"Exploring the future of work & the freelance economy"

Eindelijk een VAR webmodule!

De omslag in de VAR-systematiek is een ideale manier om flex, specifiek zzp in dit geval, dichter bij de opdrachtgever en HR te krijgen.

ID-100183131Na de voornamelijk negatieve (zie bijvoorbeeld het artikel ‘VAR-module ondoordacht en overhaast hier op ZiPconomy van PZO) berichten over de aanstaande VAR webmodule, lijkt het me voor een evenwichtige discussie tijd voor een positieve mening. De omslag in de VAR-systematiek is in mijn ogen een ideale manier om flex, specifiek zzp in dit geval, dichter bij de opdrachtgever en HR te krijgen. Als de belastingdienst arbeidsrelaties moet blijven beoordelen, werkt dat een bureaucratische aanpak in de hand, zoals recent zichtbaar in de zorg.

De bezwaren aan de nieuwe systematiek

Dat het hele VAR proces tijd kost is helder. Enerzijds voor de zzp’er en anderzijds voor de belastingdienst. Een deel van de activiteiten van de belastingdienst verschuift naar de opdrachtgever. Die heeft nu ook al formeel een taak in het proces. Namelijk controleren of de VAR aanwezig EN juist is (voor de juiste werkzaamheden) en het archiveren van die VAR. En dat iedere januari voor elke zzp’er die er (nog) werkt opnieuw. Of het dus echt ‘veel meer werk’ gaat worden valt nog te bezien.
Naast extra tijd zijn er ook andere bezwaren tegen de VAR webmodule. Paul den Ronden van Tentoo noemt de volgende in zijn artikel van 30 juli jl.;

  1. Men wordt voorzichtiger met opdrachten aan zzp’ers en zal andere flex vormen meer gaan gebruiken
  2. Meer overleg nodig over de beoordeling van de in te voeren gegevens
  3. Wie binnen de opdrachtgever draagt de (mede-)verantwoordelijkheid?
  4. De opdrachtgever heeft geen rechtszekerheid over de arbeidsrelatie en loopt daarmee risico op boetes van de belastingdienst
  5. Er zal manipulatie van de invoer zijn om het gewenste resultaat te bereiken

Dat het eerste risico zich zal voordoen voorzie ik ook wel, zeker bij kleinere organisaties die hier weinig ervaring in gaan opbouwen.
Voor wat betreft het tweede punt en de extra tijd die het geheel zou kosten, maak ik met toch echt geen zorgen. Mijn VAR aanvraag die ik ieder jaar invul kent 25 vragen, waarvan de meeste Ja/Nee, en ik ben er in een kwartier mee klaar. Bovendien vul ik iedere keer min of meer hetzelfde in. Voor een opdrachtgever is het straks een eenmalige actie per zzp’er, met waarschijnlijk een bevestiging ieder jaar dat de zzp’er er nog is. Voor de zzp’er zal het als het goed is meerdere keren per jaar moeten gebeuren, maar echt veel tijd kost het niet. De zzp’er zal een template hebben ingevuld die hij zijn opdrachtgever toestuurt en die kan met copy-paste de zaak zo invoeren.

De punten drie tot en met vijf zijn risico’s die vandaag de dag ook bestaan. Als een zzp’er nu onterecht een bepaalde VAR heeft gekregen zal de belastingdienst ook bij de opdrachtgever kunnen aankloppen; de inlenersaansprakelijkheid. Manipuleren van gegevens is van alle tijden en ook nu zijn er zzp’ers die wenselijke antwoorden invullen om de VAR WUO te ontvangen.

Doel van de VAR

De Verklaring ArbeidsRelatie heeft als doel de fiscale- en sociaal-zekerheidsrechtelijke status vast te stellen van inkomsten voor persoonlijke werkzaamheden. Van belang is onder andere de gezagsverhouding met de opdrachtgever en het eigen risico van de zzp’er (bij ontevreden opdrachtgevers en verlof/ziekte).

De VAR is een ‘beoordelingsinstrument’ voor afspraken tussen twee partijen. Nu is naast de zzp’er de tweede partij de belastingdienst zelf. Maar juist de opdrachtgever heeft toch een arbeidsrelatie met de zzp’er. Die opdrachtgever en opdrachtnemer moeten toch samen hun arbeidsrelatie kunnen beoordelen en beide hun verantwoordelijkheid hierin nemen? En als ze het niet ‘eerlijk’ invullen mogen ze zelf op de blaren zitten middels een boete, wat is daar niet goed aan?

In feite is de VAR niet anders dan dat een organisatie een verklaring afgeeft aan de belastingdienst over die fiscale en sociaal-zekerheidsrechtelijke status van medewerkers met een vast of tijdelijk contract; de loonbelastingverklaring!

Zzp’ers een stap dichter bij HR

Natuurlijk begint het verhaal met een administratieve last die bij de opdrachtgever wordt gelegd. In veel gevallen zal dit bij de HR afdeling terecht komen en die zitten hier vast niet op te wachten. Net als voor de loonbelastingverklaringen is dit echter wel de juiste plek. De organisatie / HR wordt hierdoor gedwongen een mening te vormen over de arbeidsrelatie met zzp’ers. Ze lopen hier transparanter risico’s in en moeten dus hun verantwoordelijkheid explicieter nemen. Dit komt de bewustwording van het fenomeen zzp’er ten goede. Niet alleen de nadelen, maar ook de voordelen van zo’n flexibel werkende.

Je kunt het vergelijken met de Verklaring Omtrent Gedrag. Die moet je ook bij iedere opdrachtgever die dit vereist opnieuw aanvragen bij het Ministerie van Veiligheid en Justitie. Ook een klusje van een kwartiertje gegevens invullen.

En daarna moet de verklaring het dossier in. Bij HR zijn ze al erg goed in personeelsdossiers. Gewoon voor flex werkenden dezelfde methodiek/systemen gebruiken en het hoeft helemaal niet ingewikkeld te zijn. Lees bijvoorbeeld mijn artikel over HR systemen voor de flexibele schil.

Even slikken en dan is er niets aan de hand

Hopelijk wordt ‘de webmodule’ niet een typisch overheids IT project, want dan is er wel een risico op kinderziektes en krakende processen. Op een dag zal het allemaal werken. Dan zal blijken dat alle ophef over extra tijd en risico’s wel meevalt. En het belangrijkste is dat zzp’ers weer een stukje serieuzer worden genomen door opdrachtgevers. Een mooi resultaat toch.

Mark is HR projectleider en adviseur voor het groeien naar Total Workforce Management. Hij staat daarin voor een gelijke behandeling van alle werkenden, door HR en de rest van de organisatie, los van hun contractvorm. Mark heeft een sterke IT achtergrond en kan hiermee een HR organisatie goed helpen om de vertaling te maken van wensen naar techniek. Hij zet graag innovatieve HR technologie in zodat alle werkenden zich kunnen ontwikkelen naar een volgende stap. In 2017 heeft hij HRTechReview.nl opgericht om objectief inzicht te geven in de HR Tech markt in Nederland. Bekijk alle berichten van Mark van Assema

6 reacties op dit bericht

  1. Goed om de zaak ook eens zo te bekijken, Mark.

    Twee dingen die me opvallen. Een is dat het nu lijkt alsof ipv de belastingdienst straks de opdrachtgever de opgave van de opdrachtnemer gaat controleren en de aard van de arbeidsrelatie vaststellen. Maar is het niet zo dat opdrachtgever en opdrachtnemer samen iets gaan invullen op basis waarvan de belastingdienst dat doet?

    En het ander: gaan we die module nou per relatie (en per jaar?) invullen of per opdracht? Van het laatste zouden mijn vaste opdrachtgevers en ik echt gek worden: voor sommigen doe ik wel 10, 15 keer per jaar wat.

    Ik ben heel benieuwd naar de details van de nieuwe regeling. Als de staatssecretaris daar echt uitkomt.

    • Ha Pierre,

      Voor je eerste punt is het verschil met name dat de belastingdienst in feite met die module de beoordeling van de werkrelatie automatiseert en niet meer handmatig ‘controleert’. In de praktijk zal de werking van de module snel bekend zijn en weten opdrachtnemer en opdrachtgever precies wat het resultaat zal zijn van wat ze invullen.

      Voor het laatste punt hoop ik ook dat je gelijk hebt, maar ik ken de details van module niet helaas. Ik hoop dat ze een representatief gebruikerspanel hebben opgetuigd om de tool te testen…

  2. Ik volg je verhaal deels Mark. Zelf ben ik actief met bemiddeling van ZZPers in de bouw. Daar gaat het om veel opdrachten met vaak een beperkte duur die (als ik de module goed begrijp) iedere keer opnieuw beoordeeld en dus ingevuld moeten worden. Een enorme administratieve overlast dus. Anderzijds ook weer een kans voor de dienstverleners om dit te regelen.

    Laten we daarnaast niet voorbij gaan en de verantwoordelijkheid die bij de opdrachtgever wordt neergelegd. Die wordt met de module veel dwingender, alhoewel ik nog niet heb gelezen hoe er gehandhaafd wordt en wat de consequenties kunnen zijn.

  3. Beste naamgenoot, als je een evenwichtige discussie wilt, dan had het niet misstaan om ook het negatieve advies van Actal te noemen, die waarschuwt voor de regeldruk en voor de kans dat het probleem van schijnzelfstandigheid niet wordt opgelost door de VAR-webmodule. Zie http://www.actal.nl/voorstel-nieuwe-var-maakt-noodzaak-medeverantwoordelijkheid-opdrachtgever-niet-duidelijk/

    Als de overheid zelf vindt dat de huidige VAR niet voldoet (en daar is veel voor te zeggen), dan had ze beter wat meer tijd kunnen nemen om over alternatieven na te denken ipv rücksichtslos met een webmodule te komen.

    En mijn 2e bezwaar is de wijze van implementatie. Als we dan maar moeten afwachten of opdrachtgevers niet kopschuw worden om ZZP’ers in te huren, zou het dan niet beter zijn om eerst op kleine schaal, bijv in 1 branche, te experimenteren met een webmodule om te kijken wat de effecten zijn?

    • Ha Mark,

      Ben het zeker met je eens dat de negatieve kanten de overhand hebben. De waarde van de huidige verklaring is beperkt en als je dat ‘alleen maar’ verschuift wordt dat niet beter. En zeker, zoals ik op het einde al aangaf, zal de techniek een bottleneck kunnen zijn.

      Vanuit het grote geheel lijkt de richting die ze hiermee opgaan wat mij betreft te kloppen, dat wilde ik benadrukken. Alle haken en ogen in de uitvoering kan het resultaat wel opbreken.

  4. Het lijkt of iedereen het er mee eens is dat er een VAR moet zijn. Huidige systematiek of die webmodule.
    Er zijn mensen die door hun baas, tegen hun wil, in een zzp situatie worden gedwongen. Tenminste ik ken een aantal van die gevallen. Slechte zaak lijkt mij en het zou goed zijn als de overheid dergelijke situaties zou tegengaan. Mijns inziens help daar geen oude of nieuwe VAR methodiek tegen.

    Dat de oude systematiek zo veel werk zou zijn voor de belastingdienst lijkt mij een fabel. Al een aantal jaar krijg ik volledig geautomatiseerd mijn VAR verklaring toegestuurd.
    Waarom blijft die niet altijd geldig of in elk geval zolang ik niet op mijn belastingformulier invul dat de situatie veranderd.
    Waarschijnlijk allemaal achterdocht en controle zucht van de overheid.

    Die nieuwe VAR module gaat veel extra administratieve last veroorzaken, waarvan ik de overheid al jaren hoor zeggen dat ze die terug willen schroeven.

    Kortom een verkeerde oplossing voor een (non?) probleem!