Maandelijkse archieven: april 2023

Minister van SZW houdt vast aan ‘inbedding’ als criterium beoordeling arbeidsrelatie

Geplaatst 3 april 2023 door ZiPredactie

“Er moet ruimte zijn voor zelfstandig ondernemerschap, maar uitgangspunt blijft dat structureel werk in loondienstverband moet plaatsvinden”, zegt minister Karien van Gennip (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) tegen ZiPconomy.

Ze werkt aan verduidelijking van de wetgeving om te kunnen bepalen wanneer een werkgever een zelfstandige mag inhuren. Voor de zomer stuurt ze een brief met meer informatie daarover naar de Tweede Kamer, nadat ze de criteria verder heeft uitgewerkt samen met de sociale partners.

Omstreden

Ze houdt daarbij in elk geval vast aan het criterium ‘inbedding van het werk’, laat de minister weten aan ZiPconomy. Dat is opvallend, want een deel van de sociale partners ziet daar geen heil in.

In een recente brief aan beleidsmakers schrijven VNO-NCW, MKB Nederland, PZO en Vereniging Zelfstandigen Nederland (VZN) dat ‘inbedding’ op zichzelf ook een onduidelijk begrip is en dus de kwalificatievraag niet oplost. Intermediairs en brokers vinden de term ‘te vaag’. Ook hoogleraar arbeidsrecht en SER-kroonlid Ruben Houweling denkt dat er een grijs gebied blijft bestaan.

Werknemers- en ondernemerscriteria

In een brief aan de Tweede Kamer schrijft de minister vandaag dat zij de open norm ‘werken in dienst van’ (gezag) uit het Burgerlijk Wetboek gaat verduidelijken. De hoofdelementen zijn ‘materiële ondergeschiktheid’ (toezicht, instructies) en ‘organisatorische inbedding van het werk’. ‘Zelfstandig ondernemerschap’ is juist een contra-indicatie voor het bestaan van een arbeidsovereenkomst.

Het blijft onduidelijk hoe criteria voor werknemerschap en ondernemerschap zich tot elkaar verhouden. Kijkt de rechter bijvoorbeeld eerst naar de criteria en dan pas naar de contra-indicatie, of andersom?

Kabinet versus rechtspraak

In een uitspraak rondom de zaak Deliveroo schreef de Hoge Raad vorige week nog dat bij de vraag of er een arbeidsovereenkomst bestaat, het voor de wet niet uitmaakt of iemand ondernemer is. Het kabinet wil dat dus veranderen. De Tweede Kamer wil zelfs een aparte rechtspositie voor zzp’ers, maar dat gaat de minister te ver. Hoe het ondernemers-criterium wel invulling krijgt, zal in de zomer blijken.

De minister wil de komende maanden de ‘open norm verder inkleuren aan de hand van jurisprudentie’. Opvallend genoeg wilde de Hoge Raad bewust geen uitspraak doen over duidelijkere criteria. In de zaak Deliveroo schreef de hoogste rechterlijke macht dat het juist ‘de taak van het kabinet is om meer duidelijkheid te geven over de regels rondom schijnzelfstandigheid’. Lees meer over deze uitspraak.

Geplaatst in Professioneel inhuren, ZP en Politiek | Tags , , , , , , | 5s Reacties

Zo gaat de verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zelfstandigen eruitzien

Geplaatst 3 april 2023 door ZiPredactie

Het kabinet heeft de plannen voor een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering (aov) voor zelfstandigen verder uitgewerkt. De verzekering – die waarschijnlijk niet eerder dan in 2027 beschikbaar is – biedt een uitkering van maximaal het minimumloon en kent een wachttijd van 1 jaar. Zelfstandigen met een BV vallen buiten de verplichting.

Doel

Een verplichte aov voor zelfstandigen is een afspraak uit het pensioenakkoord en onderdeel van het regeerakkoord.  “Het doel van een verplichting is meerledig,” schrijft minister Karien van Gennip (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) aan de Tweede Kamer. “Het biedt een financieel vangnet voor zelfstandigen die arbeidsongeschikt raken, het zorgt dat werkenden zich kunnen verzekeren tegen dit risico. De aov voorkomt ook dat risico’s worden afgewenteld op het collectief, waarbij niet-verzekerde zelfstandigen bij arbeidsongeschiktheid in de met publieke middelen gefinancierde bijstand terecht komen. Ten slotte draagt het bij aan het gelijker trekken van de bescherming en behandeling van zelfstandigen en werknemers.”

Uitwerking

In haar brief werkt de minister de plannen verder uit. Daarbij gaat ze uit van een akkoord van de Stichting van de Arbeid uit 2022 (zie hier). Dit is een afspraak tussen de sociale partners, waaronder zzp-organisaties PZO en FNV ZZP.

De hoofdpunten van de arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zelfstandigen:

  • Het wordt een publieke verzekering (beoogde uitvoerder is het UWV), met een acceptatieplicht.
  • De premie bedraagt naar wordt naar schatting 7,5% tot 8% van het ‘laatste verdiende’ ondernemersinkomen (grof gezegd: omzet min kosten).
  • Je betaalt premie over het inkomen tot 143% van het minimumloon (minimumloon: 1.934 euro per maand). Je betaalt dus premie over het inkomen tot 33.187 euro. Daarboven betaal je geen premie.
  • Het maximale premie per maand wordt dan iets meer dan 200 euro per maand (1,43 * 1.934 euro * 7,5% premie = 207.42 euro). De premies zijn fiscaal aftrekbaar (dit deel van de uitvoering ligt dat waarschijnlijk bij de Belastingdienst).
  • De uitkering bedraagt 70% van het laatst verdiende inkomen, met een maximum van 100% van het minimumloon (70% van 1,43 * minimumloon = 1.934 euro).
  • Wie bijvoorbeeld 120% van het het wettelijk minimumloon verdiende, betaalt minder premie (1,20 * 1.934 euro * 7,5% premie = 174,06 euro) maar krijgt ook een lagere uitkering (120% * 70% = 84% * minimumloon = 1.624 euro.
  • Hoe lager het inkomen, hoe lager de premie, maar dus ook hoe lager de uitkering. Vooralsnog is er geen sprake van een ondergrens.
  • Bij de WAZ (de Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen die er was tussen 1998 en 2004) was er sprake van een ‘uitkeringsmiddeling’ (= niet naar het laatst verdiende inkomen kijken maar daar gemiddeld van afgelopen jaren). Ook dat zit nu nog niet in de plannen, maar mogelijk later wel in de definitieve uitwerking.
  • Er komt een wachttijd van een jaar. Dat betekent dat zelfstandigen een jaar ziekte zelf moeten overbruggen voordat ze een uitkering krijgen. Natuurlijk kan iemand zich via een private partij verzekeren voor dat wachtjaar.
  • De verplichting gaat gelden voor alle IB-ondernemers (ondernemers voor de inkomstenbelasting, met en zonder personeel) en de meewerkend echtgenoten. Een IB-ondernemer is bijvoorbeeld iemand met een eenmanszaak (ook dan kan je personeel in dienst hebben). Aanvankelijk was het plan om de verplichting te laten gelden voor ‘zzp’ers’, maar daar kan de Belastingdienst niet mee uit de voeten.
  • De verplichting geldt niet voor directeur-grootaandeelhouders (DGA’s) van BV en niet voor ‘resultaatgenieters’ (wanneer iemand geen ondernemer is, maar wel inkomsten heeft, bijvoorbeeld naast een baan). Mocht het uitvoeringstechnisch haalbaar worden, dan kunnen DGA’s alsnog onder de verplichting vallen.
  • Het kabinet onderzoekt nog of een opt-out mogelijk is. Dat betekent dat een zelfstandige de keuze krijgt om in plaats van deze verzekering een private verzekering af te sluiten. Die moet minstens dezelfde dekking en premie hebben als de publieke verzekering. De minister wil daarbij dat deze privaatverzekerden via een ‘stabiliteitsbijdrage’ meebetalen aan het collectief.
  • Het kabinet ziet onderlinge waarborgfondsen niet als mogelijkheid om complementair te zijn aan de verplichte verzekering. Volgens het kabinet doen zulke fondsen af aan de uitlegbaarheid van het stelsel. “Het is niet uitgesloten dat met een dergelijk waarborgfonds lagere inkomens de hogere inkomens subsidiëren, wat het kabinet niet wenselijk acht. (…) Aanvullend acht het kabinet zulke waarborgfondsen juridisch kwetsbaar.”
  • In het akkoord van de Stichting van de Arbeid stond een uitzondering van de verplichte aov voor de agrarische sector. Die vervalt, omdat dit “de uitvoering van de verzekering compliceert en ook zelfstandigen in die sector niet altijd kunnen terugvallen op een voorziening bij arbeidsongeschiktheid.”

Niet voor 2027

Het kabinet gaat nu samen met de ‘beoogd uitvoerders’ (de Belastingdienst en het UWV) van deze uitgangspunten een wetsvoorstel maken. De minister wil het voorstel in het voorjaar van 2024 naar de Tweede Kamer te sturen, zodat de wet begin 2025 in kan gaan.

Dat betekent niet dat de verzekering dan ook beschikbaar is voor zelfstandigen. Dat gaat na 2025 nog een paar jaar duren. “Na publicatie van de wet zal er aanvullend tijd nodig zijn om het wetsvoorstel te implementeren en daarmee in werking te laten treden”, schrijft de minister.

 

Geplaatst in ZP en Ondernemen | Tags , , | 6s Reacties

SXSW 2023: ‘Iedereen krijgt een promotie dankzij kunstmatige intelligentie’

Geplaatst 3 april 2023 door Claartje Vogel

Welke invloed heeft kunstmatige intelligentie (artificial intelligence, AI) op de wereld van werk? Tijdens South by Southwest (SXSW) kregen bezoekers een kijkje in de toekomst. Dit internationale tech-, muziek- en filmfestival vond traditiegetrouw plaats in maart in de Amerikaanse stad Austin (Texas). Met meer dan 280.000 internationale bezoekers (definitieve aantallen volgen nog) was het congres weer net zo populair als voor de coronapandemie.

SXSW is bijzonder, omdat het een combinatie is van technologie, entertainment, politiek en economie. Internationale ondernemers, deskundigen en creatievelingen komen er samen om nieuwe ideeën en trends te ontdekken en te bespreken. Ook de toekomst van de arbeidsmarkt staat standaard op het programma. De sectorale kruisbestuiving biedt traditiegetrouw nieuwe inzichten.

AI en ChatGPT waren de meest besproken onderwerpen dit jaar. Welke invloed heeft AI op de arbeidsmarkt? Moeten we ons zorgen maken? Bereid je voor met de inzichten van drie experts op het gebied van arbeid en technologie.

Platform Slack was een van de grote sponsoren op SXSW. Het bedrijf had een grote stand over de toekomst van werk. (foto: Claartje Vogel)

1.   Chris Hyams (Indeed): ‘Geen structurele werkloosheid, wel maatschappelijke onrust’

De bekendste naam op het arbeidsmarktprogramma was Chris Hyams, ceo van platform Indeed. Hyams gelooft dat technologie op de lange termijn meer banen kan creëren. “Kunstmatige intelligentie leidt niet tot structurele werkloosheid, maar wel tot maatschappelijke onrust”, zegt hij. “Technologie verandert de wereld van werk namelijk veel sneller dan in het verleden. Terwijl ontwikkelingen voorheen vooral invloed hadden op specifieke, vaak fysieke arbeid, neemt AI in rap tempo taken over van grote groepen kenniswerkers.”

Hij vindt dat werkgevers de verantwoordelijkheid hebben hun medewerkers voor te bereiden op technologische disruptie. “Bij Indeed nemen we dit serieus en kijken we hoe we mensen zo snel mogelijk kunnen begeleiden in hun overstap naar een nieuwe baan, omdat veranderingen steeds sneller gaan. Daarvoor is het van belang om niet in functies te denken, maar in talenten en vaardigheden. Hoe kunnen we onze skills op nieuwe manieren inzetten om samen te werken met AI? We moeten van onszelf een ‘work in progress’ maken.”

Lees ook: Matching op basis van skills in plaats van diploma’s is de toekomst.

Vooruitplannen is essentieel, zegt Hyams. Juist omdat we niet weten hoe AI er in de toekomst precies uitziet. “Technologie zal onverwachte gevolgen hebben voor de samenleving. Daarom is ethiek zo belangrijk in de ontwikkeling en het gebruik van die techniek. Net zoals er voor artsen de Eed van Hippocrates bestaat, zou er ook zo’n eed moeten zijn voor AI-ontwikkelaars.”

AI kan helpen baankansen te creëren voor bijvoorbeeld mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.

Hij maakt zich vooral zorgen over vooringenomenheid in algoritmes. Net als een hoop andere sprekers op het congres, moedigt datawetenschappers aan zich te verdiepen in morele kwesties. “Het grote gevaar van AI is dat het bestaande vooroordelen versterkt, waardoor bijvoorbeeld gemarginaliseerde groepen het nog moeilijker krijgen. Als we ons vanaf het begin bewust zijn van dit risico, kan AI ons helpen baankansen te creëren voor bijvoorbeeld mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.”

2.   Kevin Kelly (Wired): ‘Artificial intelligence als universele stagiair’

Kevin Kelly is medeoprichter van tech-magazine Wired en wordt beschouwd als een van de meest invloedrijke denkers op het gebied van technologie. Hij begon zijn sessie optimistisch: “Je zult je baan niet kwijtraken door AI.”

Om profijt te hebben van AI, moeten we nadenken over deze technologie in relatie tot onszelf. Hij legt uit dat hij ‘kunstmatige intelligenties’ ziet als slimme buitenaardse wezens. “Er ontstaan allerlei versies van AI. Zij zijn op bepaalde vlakken slimmer dan wij en kunnen ons helpen. Maar hun intelligentie is fundamenteel anders dan die van ons. We kunnen een geweldige relatie met AI hebben, als we accepteren dat ze nooit precies zoals wij zijn.”

AI kan de rol vervullen van teamlid, coach of copiloot.

Deze AI-wezens kunnen ons helpen op nieuwe manieren na te denken en taken uit te voeren die wij niet willen. Kelly ziet kunstmatige intelligenties zoals ChatGPT als een soort ‘universele stagiaires’: snelle, knappe hulpjes die je helpen om tijd te besparen en je werk beter te doen. “AI kan de rol vervullen van teamlid, coach of copiloot. Zo kan AI razendsnel rekenen, informatie verzamelen, bedenken welke factoren een rol spelen of ons helpen om out-of-the-box te denken.”

Samenwerken met AI is werk, benadrukt Kelly. “Je bent samen zaken aan het uitzoeken, jij geeft de opdrachten. Je bent de begeleider van jouw AI-stagiair, als team bouwen jullie bijvoorbeeld een nieuwe code. Dankzij de kracht van AI zijn straks bijvoorbeeld meer mensen in staat om met minimale middelen films te maken. Of het een goede film wordt, hangt nog steeds af van jou als regisseur.”

3.   Greg Brockman (OpenAI): ‘Iedereen krijgt promotie’

Het enthousiasme over AI nam afgelopen maanden een vlucht dankzij ChatGPT, een tool van het bedrijf OpenAI. De tool werd in november 2022 gelanceerd en had binnen een paar maanden meer dan 100 miljoen gebruikers. Mede-oprichter Greg Brockman was verbaasd over dit succes, vertelde hij tijdens een drukbezochte sessie.

Hij legde uit dat de technologie eigenlijk al sinds 2016 bestond. Wat ChatGPT nieuw maakte, is de toegankelijkheid voor een breed publiek. Het liet mensen zien wat er mogelijk is met AI. De mede-oprichter benadrukte hoe belangrijk ethiek en publiek debat zijn bij de ontwikkeling van AI. Daarom is OpenAI in gesprek met beleidsmakers over het gebruik van AI en de ethische kwesties die daarbij komen kijken.

Met AI kun je zes assistenten inhuren. Ze zijn niet perfect, maar wel leergierig en super gemotiveerd.

Brockman sprak ook over de invloed van AI op banen. Zijn verhaal sluit aan op dat van Kelly: Brockman ziet kunstmatige intelligentie als een soort super-stagiair. “AI stelt mensen in staat om beter te worden in hun werk”, zei hij. “Je moet het zien als een tool waarmee je ineens zes assistenten inhuurt. Ze zijn niet perfect, maar wel leergierig en super gemotiveerd. Als jij ze op de juiste manier aanstuurt, kunnen ze jou tijd besparen en helpen creatiever te werken.”

Greg Brockman, mede-oprichter van OpenAI. Credit: Getty Images for SXSW

De vaardigheden die je nodig hebt om een goede designer, journalist of programmeur te zijn blijven van belang, denkt Brockman. “Een oordeel vellen, relatiemanagement, ethisch handelen. Dit kan AI allemaal niet. Ik denk dat AI jou als professional in staat zal stellen steeds betere dingen te maken. Iedereen krijgt een promotie: we worden allemaal managers van ons AI-team.”

Lees meer: Side hustles, hybride samenwerking en inclusief werkgeverschap: de toekomst van werk op festival SXSW (2022)

Geplaatst in Toekomst van Werk | Tags , , | Laat een reactie achter