Aantal fulltime zzp’ers voor het eerst boven het miljoen Geplaatst 3 april 2019 door Hugo-Jan Ruts Het aantal fulltime zzp’ers is voor het eerst door de grens van 1 miljoen gegaan. Dat blijkt uit de meest recente cijfers van de Kamer van Koophandel. Nadat het aantal in de periode 2014-2017 redelijk stabiel was, groeit het aantal startende zzp’ers sinds 2018. Opvallend is dat in 2019 het aantal stoppers flink afneemt. Met name daardoor groeit het totaal aantal fulltime zzp’ers met 7%. Het aantal parttime zzp’ers, minder dan 15 uur per week en niet zelden naast een vaste baan, stijgt qua percentage nog wat harder: + 9%. Bij deze cijfers is het eerste kwartaal van 2019 vergeleken met het eerste kwartaal van 2018. Op jaarbasis groeit het aantal zzp’ers minder hard. Overigens steeg de totale werkzame beroepsbevolking in dezelfde periode met 2,7% (cijfers CBS). De KvK geeft verder geen verklaring voor de aantrekkende groei van het aantal zzp’ers. Het positieve economische klimaat, de blijvende wens bij werkenden tot ‘zelfontplooiing’, achterblijvende stijging van de lonen, krapte op de arbeidsmarkt en wegebbende zorgen over de Wet DBA lijken de meest voor de hand liggende verklaringen. Verschillen per sector en regio De sterkste relatieve groei van het aantal ondernemingen in het eerste kwartaal vindt plaats in de sectoren Energie, Water en Milieu (+10%), Bouw en Logistiek (beide +8%), en Gezondheid (+7%). De sectoren Financiële instellingen en Land- en tuinbouw laten anders dan alle andere sectoren geen groei in aantallen ondernemingen zien. De sterkste relatieve groei van het aantal ondernemingen in het eerste kwartaal is te vinden in de provincies Zuid-Holland (+7%), Flevoland en Noord-Holland (beide +6%). In Drenthe en Limburg is de relatieve groei van het aantal ondernemingen het laagst (beide 3%). Groei levert politiek druk op? De cijfers zullen in politiek Den Haag met belangstelling gelezen worden. Een groeiend aantal zelfstandigen die niet meedoen met de collectieve sociale zekerheid (verzekeringen, pensioenen) baart menigeen zorgen. Met het indienen van een lange lijst vragen blijkt de Eerste Kamer buitengewoon kritisch op de Wet Arbeidsmarkt in Balans. Zo vraagt de PvdA zich af of die WAB niet juist de vraag naar zzp’ers verder verhoogt. Omdat de WAB en de nieuwe Wet DBA toch niet gelijktijdig kunnen worden ingevoerd, wordt voor het ‘waterbed-effect’ gevreesd. Die nieuwe Wet DBA moet de ‘echt zelfstandigen’ niet in de weg staan. De vraag is wel hoe gemakkelijk de Tweede Kamer het opdrachtgevers wil gaan maken om zzp’ers in te huren. Wetende ook dat minister Koolmees later in de Eerste Kamer ook steun vanuit de oppositie nodig heeft voor zijn nieuwe zzp-wetgeving. Zoals de linkse oppositie als Forum lieten bij stemmingen over moties zien voor striktere regels te zijn dan het kabinet voor ogen heeft. Geplaatst in ZP en Politiek | Tags KvK | Laat een reactie achter
ZZP Manifest van ONL voor Ondernemers: meer duidelijkheid voor zzp’ers en opdrachtgevers. Geplaatst 3 april 2019 door Hugo-Jan Ruts ONL voor Ondernemers heeft een ZZP Manifest gelanceerd met zes kernpunten die de leidraad moeten zijn in hun gesprekken met met ambtenaren, politici, ondernemers en journalisten. “Zzp’ers horen weer ongestoord te ondernemen. Opdrachtgevers moeten weer ongehinderd opdrachten kunnen verlenen” zo licht de ondernemersorganisatie toe. Er moet duidelijkheid komen vindt ONL. Het manifest is samengesteld op basis van de input van ondernemers en ONL partners, waaronder het ondernemerscollectief The Future Group. ONL pleit in het manifest voor onder andere voor een duidelijke wettelijke en fiscale positie voor zzp’ers, géén verplichte sociale zekerheid, géén verplicht pensioen en bescherming tegen de macht van grote bedrijven. “Dit vormt een groot gedeelte van onze lobbyagenda de komende maanden. Hier gaan wij vol op inzetten”, zo zegt ONL-voorman Hans Biesheuvel. Wet DBA aanleiding Belangrijke aanleiding voor het manifest is volgens hem onder andere de onduidelijkheid rondom de Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties: “De Wet DBA is ingevoerd in 2016 en na zes maanden eigenlijk on hold gezet. Het bestaat nog wel, maar wordt niet meer gehandhaafd” zo zegt ONL. De overheid wil uitbuiting van zzp’ers aanpakken, waarbij volgens ONL ten onrechte gesuggereerd wordt dat het om een groot deel van de zzp’ers gaat. De ondernemersorganisaties vindt dat het grootste gedeelte van de zzp’ers meegesleurd wordt door de ineffectieve aanpak van de overheid om de problemen op de lossen. Biesheuvel: “De stelling van ONL voor Ondernemers is altijd geweest: pak dat deel aan dat fout gaat, maar laat de rest van de zzp’ers met rust. Steeds meer mensen vinden autonomie en flexibiliteit belangrijk. Zij vinden die aspecten in het zelfstandig ondernemerschap. Deze mensen verdienen duidelijkheid en zekerheid, iets wat er in het huidige wettelijke stelsel niet is.” Zes punten Het manifest van ONL bestaat uit zes punten: Zzp’ers zijn ondernemers en verdienen helderheid en erkenning; Er komt een eigen wettelijke en fiscale positie voor zelfstandig ondernemers; Géén verplichte sociale zekerheid; Géén verplicht pensioen; Bescherming tegen de machtspositie van grote afnemers; Het moet makkelijk worden om (parttime) te ondernemen. 1. Zzp’ers zijn ondernemers en verdienen helderheid en erkenning. Zzp’ers leveren een grote bijdrage aan de Nederlandse economie en zijn essentieel voor hun opdrachtgevers, zowel bedrijven als overheden. Zzp’ers zijn zelfstandig ondernemers die voor eigen rekening en risico ondernemen. Onduidelijkheid, het ontbreken van duidelijke wettelijke kaders en slecht passend beleid zoals bijvoorbeeld de Wet DBA hindert deze ondernemers onnodig. ONL vindt dat zzp’ers ondernemers zijn en zo behandeld moeten worden door de overheid en de Belastingdienst. 2. Eigen wettelijke en fiscale positie voor zelfstandig ondernemers. Het huidige wettelijke stelsel is niet ingericht op de moderne flexibele arbeidsmarkt, waar zelfstandig ondernemerschap steeds belangrijker wordt. Arbeidsrelaties worden gekwalificeerd op basis van wettelijke kaders die honderd jaar oud zijn. Daarom moet het arbeidsrecht gemoderniseerd worden. Er moeten moderne toetsingscriteria komen voor de kwalificatie van arbeidsrelaties. Samen met de praktijk (opdrachtgevers en zelfstandig ondernemers) kunnen we de juiste criteria vaststellen. De overheid moet ook zorgen voor duidelijke definities van ondernemerschap, die onderkennen dat er verschillende typen zelfstandig ondernemers zijn. 3. Géén verplichte sociale zekerheid. Zzp’ers zijn ondernemers en moeten zelf kunnen kiezen hoe ze hun sociale zekerheid inrichten. ONL is tegen verplichte sociale zekerheid voor zelfstandigen. Initiatieven zoals ONL Crowdsurance helpen zzp’ers hierbij. Het conditioneren van de zelfstandigenaftrek, door deze alleen toe te kennen als zzp’ers voorzieningen hebben getroffen rondom arbeidsongeschiktheid, is voor ONL bespreekbaar. Het huidige sociale zekerheidsstelsel sluit niet aan bij de flexibele arbeidsmarkt. Werkenden wisselen vaker van werkgever, sector of gaan (parttime) als zzp’er aan de slag. De sociale zekerheden moeten gemoderniseerd worden om voor alle werkenden te passen. Keuzevrijheid is hierbij het uitgangspunt. 4. Géén verplicht pensioen. Het uitgangspunt is dat zzp’ers niet verplicht zijn of worden om pensioen op te bouwen. Ondernemers zijn zelf goed in staat om de juiste keuzes te maken. Om een goede keuze te kunnen maken is het wel belangrijk dat er passende pensioenproducten en faciliteiten zijn die aansluiten op de wensen en behoeften van zelfstandigen. Zo creëer je échte keuzevrijheid. 5. Bescherming tegen de machtspositie van grote afnemers. Grote afnemers hebben een te grote machtspositie ten opzichte van hun zzp-toeleveranciers en zzp-dienstverleners. Zelfstandig ondernemers verdienen meer bescherming, bijvoorbeeld door het afschaffen van het verpandingsverbod. De Wet Late Betalingen moet worden gehandhaafd, zodat ondernemers op tijd betaald krijgen en niet in de knel komen. Om opdrachten te krijgen zien zelfstandig ondernemers zich gedwongen om contracten te tekenen met onredelijke inkoopvoorwaarden en boetebedingen. Aan deze praktijken moet een eind komen. 6. Het moet makkelijker worden om (parttime) te ondernemen. Ondernemerschap moet worden gestimuleerd in plaats van beperkt. Maatregelen die ondernemerschap beperken moeten van tafel. Een voorbeeld hiervan is het minimumtarief. Dit belemmert ondernemers in de culturele en maatschappelijke sector. Ook hindert het ondernemers die een business-case zien in lage tarieven (bijvoorbeeld om schaalvoordelen of marktaandeel te creëren). Verder moeten zelfstandig ondernemers worden beloond als zij de stap zetten naar het aannemen van personeel. Veel mensen ondernemen parttime , soms naast een (goede) baan, soms naast een studie. Ook voor hen moet ondernemerschap lonen. ONL zet zich in voor vermindering van de administratieve lasten en een eerlijke toegang tot ondernemersfaciliteiten. Denk bijvoorbeeld aan een variabele zelfstandigenaftrek, gekoppeld aan het aantal gewerkte uren als zzp’er. Geplaatst in ZP en Politiek | Tags onl | 6s Reacties
Waarom de flexiblele arbeidsmarkt vraagt om voorspelbare regels Geplaatst 1 april 2019 door Hugo-Jan Ruts “Het is niet zo dat heel veel mensen van een vaste baan overstappen naar freelancewerk via platformen”, zei Dennis Pennel, directeur van de World Employment Confederation (WEC). “De platformeconomie zorgt vaak voor extra bijverdiensten naast die vaste baan. Maar dat maakt de behoefte aan nieuwe, moderne regelgeving voor werkenden er niet kleiner op.” Pennel sprak tijdens de conferentie ‘Collaboration in the Gigeconomy’ in Londen, georganiseerd door internationaal adviesbureau Staffing Industry Analysts (SIA). Deze conferentie ging specifiek over de ‘gigeconomy’ (Een term waarmee soms alleen de echt korte opdrachtjes worden bedoeld maar voor SIA gaat om alle het werk voor opdrachtgevers dat niet in loondienst gedaan wordt.) En als je het hebt over de gigeconomy, dan kun je niet om de thema’s als ‘wetgeving’ en ‘sociale zekerheid’ heen. “In een nieuw stelsel moet vooral voorspelbaarheid centraal staan”, betoogde Pennel. “Voor werkenden, werkgevers en opdrachtgevers.” Behoefte aan een nieuw systeem De gigeconomy en flexiblisering van arbeid zijn wereldwijde fenomen. Daarom is de discussie over een nieuw arbeidsrechts zeker niet beperkt tot Nederland. In veel westerse landen is de aanleiding voor deze discussie hetzelfde: versnippering van werk, een groeiend aantal mensen zonder traditioneel dienstverband (al dan niet gedwongen) en de opkomst van platformen. De overheid heeft minder grip op de inkomstenbelasting, sociale zekerheidspotten worden minder gevuld en arbeidsrechtelijke bescherming bereikt minder mensen. Dennis Pennel Pennel legt uit dat steeds meer mensen via platformen bijverdienen naast hun vaste baan. Ook dat is volgens hem een aanleiding om na te denken over nieuwe regels en verhoudingen tussen werkenden en werkgevers. Pennel: “Er zijn steeds meer verschillende vormen van werk en van bemiddeling. Die diversiteit zie je ook terug in de platformen. Op Europees niveau wordt wel gedacht over één regelgeving voor alle platformen, maar daar is de verscheidenheid onder die platformen veel te groot voor.” “Vaak is er geen nieuwe regelgeving nodig”, vindt hij. “Veel platformen zijn in de kern gewoon een online vorm van arbeidsbemiddeling. Dan horen ze ook gewoon onder de regelgeving van arbeidsbemiddeling te vallen.” Tussen flexibiliteit en zekerheid Hij vertelt dat zowel organisaties als werkenden meer flexibiliteit willen. “Maar zekerheid is ook niet alleen iets voor de werkenden. Ook organisaties zoeken zekerheid, bijvoorbeeld de zekerheid dat ze voldoen aan wet- en regelgeving. Een nieuwe balans vinden tussen flexibiliteit en zekerheid is daarom in het belang van iedereen. Van werkenden, werkgevers en opdrachtgevers en van gigworkers.” Bij zekerheid moet je niet alleen denken aan bijvoorbeeld uitkeringen, vertelt Pennel. Volgens hem gaat het ook om baanzekerheid, inkomenszekerheid en de garantie dat je je kunt ontwikkelingen. “In een onvoorspelbare wereld is regelgeving gebaseerd op ‘voorspelbaarheid’ misschien wel beter dan ‘zekerheid’.” Wendbaar en voorspelbaar Er is in dat kader vaak gesproken over ‘flexsecurity’, maar volgens de WEC-directeur heeft dat woord inmiddels een verkeerde betekenis gekregen. “In de discussie op Europees niveau is het vanuit de vakbonden uitgelegd als ‘het uitkleden van de bestaande sociale zekerheid’. Dat is het niet, maar goed, wellicht moeten we naar een nieuwe terminologie.” Volgens hem gaat het meer om agility, wendbaarheid, dan om flexibiliteit. “Misschien moeten we het daarom niet meer hebben over ‘flexsecurity’ maar om ‘predictagility’.” Geplaatst in Toekomst van Werk | Tags WEC | Laat een reactie achter
Koolmees: “Onzin dat er veel gedwongen zzp’ers zijn”. Waar of niet waar? Geplaatst 1 april 2019 door Hugo-Jan Ruts “Echt onzin.” Dat was de reactie van minister Koolmees op de opmerking van een AD journalist dat veel zzp’ers dat onvrijwillig zijn. “Je kunt de ict’er die zich laat inhuren niet vergelijken met de bouwvakker die tegen zijn zin zzp’er is geworden” zo legde Koolmees uit. “Dé zzp’er bestaat niet. Daarom ben ik juist bezig om die mensen aan de onderkant meer zekerheid te bieden. Daarom komen we met minimumtarieven, zodat deze mensen als zzp’er een fatsoenlijke vergoeding krijgen of anders in dienst worden genomen…’’ Heeft de minister hier gelijk? Is het inderdaad onzin dat er veel onvrijwillige zzp’ers zijn. Of heeft de journalist toch een punt? We zochten het uit in deze ZiP factcheck. Definitie Om te starten even wat over definities. Een gebruikelijk term is de ‘gedwongen zzp’er’. Daarvoor zijn twee meetmomenten. Namelijk op het moment dat iemand start en op het moment dat iemand zzp’er is. Dat laatste moment kan gemeten worden met de vraag ‘als je de mogelijkheid hebt zou je dan in loondienst gaan ?’ Even voor de zekerheid, er is de afgelopen jaren vooral veel aandacht voor ‘schijnzelfstandigheid’, maar dat is wezenlijk iets anders. Namelijk werkzaamheden uitvoeren op een manier die vanwege arbeidsrechtelijke en/of fiscale regels niet door een zelfstandige uitgevoerd mogen worden. Er is een groepje ‘gedwongen schijnzelfstandigen’, maar voor de rest hebben we het hier over twee verschillende groepen. Onderzoek Er zijn de nodige onderzoeken onder zelfstandigen, waarin de vraag gesteld is of iemand op dit moment liever in loondienst zou gaan. Een overzicht daarvan heb ik al eens gegeven in dit artikel. Maar de Zelfstandigen Arbeid Enquete (ZAE) van het CBS/TNO uit 2017 is de belangrijkste, meest uitgebreide en ook nog meest recente bron. Die Enquête is gehouden onder meer dan 5.000 zelfstandigen. We kijken in die cijfers dan vooral naar de zelfstandigen zonder personeel, en dan vooral naar de groep die het moeten hebben van ‘eigen arbeid’ (i.p.v. producten). Gedwongen starten 12,9% geeft in de ZAE aan dat ze als zzp’er gestart zijn omdat ze geen geschikt werk in loondienst konden vinden. 10,8% geeft aan te zijn gestart na ontslag en 2,3% geeft aan dat de werkgever dat wilde. Die laatste twee groepen zijn nog niet per se ‘gedwongen’, maar goed als we die er toch bij optellen komen we dus op een kwart van de zzp’ers die ‘gedwongen’ zijn om als zzp’er te starten. Niet weinig, maar ook niet echt veel. Dit zijn de cijfers voor ‘zzp eigen arbeid’; voor ‘zzp producten’ liggen de cijfers duidelijk lager. Tussen mannen en vrouwen, leeftijden of sectoren zijn er hier geen grote verschillen. Gedwongen doorgaan Op de vraag “Als u vrij mocht kiezen, werkt u dan liever in loondienst of als zelfstandige” geeft 89% van de ‘zzp’ers eigen arbeid’ aan de voorkeur te geven om te blijven werken als zzp’er. 11% van hen geeft aan liever over te stappen. Met name vrouwen (13%) en zij die werken in de ‘niet commerciële dienstverlening’ (14,5%), scoren wat hoger dan het gemiddelde. Ook die 11% is een flinke groep, maar ten opzichte van het totaal niet echt ‘veel’, het woord dat de AD journalisten gebruikte. Het percentage gedwongen starters ligt dus flink hoger dan gedwongen doorgaan. Daar lijken twee redenen voor. Een deel van de gedwongen starters vindt alsnog een baan. Zeker in de huidige arbeidsmarkt is dat voor een deel reëel. Bedenk hierbij dat de dynamiek tussen vast en zzp groot is: bijna de helft van alle starters is na vijf jaar geen zzp’er meer. Zo kende 2018 een record aantal ‘stoppers’ (bron: KvK). In 2017 stapte de helft daarvan (bron: CBS) naar een loondienstverband. Een deel zal er achter komen dat het zzp-schap toch best interessant kan zijn. U kent ze in de omgeving vast wel. Mensen die gedwongen zijn als zzp-er te starten, maar nu zeggen ‘had ik dat maar veel eerder gedaan’. Bouw Minister Koolmees haalt de bouw aan als sector waar, anders dan bijvoorbeeld de ICT, mensen tegen hun zin in zzp’er zijn geworden. Daarmee vertelt Koolmees echter maar een deel van het verhaal. De ZEA heeft geen aparte cijfers over de bouw, wel over de ‘nijverheid’. Die wijken niet echt af van de genoemde cijfers. De bouw heeft natuurlijk hard te lijden gehad onder de crisis en het aantal bouwvakkers dat zich gedwongen voelde om als zzp’er te gaan werken (het UWV speelde daar destijds ook een activerende rol in) zal aanzienlijk geweest zijn. In ieder geval meer dan in de ICT, daar heeft de minister waarschijnlijk een punt. Ondertussen groeit de sector bouw weer enorm met een fors aantal vacatures, vooral voor ervaren krachten. Zzp’ers voelen er echter momenteel weinig voor om terug te keren. Waar het uurtarief een jaar of vijf voor ervaren bouwvakkers zo rond de 30,- lag, liggen de tarieven nu ergens in de bandbreedte van 38-50 euro per uur. Daarmee is de bouw typisch een voorbeeld van zzp’ers die gedwongen zijn te starten maar zich nu geen gedwongen zzp-ers voelen. Mocht Koolmees deze groep overigens zien als een doelgroep die hij wil beschermen via een minimumtarief, zoals hij in zijn antwoord aangaf, dan zal dat tarief wel flink wat hoger moeten liggen dan de 15-18 euro waar hij nu aan denkt. Conclusie De uitspraak van minister Koolmees dat het ‘onzin is dat veel zzp’ers dat onvrijwillig zijn’ beoordelen we als waar. Met de opmerking dat zijn voorbeeld over de bouw niet helemaal gelukkig gekozen is. Geplaatst in ZP en Politiek | Tags factcheck, gedwongen zzp, Koolmees | 5s Reacties
