals daags na de presentatie van de Zelfstandigenwet op ZiPconomy.
Maar de Bovib deelt de zorg van de NBBU. “Dat een intermediair geldt als één opdrachtgever is onwenselijk, in sommige gevallen praktisch onmogelijk”, zo zei Smals. Bijvoorbeeld als wordt gewerkt met raamcontracten, die vaak worden afgesloten tussen overheden en brokers. De zzp’er kan van daaruit voor verschillende overheidsdiensten werken. “Dat zijn wel degelijk verschillende opdrachtgevers.”
Ook is de Bovib kritisch over de genoemde resultaatverplichting die in de werkrelatietoets is opgenomen. Deze resultaatverplichting is volgens Smals zeker niet altijd mogelijk en mag het werken op basis van uurtarief niet vervangen. “Denk aan professionals in het hogere segment met een complexe opdracht. Daar kun je lang niet altijd een concreet resultaat aan verbinden. Die zzp’ers worden op uurbasis ingehuurd om hun kennis en expertise te leveren.”

Knab: ruim de helft zzp’ers is tegen

Volgens een peiling van onlinebank voor ondernemers en zzp’ers Knab zou 53% van de zzp’ers tegen het wetsvoorstel zijn. Amper een op de vijf (19%) zou voor het wetsvoorstel zijn. De grootste zorg onder zzp’ers is de eis dat je minimaal drie opdrachtgevers moet hebben. Veel zelfstandig ondernemers –  zoals ICT-specialisten, adviseurs en zelfstandigen in de bouw en techniek – werken namelijk vaak lang aan een project, soms een jaar of langer.
Ook de hiervoor genoemde resultaatverplichting, die in de plaats van werken op basis van  uurtje-factuurtje, stuit op weerstand. Het idee is dat een zelfstandig ondernemer zelf financieel kan profiteren van slimmer of sneller werken door het afspreken van een vaste prijs. Maar in de praktijk wordt veelal per uur betaald, ook omdat niet altijd eenvoudig is om vooraf een vaste prijs af te spreken. 

YoungOnes: houd rekening met bijverdienende freelancers

YoungOnes vraagt specifiek aandacht voor bijverdienende freelancers. “De veilige haven is een belangrijke stap naar meer duidelijkheid voor opdrachtgevers en zelfstandigen. Maar die veilige haven moet er ook zijn voor de bijverdienende

freelancer. Dat is namelijk een wezenlijk ander type zelfstandige dan iemand die fulltime onderneemt”, zo stelt Sanne Heestermans van het online werkplatform in een persbericht. En daar moet je volgens haar rekening mee houden. Bijvoorbeeld: “Voor iemand die via ons gemiddeld 32 uur per jaar werkt en daarmee € 600 verdient, kan een vast jaarlijks minimumbedrag voor voorzieningen heel anders uitpakken dan voor een fulltime zzp’er.”
Heestermans wijst erop dat bijverdienende freelancers een belangrijke bijdrage leveren. “Dit zijn namelijk de mensen die binnen de horeca, zorg en retail bij ziekte of drukte een extra dienst overnemen en zodoende werkdruk bij het vaste personeel wegneemt. Zorg er daarom voor dat de veilige haven niet alleen op papier duidelijkheid biedt, maar in de praktijk ook toegankelijk is voor mensen die bewust een beperkt aantal uren zelfstandig werken.”

• Lees ook: Minister Aartsen: “Zelfstandigenwet biedt wel duidelijkheid, in tegenstelling tot de gezichtspunten uit het Deliveroo-arrest”

Experts Webinar Week: ‘Dit is niet het ei van Columbus’

Uiteraard komt de Zelfstandigenwet ook tijdens de Webinar Week van ZiPmedia en Werf& deze week ter sprake. Ook deze experts zijn kritisch en plaatsen kanttekeningen bij het huidige wetsvoorstel. Aan hen de vraag of de Zelfstandigenwet het ei van Columbus is en daadwerkelijk een eind maakt aan de langslepende zzp-discussie?
Boris Emmerig (Holla Advocaten): “Nee. Het biedt een veilige haven, maar het wordt door de politiek een beetje verkocht en gespind als een soort eindstation waar je in zit. Maar ik denk dat het geen statische toets is, maar een dynamische toets. Met name bij de werkrelatietoets heeft de opdrachtgever zelf heel veel invloed om ervoor te zorgen dat aan die toets wordt voldaan.”

Alexander Kist (W&RK advies): “Nee, het ei van Columbus is het niet, maar het is wel een grote verbetering. En het past ook bij de wens om de positie van zelfstandigen nou eens een keer echt te definiëren.”
“Ik heb er vertrouwen in dat de Zelfstandigenwet voor in ieder geval een deel van de zzp-populatie gaat werken. Dus misschien een heel klein eitje, een kwarteleitje van Columbus. Want dit is wel een soort van een oplossing.”