De Webmodule houdt methodologisch geen stand

Vragen over bijvoorbeeld de weging van één losse omstandigheid uit de Webmodule Beoordeling Arbeidsrelatie houden aan in de dagelijkse praktijk. Verklaarbaar: die weging kan fors zijn, tot 10 punten, terwijl het instrument al bij 45 of 70 punten een oordeel velt.

Het kabinet roept ondertussen op tot meer duidelijkheid: zzp-inhuur kan, mits volgens de regels. In de Kamerbrief over de Zelfstandigenwet van 10 september 2026 benadrukt minister Aartsen dat onduidelijkheid leidt tot risicomijdend gedrag en onnodige uitsluiting van zelfstandigen, precies wat het kabinet ook wil wegnemen. De Webmodule voedt dat gedrag, ook al is het formeel maar een vrijblijvend hulpmiddel. Vrijblijvend of niet: het zet de toon, en die toon is nu verkeerd. Methodologisch houdt de Webmodule geen stand.

De kwalificatie van een arbeidsrelatie 

De kwalificatievraag is of een overeenkomst tot het verrichten van werk tegen betaling een arbeidsovereenkomst is (art. 7:610 BW). Die vraag wordt beantwoord via de Groen/Schoevers-doctrine. Een holistische toets geldt. Alle omstandigheden worden in onderling verband gewogen. Geen enkele is op zichzelf doorslaggevend.

Systematiek webmodule

De Webmodule werkt anders. Elke vraag levert vaste punten op, los van de rest. Vervanging van een zieke medewerker levert bijvoorbeeld het maximum van 10 punten op. Bij 45 punten geeft het instrument al geen oordeel meer. Bij 70 punten, terwijl er meer dan 200 te behalen zijn, concludeert het: ‘indicatie dienstbetrekking.’ De niet-gescoorde omstandigheden tellen dan niet meer mee, ook al kunnen die pleiten tegen een arbeidsovereenkomst. Voeg je een vraag over extern ondernemerschap toe waarop 0 wordt gescoord, dan verandert er niets: de drempel is elders al gehaald.

Architectuurfout

Dat is geen uitvoeringsfout, maar een architectuurfout. Een holistische toets veronderstelt dat gezichtspunten onderling afhankelijk zijn: hun betekenis staat pas vast in samenhang met de rest. Een puntenmodel veronderstelt het tegenovergestelde: elk gezichtspunt heeft een vaste waarde die je optelt. Dat verklaart het eenrichtingsverkeer in de uitkomst. Punten richting gezag tellen direct mee, zonder toetsing of ze worden overstegen door de niet-gescoorde omstandigheden die tegen een arbeidsovereenkomst pleiten, terwijl de Hoge Raad precies die wederkerige toetsing vereist. Een drempelscore is dan geen holistische toets, maar een andere toets met dezelfde gezichtspunten als invoer.

Onvolledig instrument

Het instrument is bovendien onvolledig: tal van omstandigheden die vóór een overeenkomst van opdracht kunnen pleiten, worden niet uitgevraagd en tellen dus niet mee.

Dat werkt door bij bijvoorbeeld brokers. Verschillende van hen hanteren een eigen, verkorte afgeleide als intake en die verkorting versterkt de gebreken: juist de vragen die vóór zelfstandigheid pleiten sneuvelen het eerst. De intake werkt als harde poort, zonder ruimte voor de holistische afweging die het recht vereist.

Herziening nodig

Het resultaat: een puntenmodel dat sneller naar ‘dienstbetrekking’ kleurt dan de holistische toets rechtvaardigt en dat averechts werkt op het beleidsdoel om kramp uit de markt te halen. De webmodule vereist fundamentele herziening of, net als het verduidelijkingsdeel van de Wet VBAR, schrapping.

• Lees ook: Het probleem bij schijnzelfstandigheid zit niet in het arbeidsrecht