Overheidscampagne inhuur zzp start met muizenstapjes

Zzp’ers zijn ondernemers! En ja, die kan je inhuren. Met een ‘zo kan zzp wel’-campagne wil minister Thierry Aartsen de ontstane terughoudendheid rond het inhuren van zzp’ers een draai geven.

Die campagne moet nog op stoom komen, maar de afgelopen weken zijn daarin wel de eerste stapjes gezet. Via ingekochte artikelen bij NU.nl en De Ondernemer. En via een actief minister zelf op LinkedIn.

Het NU.nl artikel is gericht op de zzp’er zelf (Werken als zzp’er: zo laat je zien dat je zelfstandig werkt). Het artikel op De Ondernemer (Een zzp’er inhuren volgens de regels: zo pak je het aan) is wel op de opdrachtgever gericht. Beide gaan over resultaatgericht werken, vrijheid voor de zzp’er om zelf te bepalen hoe het werk uit te voeren en ondernemerschap.

De minister zet ze kracht bij met enthousiaste posts en filmpjes, deels vanuit zijn privé LinkedIn-account.

Daar is allemaal niet mis mee. Op de inhoud valt ook weinig af te dingen. Die klopt, maar is natuurlijk ook wel erg algemeen.

Het zal de afzender(s) ook wel duidelijk zijn dat je een tamelijk hardnekkige terughoudendheid in de markt rond het inhuren van zzp’ers niet met twee advertorials en een paar LinkedIn-posts zult veranderen. Zeker ook niet omdat die terughoudendheid zich toch voor een flink deel in de publieke sector afspeelt, zo is de indruk.

Wat dat betreft was het wellicht beter geweest de artikelen te publiceren op Binnenlands Bestuur, het vakblad voor de overheid, of Zorgvisie.

Toetsingskader: niet nieuws en weinig richtinggevend nieuw

In de slipstream van de berichten van de minister zette hij afgelopen week ook het Toetsingskader Beoordeling Arbeidsrelaties via Linkedin online. Dat leek wellicht iets nieuws, maar dat is het helemaal niet. Het is niet meer dan een samenvatting van het in april gepubliceerde toetsingskader dat de Belastingdienst hanteert. Wat toen licht is bijgewerkt.

Wie kritisch is op hoe de Belastingdienst jurisprudentie omzet in het handhavingsbeleid wordt – logischerwijs – ook niet erg enthousiast van de samenvatting van het ministerie van SZW. “O no…!! Hoe kan dit nu?” schreef criticaster Joost van Ladesteijn dan ook op LinkedIn. Met een opsomming van punten die naar zijn mening niet juist vertaald zijn en/of nog steeds achterlopen op actuele rechtspraak. Daarmee bereikt deze publicatie wat Van Ladesteijn betreft het tegenovergestelde van het beoogde doel van het geven van meer duidelijkheid.

Boris Emmerig wijst erop dat in het toetsingskader staat dat een inspanningsverplichting wijst op een arbeidsovereenkomst en een resultaatverplichting juist niet. “Dit onderscheid is in de praktijk moeilijk te maken”, zegt Emmerig. “Vele opdrachten brengen een inspanningsverplichting met zich mee. Denk hierbij aan het werk van een ervaren jurist (zoals ook genoemd in het Toetsingskader). Van een jurist mag verwacht worden dat hij/zij een deskundig advies geeft dat voldoet aan de geldende professionele standaard. Maar hoe is dit te zien als een resultaatverplichting? Of is dit juist al de bedoelde resultaatverplichting, zeker als er een termijn is afgesproken waarbinnen het advies gereed dient te zijn?” Extra toelichting – en daarmee verduidelijking – is voor Emmerig zeer welkom.

Een relevant punt. Immers, dit punt speelt voor een flink deel van de zelfstandige professionals die ingehuurd worden.

Tot slot wijst Emmerig erop dat onduidelijk blijft welke vragen een opdrachtgever nu moet stellen om het ‘externe ondernemerschap’ van de zzp’er te kunnen beoordelen en hoe hij de gegeven antwoorden moet wegen. “Het Toetsingskader beperkt zich tot het geven van voorbeelden. Hierbij speelt ook dat een opdrachtgever niet de juistheid van alle gegeven antwoorden kan verifiëren.”

Ook een relevant punt, immers Aartsen heeft eerder juist aangegeven dat opdrachtgevers zouden moeten beginnen met naar dat ondernemerschap te vragen. Hoe dat te doen, hoe dat vast te leggen en welke waarde aan te hechten – zeg maar: de ‘zelfstandigentoets’ – is nog verre van duidelijk.

• Lees ook: Op zoek naar een werkbaar beoordelingskader voor substantieel ondernemerschap

In tijden vol verwachting naar juist wat deze minsister gaat doen, kan je je afvragen wat de meerwaarde van dit document is. Te simplistisch volgens de juristen (‘ongenuanceerde weergave van de juridische werkelijkheid’ zegt bijvoorbeeld Niels van der Neut op De Ondernemer), te abstract voor mensen in de praktijk.

Geeft de Leidraad wel richting?

Wat zich hier ook wreekt in deze losse publicaties en het uitbrengen van dat toetsingskader, is dat alle onderliggende informatie (nog?) niet is aangepast. Zo is er op website www.hetjuistecontract.nl – het centrale punt voor informatie voor opdrachtgevers – niets te vinden over ‘Zo kan zzp wel’, noch straalt die website nu iets anders uit dan toen de website een kleine twee jaar geleden werd gelanceerd. Een tijdperk waar minister Aartsen juist afstand van wil nemen.

Ook wil hij nadrukkelijk dat de overheid het voorbeeld gaat geven over hoe je juist wel zzp’ers kan inhuren. Een overheid die op dit moment, zo blijkt uit meerdere casussen  (ADR, Gemeente Pijnacker, Provincie Gelderland) regelmatig zzp’ers juist categorisch uitsluit.

Dat moet anders, wat Aartsen betreft. Dus – beloofde hij de Kamer – wordt de leidraad inhuur externen van de Rijksoverheid op korte termijn aangepast. Een leidraad waar – zo laat bijvoorbeeld de VNG weten – ook lagere overheden gebruik van zullen maken.

De markt wacht met spanning af hoe in die leidraad die wens en visie van de nieuwe minister meer praktisch, en daarmee ook richtinggevend, vorm en inhoud krijgt. Geen algemeenheden in korte lijstjes, geen abstracte toetsingskaders maar concreet beleid.

Zelfstandigenwet

“Na de zomer gaan we ‘echt’ van start met de publiekscampagne“, schrijft Aartsen op LinkedIn, zich ongetwijfeld realiserend dat wat er tot nu toe is gedaan slechts goed bedoelde druppels is op een gloeiende plaat.

Maar dan zal hij aanlopen op een meer fundamenteel probleem. Wat hij wil uitdragen schuurt ook met de huidige jurisprudentie. Precies waarom hij met een nieuwe wet wil komen, met een zelfstandigentoets. Die is er nog niet. We weten wel de richting, maar nog niet de invulling. En daarbij wordt het nog een forse uitdaging om er zowel in de polder als in de politiek genoeg draagvlak voor te vinden.

Wie verwacht dat via die publiekscampagne na de zomer ineens het ‘inhuur sentiment’ flink gaat draaien, kan wel eens van een koude kermis thuis komen.