Groeiende vraag naar zzp bij Defensie zorgt voor verschuiving in toch al schaarse marktsegmenten

De groeiende vraag van het ministerie van Defensie naar zelfstandig professionals heeft een opvallend bijeffect: drie op de tien zelfstandigen die de overstap maken, komen uit de publieke sector. Dat blijkt uit een data-analyse van HeadFirst Group over de afgelopen drie jaar.

Van de 791 zelfstandig professionals die tussen 2022 en 2025 de overstap maakten naar Defensie, was dertig procent afkomstig uit de publieke sector. Nog eens 25 procent kwam uit de zakelijke dienstverlening. Ruim de helft van de Defensie-instroom is daarmee afkomstig uit twee sectoren waar de krapte al langere tijd pijnlijk voelbaar is.

Bredere effecten dan eerder zichtbaar

In de publieke discussie over de gevolgen van hogere defensie-uitgaven ligt de nadruk doorgaans op de druk die ontstaat in de bouw, de energiesector en de infrastructuur. De cijfers van HeadFirst Group nuanceren dat beeld. De verschuiving van professionals richting Defensie speelt ook nadrukkelijk in de publieke sector en zakelijke dienstverlening — twee domeinen die al onder druk staan en tegelijkertijd cruciaal zijn voor maatschappelijke opgaven als de energietransitie, woningbouw en de digitale overheid.

Daarnaast leveren ook ICT en communicatie (9%), de industrie (8%) en de financiële dienstverlening (6%) een substantieel aandeel aan de Defensie-instroom. Stuk voor stuk sectoren met structurele tekorten en een sleutelrol in grote nationale transities.

• Lees ook: Meer vaste contracten en minder zzp’ers in ICT

Herverdeling, geen uitbreiding

Ton Sluiter, manager data bij HeadFirst Group, plaatst de bevindingen in breder perspectief: “Defensie staat voor een belangrijke maatschappelijke opdracht en het is positief dat zij in een krappe arbeidsmarkt talent weten aan te trekken. Tegelijkertijd laten onze cijfers zien dat deze extra Defensie-investeringen vooral leiden tot herverdeling van schaarse expertise, niet tot extra capaciteit op de arbeidsmarkt als geheel. Dat vraagt voor andere sectoren om scherper nadenken over behoud, opleiding en sectoroverstijgende samenwerking, én om slimmer omgaan met schaars talent.”

Met andere woorden: het totale aanbod van gespecialiseerde zelfstandigen neemt niet toe doordat Defensie meer inhuurt. De professionals die naar Defensie gaan, worden elders gemist.

Ketens onder druk

Die dynamiek heeft gevolgen die verder reiken dan individuele organisaties. Wanneer meerdere sectoren tegelijkertijd een beroep doen op dezelfde beperkte talentpool, werkt schaarste door in ketens. Projecten lopen vaker vertraging op, worden afgeschaald of vragen om alternatieve oplossingen. Voor opdrachtgevers in zorg, onderwijs, gemeenten en adviesbureaus betekent dit dat de concurrentie om schaarse professionals verder toeneemt — ook van een partij die zij normaal gesproken niet als concurrent beschouwen.