De zin en onzin van de beroepsaansprakelijkheidsverzekering voor zzp’ers

Beroepsaansprakelijkheid is voor veel zelfstandigen een onderbelicht onderwerp, begint Michel Verheij, mede-eigenaar van verzekeringsplatform Easeley, in ZiPtalk. Dat is volgens hem ook wel begrijpelijk. “Een zelfstandige wil maar drie dingen: werk, op tijd betaald krijgen en het ook nog naar zijn zin hebben. Verzekeren is nou niet echt een onderwerp waar hij veel tijd in steekt.” Toch kan het ontbreken van de juiste dekking grote financiële gevolgen hebben. “Je verzekert je om de continuïteit van je onderneming te waarborgen.” 

Verschil tussen bedrijfs- en beroepsaansprakelijkheid

Allereerst is het belangrijk om het onderscheid tussen bedrijfs- en beroepsaansprakelijkheid helder te hebben. Bedrijfsaansprakelijkheid gaat over schade die iemand tijdens het werk veroorzaakt, vergelijkbaar met de particuliere aansprakelijkheidsverzekering. Een ondernemer kan bijvoorbeeld bij een opdrachtgever een kop koffie over een laptop laten vallen, tegen een glazen deur lopen of een vaas omstoten. “Dat is materiële schade of letselschade”, aldus Verheij.

Beroepsaansprakelijkheid gaat over financiële schade die ontstaat door een fout in de uitvoering van de opdracht. Dat wordt vaak gekoppeld aan klassieke adviesberoepen, zoals advocaten, notarissen en managementconsultants, maar geldt bijvoorbeeld ook voor IT-professionals. Een verkeerd knopje op een website kan bijvoorbeeld leiden tot omzetverlies bij een opdrachtgever. Als die fout tot substantiële financiële schade leidt, kan sprake zijn van beroepsaansprakelijkheid.

Contract en verzekering zijn niet hetzelfde

Opdrachtgevers nemen vaak een aansprakelijkheidsclausule op in hun contract. Die kan volgens Verheij heel ver gaan. “Die zegt in de meeste erge gevallen dat de zelfstandige voor alles aansprakelijk is. Nou, dat kan natuurlijk niet.” Een gebruikelijke constructie is volgens hem dat de aansprakelijkheid wordt gemaximeerd, bijvoorbeeld tot het bedrag van de gedeclareerde uren of de waarde van de opdracht. 

Een zzp’er kan aansprakelijkheid volgens Verheij niet volledig uitsluiten, maar wel beperken. Dat kan hij doen in de eigen algemene voorwaarden. Daar ontstaat in de praktijk een probleem. Veel zelfstandigen hebben geen algemene voorwaarden of gebruiken voorwaarden die niet goed aansluiten. Of de voorwaarden worden niet geaccepteerd door de opdrachtgever. 

• Lees ook: Waarom algemene voorwaarden voor ZZP’ers geen luxe zijn, maar pure noodzaak

Volgens Verheij is er geen balans tussen wat de opdrachtgever vraagt en wat de zzp’er kan leveren aan verzekering. “We zien bij grote partijen dat ze hele hoge bedragen eisen, terwijl ze weten dat het nooit tot uitkering komt als er schade is.” 

Het aantal daadwerkelijke claims is beperkt. Vanuit Easeley heeft Verheij over de afgelopen vijf jaar drie schades gezien. De hoogste bedroeg 95.000 euro. “Dat is heel veel geld”, zegt Verheij. Die schade bleek uiteindelijk niet gedekt en moest door de opdrachtnemer zelf worden betaald. 

Een beroepsaansprakelijkheidsverzekering biedt niet alleen financiële dekking, maar ook juridische ondersteuning wanneer een opdrachtgever een claim indient. De verzekeraar kan de claim onderzoeken en beoordelen of er daadwerkelijk een causaal verband is tussen de fout en de schade. Dat verband is niet altijd eenvoudig aan te tonen. “Een verkeerd knopje aanzetten hoeft niet altijd te betekenen dat daardoor de schade is ontstaan.” Ook wanneer meerdere IT’ers onderdeel zijn van dezelfde keten, kan het lastig zijn om vast te stellen wie waarvoor verantwoordelijk is.

Een polisblad afvinken is niet genoeg

Wanneer een zelfstandige contractueel verplicht is verzekerd te zijn, wordt vaak het polisblad opgevraagd door de opdrachtgever. Vervolgens wordt dat niet inhoudelijk gecontroleerd, maar wordt er alleen gekeken of de datum klopt en of het verzekerde bedrag erop staat. Dat kan tot schijnzekerheid leiden.

Verheij geeft het voorbeeld van een zelfstandige die eerst vanuit een eenmanszaak werkte en later een bv opricht. Wanneer de verzekeraar niet op de hoogte wordt gebracht van de gewijzigde rechtsvorm, kan dat grote gevolgen hebben. “Op het moment dat hij met die nieuwe entiteit een opdracht aangaat bij die opdrachtgever, maar op het polisblad nog als eenmanszaak staat, is er geen dekking.”  

Volgens Verheij moeten opdrachtgevers daarom niet alleen kijken of er een polis is, maar ook naar de verzekerde entiteit, de bedragen, uitsluitingen en de vraag of de werkzaamheden daadwerkelijk onder de dekking vallen. Zijn advies aan opdrachtgevers is vooral om kennis en kunde in te huren als die niet aanwezig is. “Zorgen dat wat je verplicht stelt, ook goed gecontroleerd wordt.” 

Beroepsaansprakelijkheidsverzekering niet altijd nodig

Volgens Verheij leidt de behoefte aan zekerheid bij opdrachtgevers ertoe dat beroepsaansprakelijkheid soms standaard wordt geëist, ook wanneer daar geen aanleiding voor is. “Neem bijvoorbeeld een zelfstandige tekstschrijver die voor de politie personeelsfolders maakt en daarvoor verplicht een beroepsaansprakelijkheidsverzekering moet hebben. Ik kan me niet voorstellen wat daar fout kan gaan. Hoe kan zij de organisatie financiële schade berokkenen?”

De gedachte dat iedere zzp’er automatisch een beroepsaansprakelijkheidsverzekering nodig heeft, noemt Verheij dan ook een mythe. Voor sommige beroepsgroepen ligt een beroepsaansprakelijkheidsverzekering meer voor de hand dan voor andere. Denk aan de zwaardere adviesberoepen, zoals notarissen en advocaten, maar ook IT’ers. Het draait uiteindelijk om de vraag of een beroepsfout financiële schade kan veroorzaken. 

Een ontevreden klant is daarbij niet automatisch een claim waarvoor een beroepsaansprakelijkheidsverzekering nodig is. Verheij gebruikt als voorbeeld een yogadocent. Wanneer iemand niet rustiger wordt van een yogales, is dat geen financiële schade. Maar als een verkeerde instructie ertoe leidt dat iemand tijdens de les gewond raakt, kan het verhaal anders liggen. Zijn advies aan zelfstandigen is om altijd advies in te winnen over de benodigde verzekeringen: “Doe je huiswerk. Verdiep je erin.”

Broker en MSP: service of verdienmodel?

Verheij ziet dat zelfstandigen steeds vaker een compleet pakket krijgen aangeboden door een broker of MSP met onder meer verzekering, versnelde betaling, toegang tot opdrachten en trainingen. Daar is volgens hem op zichzelf niets mis mee. Het probleem ontstaat wanneer een verzekering verplicht wordt gesteld en voor een veelvoud van de oorspronkelijke prijs wordt doorverkocht. “Als je zo misbruik maakt van de onwetendheid van de zzp’er, vind ik dat een verkeerd verdienmodel. Een opslag voor dienstverlening is logisch, zolang die transparant en proportioneel blijft.”

• Lees ook: De gevaarlijkste verzekering is die waarvan je dénkt dat je goed verzekerd bent