Maandelijkse archieven: augustus 2025

Anno 2025 is het geen vanzelfsprekendheid meer om zzp’er te zijn. In een tijd waarin polarisatie en desinformatie het beeld vertekenen, worden zelfstandigen in de publieke opinie te vaak neergezet als graaiers of als mensen die het collectieve stelsel ondermijnen voor eigen gewin. Toch houden veel van de 1,6 miljoen zzp’ers in Nederland hun rug recht. Maar niet iedereen: een groeiende groep heeft het bijltje erbij neergelegd, is tegen wil en dank in loondienst gegaan of zit werkloos thuis.

Comité ZZP ontving de afgelopen maanden honderden meldingen van zelfstandigen. De rode draad: opdrachtgevers zijn extreem terughoudend geworden uit angst voor naheffingen en controles. Projecten worden geannuleerd of alleen nog via loondienst ingevuld. Dit leidt tot minder opdrachten, minder keuzevrijheid en meer onzekerheid.

Dit klinkt zorgwekkend en is des te meer reden om het publieke debat op dit dossier zuiver te houden. Maar juist daar wringt de schoen: mensen van enig statuur lijken het niet zo nauw te nemen met de feiten.

Beleidsmist, politieke vaagheid en desinformatie

Het zzp-debat is inmiddels sterk verstoord. Belangenbehartigers die wél oog hebben voor zelfstandigen, komen nauwelijks nog door de ruis heen. De oorzaken zijn bekend:
• Onduidelijkheid rond de opvolger van de Wet DBA
• Strengere schijnzelfstandigheidscriteria die opdrachtgevers afschrikken
• Afschaffing van fiscale voordelen zoals de zelfstandigenaftrek
• Dreigende verplichte minimumtarieven

Deze beleidsmist maakt ondernemen moeilijker, terwijl de meeste zzp’ers juist zelfstandig willen blijven. Onderzoek van Panteia, ZiPconomy en het CBS laat keer op keer zien dat de overgrote meerderheid bewust kiest voor het zzp-schap en niet in loondienst wil. Terwijl het debat dus wordt gevoerd met de huidige kijk op werkgever en werknemerschap, wat gestoeld is op een arbeidswetgeving uit 1907.

Om als belangenorganisatie of als individuele zzp’er aan het debat deel te nemen, word je al snel gedwongen om vanuit het bestaande narratief te redeneren. Dat is een grote valkuil. Als iemand mij vraagt of ik me een zzp’er voel of een ondernemer (en dus impliciet of ik wel aan de criteria voldoe), probeer ik juist weg te blijven bij termen als ‘schijnzelfstandige’ en ‘zelfstandigentoets’. Ook doe ik geen poging om aan te tonen dat ik voldoe aan de criteria voor zelfstandigheid. Door een stap terug te doen, is het mogelijk om het gesprek te voeren vanuit een ander vertrekpunt: waarom zou het niet gewoon toegestaan mogen zijn dat twee volwassen en verantwoordelijke mensen samen bepalen hoe ze zaken met elkaar doen, hetzij in loondienst, hetzij op basis van een zakelijke overeenkomst?

Als het debat vilein wordt

De laatste tijd zie je dat ook tegenstanders van zzp’ers dit andere vertrekpunt proberen op te zoeken. En dan wordt het interessant, want op dat moment wordt de toon van het debat ineens vilein. Onlangs was er in het Radio 1-programma Geld of je leven een item over zzp’ers. Hoogleraar arbeidsrecht Evert Verhulp deed daarin een aantal opzienbarende uitspraken. Gezien zijn status als hoogleraar zou je verwachten dat hij zorgvuldig omgaat met de feiten.

Volgens Verhulp betalen zzp’ers significant minder belasting en geen pensioenpremies. Zzp’ers, of zij nu werken vanuit een bv-constructie of vanuit een eenmanszaak, dragen gewoon hun AOW-premie af via de inkomstenbelasting en vaak dragen ze ook een premie of voor een voorziening in de derde pensioenpijler (lijfrente). Bovendien betaalt menig zzp’er per saldo juist méér belasting dan werknemers: denk aan btw, vennootschapsbelasting, box 2 en box 3 (want pensioenopbouw vindt vaak in box 3 plaats). Zelfs het bruto-inkomen van een zzp’er ligt vaak hoger dan het brutoloon van een werknemer in dezelfde functie. Het is kwalijk als iemand met een dergelijk statuur zulke uitlatingen doet, want dat zet zzp’ers volledig in de verkeerde hoek.

Verder stelt Verhulp dat zzp’ers geen collectief pensioen opbouwen. Dat klopt uiteraard, maar hij gaat voorbij aan het feit dat ook veel werknemers geen pensioen opbouwen via hun werkgever. Als hoogleraar zou hij dat moeten weten.

Ook 50PLUS-senator Martin van Rooijen kan er wat van. Hij lijkt ervan overtuigd dat zzp’ers helemaal geen AOW-premie betalen. Zowel op social media als in een persbericht op de website van zijn partij verspreidde Van Rooijen deze onjuiste boodschap: “ZZP’ers betalen zelf helemaal geen premie.” Het kwalijke is dat zulke uitspraken op sociale media snel worden opgepikt door mensen die zich hierdoor gesterkt voelen in hun afgunst jegens zzp’ers. Juist als senator, als volksvertegenwoordiger, zou je zorgvuldig moeten zijn. Het is normaal dat een politicus een standpunt inneemt, maar het zou even normaal moeten zijn dat dit gebaseerd is op juiste feiten. Zodra in de Eerste of Tweede Kamer het debat wordt gevoerd op basis van onjuiste informatie, is het vrijwel uitgesloten dat er goed beleid en goede wetten tot stand komen.

Een ongelijke strijd

Zzp’ers opereren vrij en zelfstandig, maar dat betekent ook dat zij geen grote, invloedrijke lobby hebben zoals vakbonden en sociale partners. Die hebben directe toegang tot politiek Den Haag, terwijl zelfstandigen buiten de formele overlegstructuren vallen. Het gevolg is dat wetgeving eerder wordt afgestemd op de belangen van loondienst dan op die van zelfstandigen.

Daar komt bij dat zzp’ers minder georganiseerd zijn. Dat maakt het lastiger om onjuiste beeldvorming te corrigeren. Wanneer hoogleraren, senatoren of journalisten verkeerde informatie verspreiden, heeft dat direct invloed op het draagvlak voor zelfstandig ondernemerschap. Veel niet-zzp’ers hebben bovendien helemaal geen goed beeld van de fiscale en financiële realiteit van zelfstandigen.

Vrij Verbond kiest in dit debat nadrukkelijk partij voor de zelfstandige ondernemer. Wij geloven dat volwassen mensen zelf afspraken moeten kunnen maken over hoe zij samenwerken, zonder dat de overheid dit krampachtig in loondienst- of schijnzelfstandigheidsmodellen probeert te persen. Vrijheid van contract en ondernemerschap is voor ons een kernwaarde. Dat betekent minder regels, heldere definities en vertrouwen in het vermogen van mensen om hun eigen arbeidsrelatie te kiezen of dat nu loondienst is of zzp.

Vrijheid op de tocht

We zien opnieuw hoe overheidsingrijpen de vrije markt verstoort. De restricties die zelfstandigen raken, zullen straks door politici worden gepresenteerd als ‘ondernemersrisico’. Dit is overigens niet de eerste keer dat dat gebeurt. Veel bedrijven voelen nog steeds de pijn van de coronamaatregelen. Door dit overheidsingrijpen wordt een hele beroepsgroep die het jarenlang prima deed, geslachtofferd door de lange arm van de politiek.

Gelukkig zijn er nog organisaties zoals Comité ZZP en ZZP Nederland. En met de oprichting van Vrij Verbond kan ik ook vanuit de politiek een betrouwbaar geluid laten horen. Maar dat is niet genoeg. Het is de hoogste tijd om samen op te staan.

Voor zzp’ers is dit hét moment om elkaar op te zoeken en gezamenlijk op te komen voor vrijheid en ondernemerschap. Als we nu niets doen, dreigt de overheid stukje bij beetje onze vrijheid in te perken. Dan verliezen we niet alleen onze autonomie, maar ook een cruciale pijler van onze economie: de flexibiliteit, innovatiekracht en keuzevrijheid die zelfstandigen Nederland bieden.