Thierry Aartsen (minister Werk en Participatie) en Nathalie van Berkel (staatssecretaris Financiën): de nieuwe gezichten van het zzp-beleid

Thierry Aartsen (VVD) is de beoogde minister van Werk en Participatie, een nieuwe post binnen het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW). Met deze benoeming lijkt het vrijwel zeker dat hij de regie krijgt over het complexe zzp-dossier, een onderwerp waar hij zich de afgelopen jaren als Kamerlid al inhoudelijk mee heeft geprofileerd. Hij zal hierbij nauw samenwerken met voormalig UWV-bestuurder Nathalie van Berkel (D66), de beoogde staatssecretaris van Financiën.

Minister van Werk & Participatie

Aartsen wordt de eerste minister van Werk & Participatie. Wat dit precies inhoudt, weten we nu dus nog niet. Hij moet zijn exacte takenpakket waarschijnlijk nog afstemmen met Hans Vijlbrief (D66), de nieuwe minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Maar het lijkt logisch dat hij met deze titel verantwoordelijk wordt voor arbeidsmarktthema’s zoals de Wet meer zekerheid flexwerkers, de Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (Wtta) en het zzp-beleid.

Vijlbrief kan zich ondertussen focussen op de aangekondigde bezuinigingen op sociale zekerheid. Die liggen politiek gevoelig, dus het wordt nog een hele taak om dit door de Eerste en Tweede Kamer te krijgen.

Liberale pleitbezorger voor ondernemers

Er is ook flink werk aan de winkel op het gebied van arbeidsmarktbeleid. Dat weet Aartsen als geen ander. Hij was vanaf juni 2025 kort staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat, daarvoor was hij sinds 2018 Tweede Kamerlid binnen de commissie Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Hij viel op als woordvoerder arbeidsmarkt en pensioenen. Ook was hij een vurig pleitbezorger voor ondernemerschap en zelfstandigen.

Zo sprak Aartsen vaak met zzp’ers tijdens een landelijke reeks VVD-bijeenkomsten speciaal voor zelfstandigen. “Ik zit in de politiek om een brug te slaan tussen ondernemers en de politiek”, zei Aartsen in een interview met ZiPconomy (2024). “Het is hard nodig, omdat politiek Den Haag vaak anders naar de wereld kijkt dan hoe die daadwerkelijk is. […] Ik ben een liberaal. Geef mensen de ruimte om hun werkende leven zelf in te richten.”

Kritisch op vorig kabinetsbeleid

In de Kamer was hij kritisch op het arbeidsmarkt- en zzp-beleid van toenmalig SZW-minister Eddy van Hijum (NSC). Hoewel Aartsens eigen VVD deel uitmaakte van dat kabinet, vond hij dat de regering de SER MLT-adviezen te kritiekloos opvolgde.

In lijn met de Commissie Borstlap pleitte hij ervoor werkgeverschap aantrekkelijker te maken en het evenwicht tussen arbeidsvormen te herstellen. Hij zei eerder op ZiPconomy: “Ik ben tegen gedwongen zelfstandigheid, maar net zo goed tegen gedwongen werknemerschap.” 

Aartsen stelde onder meer voor om de loondoorbetaling bij ziekte te verkorten en het ontslagrecht aan te passen. Deze punten zijn inmiddels opgenomen in het nieuwe regeerakkoord.

Drijvende kracht achter de Zelfstandigenwet

Aartsen zag weinig in het wetsvoorstel Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelaties en Rechtsvermoeden (VBAR) om te verduidelijken wanneer iemand ingehuurd mag worden als zzp’er. Hij zocht een alternatief en vond inspiratie in België. Samen met D66, CDA en SGP ontwikkelde hij het initiatiefwetsvoorstel de Zelfstandigenwet. Deze is nu opgenomen in het coalitieakkoord.

De Zelfstandigenwet bestaat grofweg uit twee toetsen. Eerst een zelfstandigentoets: heeft de zzp’er adequate voorzieningen voor pensioen en arbeidsongeschiktheid (aov)? Presenteert hij zichzelf naar de buitenwereld als ondernemer? Daarna volgt een arbeidsrelatietoets: heeft de werkende de vrijheid om het werk op zijn eigen manier uit te voeren of is er sprake van gezag?

Daarnaast kan een speciale commissie per sector vooraf maatwerkafspraken maken. Opvallend is dat criteria rond ‘inbedding’ (doet iemand werk dat hoort bij de kernactiviteiten van een organisatie of sterk lijkt op het werk van vaste werknemers?) ontbreken. Een deel van de VBAR wordt wel ingevoerd, namelijk het rechtsvermoeden (R) van werknemerschap voor wie werkt onder een laag tarief (36-37 euro per uur).

Zelfstandigenwet: nog veel werk te verzetten

Aartsen mag zijn eigen initiatiefwet nu als regeringsbeleid implementeren. Voor het zover is, moet er nog veel gebeuren. De conceptversie van de Zelfstandigenwet is namelijk nog lang niet af. Er is nog geen advies van de Raad van State en uit de internetconsultatie bleken heel wat verbeterpunten. Zo zijn zzp-respondenten blij met duidelijkere wetgeving rond arbeidsrelaties, maar vrezen zij extra regeldruk en verplichtingen rondom pensioen en aov.

Ook moet Aartsen als minister op zoek naar een politieke meerderheid voor de Zelfstandigenwet. Links vindt dat de Zelfstandigenwet te veel de deur openzet richting het zzp-schap en te weinig bescherming biedt aan kwetsbare werkenden. Rechts vindt verplichtingen rond pensioen en arbeidsongeschiktheid niet passen bij de vrijheid van het ondernemerschap.

De meeste zelfstandigenorganisaties zijn overigens wel enthousiast over het plan.

• Lees ook: Oppositie reageert met gemengde gevoelens op zzp-plannen van nieuwe kabinet. “Nog veel open eindjes”

Korte termijn: rechtsvermoeden en verplichte aov

De nieuwe minister kan wel op korte termijn het rechtsvermoeden van werknemerschap invoeren, waarmee zzp’ers met een laag uurtarief gemakkelijker rechten als werknemer kunnen opeisen. Daar is brede steun voor.

Ook staat in het coalitieplan dat hij snel aan de slag moet met de Wet basisverzekering arbeidsongeschiktheid zelfstandigen (BAZ). Die verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering (aov) moet zo snel mogelijk worden ingevoerd, met uitzonderingsmogelijkheden voor wie een private verzekering heeft.

Nathalie van Berkel, de nieuwe staatssecretaris van Financiën

Totdat er een nieuwe zzp-wet is, handhaaft de Belastingdienst volgens de huidige regels. Dat doet de fiscus op basis van de negen criteria die de Hoge Raad heeft opgesteld in de Deliveroo-zaak. De verantwoordelijkheid voor de handhaving op schijnzelfstandigheid ligt bij de beoogde staatssecretaris van Financiën: Nathalie van Berkel (D66).

Van Berkel heeft veel ervaring in de publieke sector en de uitvoering van sociale zekerheid. Voordat zij in november 2025 voor D66 de Tweede Kamer in ging, was zij zes jaar lang lid van de raad van bestuur van het UWV (2019-2025). Tegelijkertijd was ze voorzitter van het Netwerk van Publieke Dienstverleners, een samenwerkingsverband van publieke uitvoeringsorganisaties.

Tegenstander van zowel de VBAR als de Zelfstandigenwet

In de Tweede Kamer hield zij zich voor D66 al bezig met financiën. Afgelopen november was ze opmerkelijk kritisch op voorstellen voor nieuwe zzp-wetgeving, ook op de Zelfstandigenwet waar haar eigen partij aan heeft meegewerkt. Een uniforme regeling voor alle zelfstandigen is volgens haar ‘onwenselijk’, ook omdat verplichtingen rond sociale zekerheid niet nodig zijn voor alle groepen.

“Er is een specifieke groep in een kwetsbare positie die bescherming nodig heeft, maar er is ook een grote groep zelfstandigen die zich prima kan redden en daar bewust voor kiest”, zei ze tijdens Arbeidsmarktpoort. “Voor de middengroep kun je je afvragen of die beschermd moeten worden door de overheid of dat hiervoor oplossingen vanuit de polder kunnen komen.”

Noch de VBAR, noch de Zelfstandigenwet kan volgens haar de problemen voor alle zzp’ers oplossen. Bovendien waarschuwde ze dat de nieuwe wetten lastig uitvoerbaar zijn voor instanties. 

Drastische hervormingen, minder regels

Volgens haar staan we aan de vooravond van ‘drastische hervormingen’. Ze wil een einde maken aan de huidige bureaucratie en ‘wirwar van regels’. “Daarin moeten we drastisch snoeien”, zei ze. “De arbeidsmarkt is een ondergeschoven kindje, terwijl het de motor is van de economie. Het is niet alleen een kwestie van meer geld en meer mensen. We kunnen de problemen niet op dezelfde manier blijven oplossen.”

Als staatssecretaris van Financiën krijgt ze de taak om de handhaving door de Belastingdienst goed in te richten, terwijl de politiek zoekt naar een definitieve nieuwe zzp-wet. Ook de uitvoering van de BAZ wordt een belangrijke taak. Uit een uitvoeringstoets van het conceptwetsvoorstel bleek eerder dat het ‘niet uitvoerbaar’ is voor de Belastingdienst. De fiscus moet vooral een rol spelen bij de uitzonderingsoptie (opt-out) van de wet. Voor de VVD is die ‘cruciaal’ en deze opt-out staat nu ook in het coalitieakkoord.