Opdracht wel of niet geschikt voor een zzp’er: wie beslist dat eigenlijk: de opdrachtgever of een bureau?

Bij ZiPconomy ontvangen we regelmatig boze mails van lezers. Soms denken zelfstandigen dat zij worden gediscrimineerd omdat zij zzp’er zijn: uit angst voor de Wet DBA krijgen zij de opdracht niet.

In andere gevallen denken zzp’ers dat zij bewust op het verkeerde been worden gezet: eerst worden zij enthousiast gemaakt om te reageren, waarna later blijkt dat de opdracht alleen via een detacheringsconstructie kan worden ingevuld. Dat zou voor bemiddelingsorganisaties lucratiever zijn. Maar klopt dat beeld? En wie bepaalt uiteindelijk of een opdracht door een zzp’er kan worden uitgevoerd?

Casus: projectbegeleider jeugd bij de gemeente Heerenveen

De gemeente Heerenveen plaatste een opdracht voor een projectbegeleider jeugd. Overheden bieden dergelijke opdrachten vaak aan via een Dynamisch Aankoopsysteem (DAS), waarbij elke marktpartij zich kan inschrijven. Externe bureaus mogen de vacatures overnemen en kandidaten aandragen. 

In dit geval stond de vacature op WerkenInFriesland.nl, een samenwerkingsverband van overheden en semi-overheden. Bij de oorspronkelijke vacature stond expliciet vermeld dat inzet van een zzp’er niet mogelijk was.

• Lees ook: Hoe DAS-procedure de Total Talent Management-reis blokkeert

De gemeente Heerenveen laat aan ZiPconomy weten dat externe partijen zelfstandig bepalen hoe zij overgenomen opdrachten publiceren en invullen. Daarover vindt geen afstemming plaats met de gemeente.

De gemeente schrijft: “Wij maken de afweging of het om structurele inzet gaat of een concrete opdracht. Gaat het om een opdracht, dan wordt gekeken hoe deze opdracht rechtmatig conform de geldende wet- en regelgeving uitgezet kan worden. Indien het mogelijk is dat zzp’ers mogen inschrijven, dan vermelden we dat.”

Menselijke fout bij overnemen vacature

Toch gebeurt het incidenteel dat bedrijven een advertentie overnemen en wél aangeven dat zzp mogelijk is. Zo vermeldde All About Work bij deze vacature dat zelfstandigen konden reageren. All About Work laat weten: “Wij nemen al deze vacatures handmatig over en daarbij kan het gebeuren dat we een fout maken. Dit is een menselijke fout geweest van onze kant.”

• Lees ook: Als zzp’er inschrijven op een aanbesteding: wat zijn je rechten bij een DAS-procedure?

Ook Bright Professionals nam de vacature over met de vermelding dat zzp mogelijk was. Bright Professionals verklaart: “Wij hebben een digitale tool die vacatures automatisch overneemt vanuit aanbestedingsplatformen. We trainen deze tool, maar soms maakt die een fout.” Daarnaast laat het bureau weten: “Wij bellen alle kandidaten aan het begin van het traject en controleren welke constructie het wordt. Zo’n fout wordt op die manier snel ondervangen.”

Wij hebben niets anders te bieden dan vertrouwen in deze business.

All About Work benadrukt bovendien dat het geen belang heeft bij verkeerde informatie: “Wij hebben er niets aan om een beeld te schetsen dat niet bestaat. Wij hebben niets anders te bieden dan vertrouwen in deze business. Deze vacature staat namelijk ook bij veertig anderen open.”

Doorplaatsen kan leiden tot ruis

Flextender, het grootste onafhankelijke platform waarop dergelijke vacatures worden aangeboden, herkent de frustraties van zzp’ers. Het bedrijf laat aan ZiPconomy weten: “Wij zien inderdaad dat vacatures in de keten soms anders worden gepresenteerd dan oorspronkelijk bedoeld. Dat kan ontstaan doordat intermediairs of leveranciers eigen interpretaties toevoegen of vacatures commercieel aantrekkelijker willen maken.”

• Lees ook: Gemeentelijke zzp’ers onder de loep: risico’s bij ‘hybride functies’

Volgens Flextender wordt op het eigen platform expliciet aangegeven of een opdracht geschikt is voor zzp’ers. Maar zodra partijen die informatie aanpassen bij doorplaatsing, ontstaat verwarring. “Wanneer partijen die informatie bij doorplaatsing aanpassen, ontstaat er ruis en uiteindelijk frustratie bij professionals.”

Angst voor inhuren schijnzelfstandige

Jan-Willem Weijers, hoofdredacteur van ZiPconomy, duidt de situatie: “In de praktijk zie ik drie dingen gebeuren. Ten eerste zijn er opdrachtgevers die zich hebben verdiept in wet- en regelgeving en desondanks, risicomijdend, niet met een zzp’er in zee willen gaan. Ten tweede zijn er MSP’s die het niet aandurven. Als een zzp’er in de praktijk toch een schijnzelfstandige blijkt te zijn, dan kunnen zij als contractpartner geconfronteerd worden met claims op een vast dienstverband.”

• Lees ook: Gemeenten zetten rem op vacatures in de schaduw van ‘ravijnjaar’ en wet DBA

Volgens Weijers speelt daarnaast angst en onduidelijkheid een grote rol: “Wat ik vaker zie, zijn opdrachtgevers die het niet aandurven vanwege de vele negatieve en inhoudelijk onjuiste berichtgevingen, en MSP’s die daarin de wens van de opdrachtgever volgen. Het zoeken naar en bespreken van mogelijkheden om zzp wél mogelijk te maken, en daarvoor je expertise inzetten, kost tijd. Daarnaast ligt de marge bij andere constructies, zoals detachering, vaak hoger.”

Toegevoegde waarde tonen

Moeten MSP’s daar iets mee doen? Volgens Weijers wel: “Naar mijn mening is dit de uitgelezen kans voor MSP’s om hun toegevoegde waarde als contractpartner te tonen. Zolang de overheid geen duidelijkheid verstrekt over het zzp-dossier, zouden zij opdrachtgevers actief moeten adviseren over de mogelijkheden om zzp wél verantwoord in te zetten.”

Er wordt regelmatig gekozen voor de weg van de minste weerstand.

Hij sluit af met een kritische noot: “Ik kom in het veld nog regelmatig drogredeneringen tegen vanuit MSP’s om niet het échte gesprek aan te gaan met opdrachtgevers over de inzet van zzp’ers. Er wordt regelmatig gekozen voor de weg van de minste weerstand.”