Het is tijd om de ui met pensioen te sturen

Er is een metafoor die je al jaren hoort in HR-land en strategische personeelsplanning- overleggen, die eigenlijk niemand meer serieus zou moeten nemen: de flexibele schil. Vast personeel = de kern. Alles daaromheen = de schil. Contractors, zzp’ers, interimmers, uitzendkrachten. Netjes gelaagd, als een ui. En net als bij een ui: als je er te lang naar kijkt, gaan je ogen ervan tranen.

Want wat zegt zo’n schillenmodel eigenlijk? Het zegt: er zijn medewerkers die ertoe doen en er zijn medewerkers die handig zijn. De ene groep bouwt aan de toekomst van de organisatie. De andere groep vult gaten op, vangt pieken op en vertrekt wanneer het niet meer uitkomt. Tweederangs talent, op papier althans. Met een afwijkend toegangspasje.

De contractvorm bepaalt de rangorde

Het merkwaardige is: niemand zou dit hardop zeggen. In geen enkele HR-strategie staat letterlijk: ‘Onze externe medewerkers zijn tweederangs’. En toch is de terminologie er volledig op ingericht. De ‘flexibele schil’ impliceert precies dat. De contractvorm bepaalt je plek in de pikorde, niet je bijdrage, niet je kennis, niet je impact.

• Lees ook: De inhuurparadox van 2026: professionalisering in een politiek labyrint

Terwijl de realiteit al jaren anders is. Kritieke projecten worden geleid door mensen zonder vast contract. Specialistische kennis zit soms juist bij de persoon die over zes maanden weer vertrokken is. En de ‘vaste kern’ bestaat in veel organisaties uit mensen die al tien jaar hetzelfde doen, terwijl de echte vernieuwing van buiten komt. De schil innoveert. De kern beheert. Maar dat past niet in het model, dus zwijgen we erover.

De kern van het probleem is dit: we denken nog steeds in contractvormen terwijl we zouden moeten denken in talent-vraagstukken. Welke capaciteit heb ik nodig? Wanneer? Met welke expertise? Of die capaciteit komt van iemand in loondienst, via een bureau, als zelfstandige of op basis van een overeenkomst van opdracht: dat is een uitvoeringsdetail. Geen rangorde.

Van flexibele schil naar talentmodel

Een contractneutrale arbeidsmarkt vraagt om contractneutraal denken. Beschikbaarheid van talent als vertrekpunt, niet als sluitpost.

En dus: misschien is het tijd om de ui met pensioen te laten gaan. Niet omdat taal er niet toe doet, maar juist omdat het het wél doet. Zolang we blijven spreken over een ‘flexibele schil’ bouwen we onbewust verder aan een systeem waarin de contractvorm bepaalt wie meetelt.

De toekomst van werk is geen schillenmodel. Het is een talentmodel. Een talent-ecosysteem, zonder kern, zonder schil. Gewoon mensen, met de juiste kennis, op het juiste moment.

Geniet van je pensioen ui.

• Lees ook: De arbeidsmarkt is krap. Toch?