Basisschoolfase ideale periode voor zzp-moeders, blijkt uit onderzoek Knab

Zzp‑moeders met een kind op de basisschool zijn opvallend positief over het zelfstandig ondernemerschap. Bijna de helft van hen (48%) waardeert het werken als zelfstandige met een negen of een tien. Daarmee ligt hun waardering hoger dan bij andere groepen zzp’ers, zoals vaders en moeders in andere levensfasen. Dat blijkt uit nieuw Moederdagonderzoek van Knab onder ruim tweeduizend zelfstandig ondernemers.

Gemiddeld geven zzp’ers het ondernemerschap een 8,2. Onder moeders met een jongste kind tussen de 4 en 12 jaar komt dat uit op 8,4. Volgens Knab sluit het ondernemerschap in deze levensfase goed aan bij het dagelijkse gezinsleven. De basisschoolperiode kent vaste patronen, maar vraagt ook om voortdurende afstemming. Schooltijden, studiedagen, vakanties, sportclubs, oudergesprekken en zieke kinderen zorgen ervoor dat weken zelden hetzelfde lopen.

“Voor veel moeders draait het om ruimte om te kunnen schakelen wanneer dat nodig is,” zegt Casper Zwart, onderzoeker bij Knab. “Het zelfstandig ondernemerschap geeft hen de ruimte om werk en gezin rondom die momenten te organiseren.” 

• Lees ook: Moederdagonderzoek: ondernemerschap goed voor band tussen moeder en kind

Ondernemerschap heeft positieve invloed

Veel zzp‑moeders ervaren dat deze manier van werken doorwerkt in hun gezin. Van de moeders met thuiswonende kinderen vindt 78% dat het ondernemerschap een positieve invloed heeft op de band met hun kinderen. Dat percentage ligt hoger bij gezinnen met jongere kinderen.

In de toelichtingen gaat het vaak over nabijheid en aandacht op momenten die ertoe doen. Ook het plezier in ondernemen wordt genoemd. “Ik denk dat mijn kinderen er veel aan hebben als hun ouders met plezier werken,” zegt een moeder en ondernemer in de persoonlijke dienstverlening. “Ik wil ze laten zien dat werk iets kan zijn waar je energie van krijgt.”

Werkuren bewegen mee

Het onderzoek laat zien dat moederschap bij zzp’ers niet automatisch leidt tot een structurele vermindering van werkuren. Een kwart van de moeders met thuiswonende kinderen is minder uren gaan werken. Tegelijk blijft een groot deel evenveel werken als daarvoor, of wisselt dat per periode. Wat vooral verandert, is het moment waarop er gewerkt wordt. Veel moeders geven aan dat hun werk meer is verweven geraakt met schooltijden en het ritme van het gezin. Avonden, vroege ochtenden en schooluren worden vaker benut.

Ter vergelijking: uit de Emancipatiemonitor van het CBS blijkt dat bijna de helft van de vrouwen in loondienst na het krijgen van kinderen structureel minder gaat werken. Onder zzp‑moeders komt die verschuiving minder vaak tot uiting in minder uren, en vaker in een andere indeling van de werkweek.

• Lees ook: Zzp’ers optimistisch over toekomst, maar kritisch op negatieve beeldvorming in media

Flexibiliteit leidt vaak tot meer zorgtaken

Die flexibiliteit heeft in de praktijk ook gevolgen voor de verdeling van zorgtaken. In gezinnen met jonge kinderen waarin de moeder zzp’er is en de partner in loondienst werkt, geeft 69 procent van de moeders aan dat zij overdag meestal degene zijn die iets regelt wanneer dat nodig is, bijvoorbeeld bij een ziek kind of een onverwachte schoolmelding.

Bij zzp‑vaders met een partner in loondienst ligt dat aandeel op 33 procent. Dat verschil laat zien dat flexibiliteit vaak samenkomt met verwachtingen over beschikbaarheid, en dat zorg in de praktijk nog regelmatig bij moeders terechtkomt.

Voordelen wegen zwaarder

Zzp‑moeders zijn zich bewust van de spanningen die het ondernemerschap met zich meebrengt. Inkomensonzekerheid wordt het vaakst genoemd als uitdaging (26%). Ook het door elkaar lopen van werk en gezin (20%) en moeite hebben om echt vrij te zijn (15%) komen regelmatig terug.

Tegelijk laten de resultaten zien dat veel moeders, vooral in de basisschoolfase, bewust kiezen voor deze manier van werken. De uitdagingen wegen voor hen niet op tegen de voordelen van het ondernemerschap: de ruimte om zelf te sturen, aanwezig te zijn en mee te bewegen met het gezin.