ZZP-markt krimpt nog verder zo blijkt uit nieuwe CBS-cijfers over het eerste kwartaal

De markt voor zzp’ers blijft stevig onder druk staan. Het totaal aantal gewerkte uren door zelfstandigen is in het eerste kwartaal van 2026 wederom gedaald. Die daling zet nu al acht kwartalen achter elkaar door. Ook het totaal aantal personen dat werkzaam is als zelfstandige neemt verder af. Zo ligt het totaal aantal zzp’ers (eigen arbeid) weer onder het miljoen. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van het CBS.

Het CBS zag het aantal gewerkte uren door zelfstandigen het afgelopen jaar met 6 procent dalen, terwijl het totaal aantal gewerkte uren door werknemers in diezelfde periode met 1,2 procent is gestegen. Vergeleken met de cijfers uit het eerste kwartaal van 2024 is de daling zelfs 7,9%.

Die daling van het aantal uren zette dus in het eerste kwartaal gewoon door, met een afname van 1,3% in één kwartaal. Van een herstel van de zzp-markt – of een afvlakkende daling – is dus nog geen sprake.

Uit cijfers van de afgelopen tien jaar is te zien dat het aantal gewerkte uren door werknemers en zelfstandigen zich lange tijd parallel heeft ontwikkeld (met een dip door COVID). Dat beeld verandert duidelijk vanaf het eerste kwartaal van 2024.

De daling is in vrijwel alle sectoren en beroepsgroepen te zien.

De ICT-sector zit nog wel boven het niveau van twee jaar geleden (+8%), maar daalde juist in de afgelopen 12 maanden het hardst van alle sectoren (-15,6%), na in 2024 juist sterk te zijn gegroeid. Alleen de landbouwsector laat over de afgelopen 12 maanden een groei van het aantal gewerkte uren zien (+9,3%). Alle andere sectoren laten een daling zien, met de zorgsector als uitschieter (-17,8% in twee jaar tijd).

ZZP eigen arbeid daalt verder

Het CBS meet het totaal aantal gewerkte uren voor alle zelfstandigen, dus inclusief zelfstandigen met personeel en zzp’ers die producten verkopen. Het totaal aantal werkzame personen dat aangeeft als zelfstandige te werken, is in twee jaar tijd afgenomen met 6,8 procent. Het afgelopen jaar was de daling 5,1%.

Het aantal zzp’ers (eigen arbeid) daalde nog wat harder: 9,2% in twee jaar tijd. De cijfers op beroepsniveau laten – logischerwijs – vergelijkbare trends zien als de sectorale cijfers.

Ook nieuwe cijfers van HeadFirst Group laten een daling zien in de vraag naar flexibel werkenden. Uit een data-analyse van de HR-techdienstverlener blijkt dat het totaal aantal aanvragen met 12 procent is afgenomen ten opzichte van het vierde kwartaal van 2025.

Handhaving en vertragende economie

Wie op zoek gaat naar oorzaken van deze daling – daar doet het CBS geen onderzoek naar – zal waarschijnlijk in eerste instantie denken aan de opheffing van het handhavingsmoratorium en de daardoor veranderende houding van werkgevers en opdrachtgevers. Zeker in de publieke sector is dat een belangrijke verklaring.

Maar arbeidsmarktexpert Wim Davidse wijst in een artikel op FlexNieuws ook op de afnemende economische groei en de toenemende geopolitieke onzekerheid.

Opvallend in zijn analyse van alle flexcijfers is dat de daling van het aantal gewerkte uren door zzp’ers niet betekent dat de uren van uitzendkrachten en gedetacheerden stijgen. Integendeel: ook het aantal uitzendkrachten en gedetacheerden nam af (-4,1%).

Ton Sluiter, manager data bij HeadFirst Group, heeft het over een ‘voorzichtige start’ van het jaar bij opdrachtgevers: “Maar dat betekent niet dat organisaties stilvallen. In de detailhandel zien we juist een sterke groei. Tegelijkertijd wordt steeds duidelijker waar de behoefte ligt: niet alleen uitvoerende capaciteit, maar professionals die technologie actief kunnen inzetten. De opmars van AI-kennis als gevraagde vaardigheid onderstreept die verschuiving. Die ontwikkeling zie je dwars door alle sectoren heen, en ik verwacht dat die trend de komende kwartalen verder zal doorzetten.”

Minister erkent problemen

Minister Aartsen van Werk & Participatie erkende onlangs in gesprek met ZiPconomy dat er onder opdrachtgevers de nodige angst is voor het inhuren van zzp’ers. “Het grootste probleem op dit moment is dat er onduidelijkheid is over de regels. Heel veel opdrachtgevers zeggen: ik weet niet precies hoe het zit, laat ik maar geen zzp’ers inhuren, categorisch. Daar moeten we vanaf,” aldus de minister. Hij wil daarom voor de zomer nog een overheidscampagne lanceren met als titel ‘Zo kan zzp wél’.

Deze nieuwe CBS-cijfers laten zien dat dat steuntje in de rug voor zzp’ers eerder te laat dan te vroeg komt.