SLUIT MENU

In een krappe arbeidsmarkt hebben alle werkenden behoefte aan een sociaal stelsel dat minder star is

“Zolang de overheid, de werkgevers en de vakbonden hun pijlen op zzp’ers richten, hoeft de gevestigde orde niet naar zichzelf en het eigen falende systeem te kijken”, aldus Roos Wouters van de Werkvereniging in deze column. Ze legt uit waarom we niet mee moeten gaan in deze verdeel-en-heerstactiek.

In het door de Volkskrant gepubliceerde stuk ‘De zzp’ers hebben het met ‘on demand-werk’ beter voor elkaar dan ooit’, kon iedereen lezen dat volgens Hans Borstlap, voorheen voorzitter van de Commissie Regulering van Werk, de groei van het aantal zzp’ers maatschappelijk onwenselijk is. “Als deze zelfstandigen in de problemen komen, belanden ze wel in de bijstand waar ze zelf niet aan hebben meebetaald”. Klopt dit eigenlijk wel?

Het antwoord is kort en krachtig: nee. Steeds vaker lees ik uitspraken over zzp’ers die feitelijk onjuist zijn. Dat dit door een gerenommeerde krant is overgenomen en tot op heden niet is gerectificeerd, is kwalijk. Het ontlokte direct mijn reflex om op de bres te springen en zzp’ers te verdedigen. Gelukkig ontdekte ik al snel de ‘verdeel en heers’ tactiek erin. Zolang de overheid, de werkgevers en de vakbonden hun pijlen op zzp’ers richten, hoeft de gevestigde orde niet naar zichzelf en het eigen falende systeem te kijken. Laten we daar eens niet intrappen.

Verdeel en heers

Ooit schreef ik het boek Fuck ik ben een feminist waarin ik ervoor pleit dat mannen en vrouwen makkelijker werk en zorg moeten kunnen combineren. Twee jaar lang werd ik op podia en voor interviews gevraagd. Ik kreeg zelfs een column in Opzij. Maar tot mijn grote verbazing mocht ik mezelf vooral verdedigen. Was het wel waar wat ik in mijn boek beweerde? Waren vrouwen wel ambitieus, wilde mannen wel meer zorgen? En steevast mocht ik, weggezet als ‘deeltijd feminist’, in debat met de ‘carrière bitch’. In eerste instantie trapte ik in deze ‘verdeel-en-heerstactiek’. Ik richtte mij tegen de carrière bitch. Het duurde lang voordat ik doorhad dat de overheid, de vakbond en de werkgevers, de lachende derde waren. Zolang de feministen het onderling niet eens konden worden, hoefden zij niks te veranderen. En zo lijkt het nu weer te gaan. Zolang we de zzp’er in slecht daglicht plaatsen, hoeven we niets te doen aan het feit dat niet de zzp’er maar het achterhaalde systeem het probleem is.

Waar twee honden vechten om een been

Na het lezen van het artikel waarin de uitspraken van Hans Borstlap overgenomen waren en de krant de groei van het aantal zzp’ers ook nog eens een virus noemt dat een halt toegeroepen moet worden, wilde ik direct een pittig stuk schrijven om van me af te bijten. Een met een vergelijkbare strekking als het geweldige artikel Zzp’ers wegzetten als profiteurs, mag dat stoppen? , dat Cristel van der Ven voor het FD schreef. Na een paar keer diep ademhalen, besloot ik dit niet te doen. Dat is precies het doel van deze anti-zzp-campagne. De mensen die deze feitelijke onjuistheden over zzp’ers beweren, weten namelijk heel goed wat ze doen. Ze leiden de aandacht af van het werkelijke probleem: een falend, achterhaald systeem.

Kanaries in de kolenmijn

Het is tijd dat de pijlen gericht worden op de gevestigde orde, de beleidsmakers en de werkgevers. Te lang hebben zij én wij als belangenbehartigers ons gefocust op de zzp’ers en andere Modern Werkenden. Maar zij zijn niet het probleem. Het systeem past gewoonweg niet meer bij de nieuwe status quo waarin belangen, ambities en maatschappij veranderen, omdat ouderwetse oplossingen niet meer toereikend zijn. Dat systeem is als een kolenmijn waar het zuurstofgehalte al jaren daalt. Het groeiend aantal zzp’ers kan je zien als de (slimme) kanaries die daaruit wegvliegen, op zoek naar zuurstof.

Het systeem is als een kolenmijn waar het zuurstofgehalte al jaren daalt. Het groeiend aantal zzp’ers kan je zien als de (slimme) kanaries die daaruit wegvliegen, op zoek naar zuurstof.

Beter richten de werkgevers, de vakbonden en de politiek hun aandacht op de mensen die niet uitgevlogen zijn. Vergeet de kanaries even en bestudeer de veel grotere groep achtergebleven (mijn)werkers. Uit vele onderzoeken en rapporten, zoals ‘Het betere werk’ van de WRR, blijkt namelijk dat ook zij een zorgwekkend gebrek aan zuurstof ervaren. Ook zij hebben last van de ouderwetse starre arbeidsmarktverhoudingen. En al vliegt deze veel grotere groep (mijn)werkers misschien niet uit, velen van hen haken wel mentaal af of erger. Ze worden overspannen en melden zich ziek. Tegenover de 1,2 miljoen zzp’ers zijn er maar liefst 1,3 miljoen werknemers die met burn-outklachten kampen, zo blijkt uit onderzoek van TNO. Een ontwikkeling waar nauwelijks aandacht voor is. We moeten dus veranderingen doorvoeren die verbeteringen brengen voor de achterblijvers én de kanaries op zoek naar anders, zodat we allemaal weer kunnen ademen.

Overheid, vakbond en werkgevers zijn aan zet

Ik zou de overheid, de vakbond en de werkgevers dan ook willen oproepen om eens naar zichzelf en het eigen handelen te kijken. Er zijn namelijk geen tegengestelde belangen tussen zzp’ers en werknemers wanneer er weer voldoende zuurstof op de arbeidsmarkt is. Alle werkenden hebben behoefte aan een inkomen en een vangnet voor als het mis gaat. Aan autonomie om werk en privé te kunnen combineren en aan waardering. Alle werkenden hebben behoefte aan een arbeidsmarkt en een sociaal stelsel dat minder star is. Juist op een arbeidsmarkt in beweging waar een enorme arbeidsmarktkrapte heerst, is het van belang dat we werkenden niet tegen elkaar uitspelen maar inzien dat alle werkenden zich makkelijk om- en bij- moeten kunnen scholen en zekerheden kunnen opbouwen die met ze meebewegen, ook als ze van baan of werkvorm veranderen. Wanneer de opbouw van deze zekerheden aan alle werkenden gekoppeld wordt, ongeacht de contractvorm (het wel of niet hebben van een vast dienstverband), dan draagt iedereen aan dit stelsel bij en creëren we een arbeidsmarkt waarop voldoende zuurstof is voor alle verschillende (mijn)werkers. Want alleen zo creëren we een arbeidsmarkt die werkt voor iedereen.

Roos Wouters is oprichter een aanjager van De Werkvereniging, het belangenplatform met een nieuwe visie op de arbeidsmarkt. www.werkvereniging.nl

Roos Wouters
Roos Wouters (1974) is spreker, dagvoorzitter en aanjager bij de Werkvereniging, het belangenplatform voor Modern Werkenden. Daarnaast spreekt, adviseert en inspireert ze het bedrijfsleven en de overheid op het gebied van arbeid- en organisatievernieuwing. Vernieuwingen die leiden tot minder werkstress en betere prestaties van de organisatie en de medewerker, nu en in de toekomst. Bekijk alle berichten van Roos Wouters

2 reacties op dit bericht

  1. Dank voor je inspirerende betoog Roos :-). Ik ben het er helemaal mee eens! We gaan van een starre economie van massaproductie naar een veel beweeglijker kenniseconomie.

  2. Dank voor je inspirerend verhaal! Het is voor mij zeer herkenbaar: afwisselend zzp en in loondienst geweest, allebei ongeveer even veel. En nog. Als je uitvalt en je bent zzp, of in loondienst en je hebt slechte voorwaarden, dan ben je op jezelf aangewezen. In alle opzichten. Als de markt dan aantrekt en je bent ineens wel weer populair. Hoezo zou je dan Fulltime of zoiets weer gaan werken? Inmiddels alles afgeschaald, dochters op hun plek. Straks wel een goed pensioen. Maar nu nog geen 61. En afgekeurd. Dat ging allesbehalve vanzelfsprekend, normaal overkomt dat geluk je alleen als je terminaal en of gek bent. Hoewel ik met oa twee maal COVID best behoorlijk ziek was, ben en was ik dat allebei niet.
    Nu kan ik wel weer wat. Dus op zoek. Krijg 30 vragen per week van recruiters. Die zeer zelden aansluiten op mij. Want min of meer fulltime. Terwijl ik 18/ 20 uur nu wil en kan. En ik ouder en gelukkig ook iets wijzer geworden nu weet dat ik aan de voorkant het goed moet regelen ook voor mezelf. Voorheen werkte ik vaak drie dagen interim en daarin verzette ik werk voor 5. Daar werd ik goed voor betaald en als het echt te zot werd ging ik hercontracteren. Ik had veel te kiezen.
    Niet dat ik de zorg alleen had voor twee dochters, daar had ik niet voor gekozen. Maar niet iedereen kan alles uit zijn handen laten vallen of de boel verstieren, nietwaar. Hulp gevraagd, aan merendeels vrouwen. Bleef nog 90% over. Kon ik het net: werken op hoog niveau en twee dochters. Wel tropenjaren. En zzp want dan kun je meer je agenda beïnvloeden dan in loondienst. Alleen geen arbeidsongeschiktheids verzekering want eerder al eens op sterven en zo nog wat. En een grenzeloos optimisme bij verkeerd uitgevoerde operaties dat ik heus wel weer zou herstellen. Dat dat ook wel moest. Want wie was er nog voor mij?
    Niet veel. Nieuw netwerk. Ruilhandel. Zelf dat ene loket geworden. En nee het is een misvatting dat je met een uitkering van 750 en nog klein pensioen ex lekker in de zon kunt gaan zitten bij weer COVID. Chronisch ziek en chronisch arm combineren beroerd. Nu doet ook mijn geheugen niet meer wat het deed. Alzheimer onderzoek/ kan ook post COVID zijn. Ik ben zo bang. Want wat moet ik dan? Mezelf na euthanasie tot kattenvoer laten verwerken als alles op is?
    Gedwongen toch werken met slechts randvoorwaarden? Ik rouw om mijn vader en goede vriend die beiden een al eerder ander vorig jaar zijn overleden. Met Alzheimer en de laatste met vermoedelijk dat. Allebei te bang om het te laten uitzoeken. Voor wat daarna komt. Wie er dan nog is voor je. Of iedereen je kast vallen (bij mijn vader alom bij de Rotary en zijn broer en zo nog wat). Bij mijn vriend vorig jaar de laatste 8 jaar al bijna iedereen het oppervlakkig gemaakt. Ik bleek de enige nog die zoveel wist van hen. Zo wil ik niet dood. Ik wil eigenlijk helemaal niet dood, nog 30 jaar leven. Ben vol plannen, hoop oma te worden, nog wel te werken, mijn boeken uit te kunnen geven (in die volgorde want anders met uwv afrekenen). Welke hulp krijg ik daarbij? Uwv zegt zonnig: doe jij maar nooit meer wat, het kan nog wel eens fout gaan. Tuurlijk kan dat. Maar als dat mijn levensinstelling was, was ik er al lang niet meer. Loopbaanbegeleiding dus gevraagd bij de vakbond. En daar heb ik wat aan. Bijzonder om daar uit te komen als je altijd aan de werkgevers kant zat eerst. We moeten elkaar echt steunen dus. Niets verdeel en Heers. Niet tussen zzp en vast. Niet tussen jong en oud. Etc. Zelfs niet tussen werkgever en werknemer/ vakbond. Je kunt echt ook aan de andere kant komen. Iedereen. En dan? Eigen schuld? Schaam je? Houd je mond? Word maar katten voer? Minder zwart wit graag en meer samenwerken en echte solidariteit. Dus niet die van kop op en app maar als het beter gaat, maar hoe kan ik je helpen. Hoe kunnen we elkaar helpen. Praktisch en nu. Petra

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.