"Exploring the future of work & the freelance economy"

Bruggen slaan of roeien zonder riemen? Regering mist visie ZZP’ers.

Meer en meer onrust op de arbeidsmarkt; het aangeboden regeerakkoord doet rust alles behalve wederkeren. De arbeidsmarkt vind je in hoofdstuk elf van het regeerakkoord dat men betiteld heeft met ´Bruggen slaan´. Ik weet niet welke brug ze in gedachten hadden, maar betreft de arbeidsmarkt wordt het naar mijn mening nog steeds flink roeien. Ik heb na de publicatie op 29 oktober eens afgewacht welke ontwikkelingen zich verder voor zouden doen. Tot op heden gebeurt er bar weinig.

Er wordt een hoop gediscussieerd over de arbeidsmarkt, maar ik zie de regering nog geen daadkrachtige besluiten vormen. Laten we eerlijk zijn, in het regeerakkoord stond niets concreets als het gaat over flexwerk. Een voornemen hier en daar. Men spreekt van een betere balans tussen flex en vast arbeid en over wettelijke bescherming van flexibel arbeid op het vlak van sociale voorzieningen. Hoe? We moeten investeren in de mensen op de arbeidsmarkt, ongeacht of het nu gaat om kennisexperts, starters of omscholers enzovoorts. Laten we vooral investeren in mensen die presteren. Als dit de flexkrachten zijn, dan zet je die toch in?! Vaak zijn het overigens wel deze krachten die bereid zijn net even een stapje harder te lopen, met name zzp’ers.

Wat is nu eigenlijk het probleem?

Men denkt nog altijd in de traditionele structuren op de arbeidsmarkt. Cao’s blijven star achter bij de marktontwikkelingen en de maatstaven voor de relatie tussen werkgever en werknemers zijn bijna zo oud als Sinterklaas. Ik citeer uit het akkoord:

“Flexibele arbeid mag echter niet verworden tot een goedkoop alternatief voor werk dat beter door vaste werknemers gedaan kan worden.”

Goedkoop alternatief? Nee, betaal hen die presteren er maar goed voor. Wanneer kan iets beter door vaste werknemers gedaan worden dan? Ja, voor je basisactiviteiten moet je als ondernemer je kritieke pad bewaken. De boel moet wel draaiende blijven, de kennis moet niet vergaan. Maar betekent dat de kennis puur in hoofden van vaste krachten laten zitten, zelfs bij gebrek aan productiviteit? Dat maakt je toch sowieso kwetsbaar? Niemand zou onmisbaar moeten zijn. Kennis vastleggen, processen betrouwbaar maken en een goed netwerk van flexibele kenniswerkers aanleggen; daar zit het ‘m in.

Zzp’ers worden geschaard onder flexibele krachten, maar laten we ze vooral niet gelijktrekken met bijvoorbeeld uitzendkrachten. Deze laatstgenoemde zouden inderdaad beter beschermd moeten worden door de sociale voorzieningen. Zelfstandig ondernemers huurt men juist in om hun ondernemende karakter, expertise, productiviteit en frisse kijk. Vooral zij die het lef hebben een eigen visie te openbaren trappen deuren in. Daarnaast kennen zzp’ers de klappen van de zweep in het ondernemerschap, vooral die van de risico’s. De mogelijke invoering van de winstbox raakt, behalve het verdwijnen van het urencriterium, wat mij betreft kant nog wal. Wanneer geven we zzp’ers nou eens de ruimte om zichzelf in te dekken met de nodige buffers?

Stimuleren

Juist zzp´ers weten wat change is. Deze economie past ze als gegoten. Zeker wat betreft de jonge generatie: wat niet is, kun je namelijk kneden. Op managersonline.nl las ik dat HBO studenten niet klaar zijn voor arbeidsmarkt. Een wat laat getrokken conclusie, niet waar. Opleidingen van de toekomst moeten al langer veranderen, net als al het andere in deze maatschappelijke ontwikkelingen. Bedrijven kijken kritischer naar de manier waarop ze opereren en naar de capaciteiten ze daar voor nodig hebben. Of je schoolverlater bent, staat daar los van. In veel gevallen heeft deze trend voor arbeidskrachten – intern en extern – bijscholing ten gevolge. Hanteer daarom bijvoorbeeld een laag BTW tarief voor opleidingen, dan motiveer je mensen het zelf op te pakken.

Stimuleer een ondernemende, proactieve houding. De regering doet dit veel te weinig. Ik wil best wedden welke groep arbeidskrachten hierdoor qua prestatie zal uitmunten. Waar is men nu zo bang voor? Laat de traditionele, overbeschermde werknemersrollen varen. Het werk moet toch gedaan worden, hoe dan ook. Waarom dan niet op een manier die de economie straks weer doet groeien?

Arjen van Berkum is ondernemer. Hij werkt in binnen- en buitenland als adviseur op het gebied van de optimale inzet van menselijk kapitaal. Bekijk alle berichten van Arjen van Berkum

3 reacties op dit bericht

  1. Goed stuk. Inderdaad, een groot probleem is de eenzijdige blik van de overheid op ‘flex’. Dit overigens volledig ingegeven door de pseudo wetenschappelijke adviseurs van de universiteiten (Tilburg voorop) die het belangrijker vinden om iedereen goed in een excel sheet te passen dan een realistisch beeld te scheppen. Want uiteindelijk vaart men op deze ‘adviezen’ en ‘onderzoeken’ en als die geen onderscheid maken tussen de ZP’er (zelfstandig professional), de ZZP’er (de bouwvakker die vaak, maar niet altijd, onvrijwillig zelfstandige is) en de uitzendkracht kom je niet verder.

    Ik zou overigens vele andere opties zien. Waarom maken we mensen niet mede verantwoordelijk voor hun eigen carrière, ook in loondienst. Elke keer wordt de verantwoordelijkheid van de staat naar de werkgever naar de staat gedaan, maar als je nu eens iemand deels verantwoordelijk maakt voor zijn eigen werk (en ontwikkeling)? En daar b.v. de WW duur van afhankelijk maakt?

    Een ander idee dat ik al jaren geleden opperde is ‘recessie sparen’. Laat Z(Z)P’ers nu eens gewoon in de goede tijden belastingvrij wat geld apart zetten, dat ze dan in de mindere tijden kunnen opnemen. En als men het dan in opleidingen stopt krijgen ze daar een bonus voor. Op die manier zorg je dat de Z(Z)P’er zijn buffers opbouwt, want dat is fiscaal aantrekkelijk, stimuleer je investering in zichzelf, want dat kan vooral als er toch wat minder werk is en help je de economie draaiende houden want er komt geld vrij in mindere tijden.

  2. Arjen,

    De overheid zou om te beginnen eens het goede voorbeeld kunnen geven door minder negatief te zijn ten opzicht van de zzp´ers die ze zelf inhuren. Zowel landelijk als lokaal hangt er een uitgesproken negatieve houding ten opzicht van zzp´ers.

    Peter

  3. Goed artikel. De enige brug die ik weet die de overheid geslagen heeft, is het dat de PvdA probeert payrolling af te schaffen. Maar ook hier schaad je duizenden mensen die op de payroll staan. Terwijl ze dit onder de noemer wilden zetten: Investeren in de mensen op de arbeidsmarkt.