Wtta dwingt tot keuze tussen TBA of OVO, rol broker essentieel

Met de Wet toelating terbeschikkingstelling arbeidskrachten (Wtta) wordt een toelatingsstelsel ingevoerd voor uitzendbureaus en andere bedrijven die arbeidskrachten ter beschikking stellen onder leiding en toezicht van de opdrachtgever. Per 1 januari 2027 treedt het nieuwe toelatingsstelsel in werking. De handhaving van deze wet gaat in vanaf 1 januari 2028.

De meeste uitzendbureaus, zeker de bij de ABU of NBBU aangesloten intermediairs, zijn al lang bekend met de Wtta. Maar de reikwijdte van het toelatingsstelsel is veel groter. Ook advies-, consultancy- en ingenieursbureaus kunnen eronder vallen wanneer zij werknemers tegen vergoeding ter beschikking stellen en die onder leiding en toezicht van de opdrachtgever werken. Die bureaus zijn meestal veel minder goed bekend met de Wtta. Evert Hondema (Consultancy Arbeid & Organisatie): “Die bureaus zijn altijd buiten schot gebleven als het gaat om beoordeling op gelijke beloning (en daarmee gelieerde wet- en regelgeving). Maar zij komen nu wel onder de loep te liggen. Zij schrikken wakker nu ze ‘dreigmails’ ontvangen van brokers die laten weten dat zij straks niet meer in aanmerking komen als leverancier van personeel indien ze niet in het toelatingsregister staan.”

De opdrachtgevers van deze bureaus zijn vaak (semi-)overheidsorganisaties. Die zijn vaak al evenmin op de hoogte van de Wtta. “Er is veel onrust en onvermogen in de markt. Opdrachtgevers weten dat er iets is met extern personeel, maar wat precies? Ik schrik van het gebrek aan kennis hierover bij juristen bij inhurende organisaties. Zij zijn meestal niet goed bekend met deze materie.”

Onder leiding en toezicht of niet?

Of een bureau wel of niet moet zijn toegelaten hangt af van de vraag of het uitlenen onder leiding en toezicht gebeurt van de inlener. “Veel inleners hebben geen idee. Het is ook wel verwarrend als ze een consultancybureau inschakelen”, zegt Patrick Tom (Bureau Cicero). “Het is situatieafhankelijk en moet per inzet worden beoordeeld, vergelijkbaar met het afwegingskader dat wordt gehanteerd om te beoordelen of iemand wel of niet als zzp’er een opdracht mag uitvoeren.

Daarbij moet niet alleen de praktijk kloppen, maar ook wat er contractueel is vastgelegd. Tom: “Een inspectie-instelling toetst de documentatie, de Nederlandse Arbeidsinspectie kijkt bij handhaving ook naar de feitelijke situatie. Een verschil tussen papier en praktijk kan daarom aan beide kanten problemen opleveren.”

Hondema vult Tom aan: “Het is een holistische toets. De beoordeling of er sprake is van TBA vereist kennis en is arbeidsintensief, maar is wel nodig. Net als bij de zzp-wetgeving: bij een heldere beoordeling blijkt dan vaak dat het best mogelijk is om een zzp’er in te zetten volgens een OVO.”

Tom zei begin dit jaar in een FlexNieuws-webinar al dat de Wtta ook een soort sleepwet is tegen schijnzelfstandigheid. Hij krijgt regelmatig de vraag of de Wtta ook voor zzp-bemiddeling geldt. Het antwoord: “In principe niet, maar wel als die zzp’er onder leiding en toezicht van de opdrachtgever werkt. Dan zou je als leverancier toegelaten moeten zijn. Maar dan ontstaat ook direct de vraag of fiscaal en arbeidsrechtelijk nog wel sprake is van zelfstandigheid.”

Keuze: TBA of OVO

De crux zit dus in de vraag of er sprake is van ter beschikking stellen van arbeidskrachten (TBA) onder leiding en toezicht van de opdrachtgever. Zo ja, dan moet het uitlenende bureau (leverancier) zijn toegelaten tot het stelsel. 

En het heeft meer grote gevolgen. “Consequenties die de opdrachtgever meestal niet overziet”, stelt Tom. “Als er sprake is van TBA onder leiding en toezicht van de inlener, dan dient de opdrachtnemer dat goed in te regelen in zijn organisatie.” Dan kan sprake zijn van een uitzendovereenkomst en moet de opdrachtnemer beoordelen welke arbeidsrechtelijke, cao-, pensioen- en beloningsverplichtingen daaruit voortvloeien. Afhankelijk van de situatie kan bijvoorbeeld ook de werkingssfeer van StiPP relevant worden. En dan moet er gelijke of gelijkwaardige beloning worden toegepast. Dat kan betekenen dat ook een bij de inlener geldende projecttoeslag in de beloning moet worden meegenomen.

Is er geen sprake van werken onder leiding en toezicht van de inlener, dan hoeft het uitlenende bureau niet te zijn toegelaten tot het stelsel. Dan kunnen opdrachtgever en bureau werken volgens een Overeenkomst van Opdracht (OVO). Ook die keuze heeft consequenties, voor het bureau en hun opdrachtgever. Bij een zuivere OVO is geen sprake van inlenersaansprakelijkheid, zoals bij TBA. Het uitlenende bureau is dan aansprakelijk en verantwoordelijk voor het resultaat. De inzet van personeel van dat bureau bij een opdrachtgever volgens een OVO vereist dan ook een goede opdrachtomschrijving.

Papier en praktijk

Veel (consultancy)bureaus willen niet onder het toelatingsstelsel vallen. Zij willen dus niet (al dan niet via brokers) worden gedwongen allerlei overeenkomsten te tekenen die sterk duiden op TBA-dienstverlening waarin staat dat hun personeel onder leiding en toezicht van de opdrachtgever werkt. Zij willen werken via een OVO (of Statement of Work). 

Hondema ziet dit botsen in de praktijk. “Er zijn bureaus die ervoor kiezen hun professionals dan maar terug te trekken omdat het anders niet past in hun businessmodel en het veel risico’s voor zowel leverancier als opdrachtgever met zich meebrengt.” Het maken van een keuze en het voeren van een goed gesprek hierover is dus essentieel. Opdrachtgever en leverancier moeten vooraf beoordelen of de voorgenomen inzet feitelijk kenmerken heeft van TBA of dat de opdrachtinhoudelijke verantwoordelijkheid en resultaatplicht daadwerkelijk bij de leverancier ligt. 

Tom: “Opdrachtgever, leverancier en broker zullen vooraf expliciet moeten beoordelen welk dienstverleningsmodel wordt beoogd en ervoor moeten zorgen dat contract en praktijk daarop aansluiten. Mijn grootste zorg is dat organisaties nu vooral contracten gaan aanpassen. Maar een OVO wordt geen OVO doordat je dat erboven zet. Als de professional vervolgens gewoon wordt opgenomen in het team, dagelijkse instructies van de opdrachtgever krijgt en feitelijk onder diens leiding en toezicht werkt, kan er ondanks de OVO op papier nog steeds sprake zijn van TBA.”

Rol broker essentieel

Er is volgens Hondema een belangrijke rol weggelegd voor brokers om de inhuur (via TBA of OVO) in goede banen te leiden. “Brokers hebben hiervoor de kennis en kunde in huis. Het hoort bij hun ontzorgende rol en het is voor hen ook een manier om hun dienstverlening uit te breiden.”

Hondema weet dat dit veel van hen vraagt. Het is aan de broker om de hele keten (opdrachtgever en leveranciers) hierbij te betrekken en goede gesprekken te voeren en te faciliteren. Als de eindklant uiteindelijk een duidelijke keuze kan maken voor TBA of OVO, voorkom je problemen. En daar is iedereen bij gebaat. 

Hondema ziet dit al enigszins in de praktijk. “Ik zie het kantelen. Dat het schuurt, wordt in de markt herkend. Men gaat niet meer standaard uit van TBA en zoekt naar pragmatische oplossingen door de typische TBA-overeenkomsten aan te passen.” Maar er is nog veel werk aan de winkel voordat het allemaal echt goed geregeld is. Hondema’s boodschap aan brokers. “Pak alsjeblieft je rol bij het ontzorgen van je klanten.”

• Lees ook: Zo bereidt u zich voor op de overgangsregeling Wtta

Meer weten over de Wtta?

Tijdens de Webinar Week van ZiPconomy, FlexNieuws, HRMorgen en Werf& krijgt u in drie webinars praktische informatie over de nieuwe toelatingsregels en wat organisaties nu al moeten regelen.

Op het programma:

• De Wtta komt eraan, weet wat u te doen staat – NAU
• Wtta als kans, zo speel je er slim op in – Flexpedia
• Wtta 2027: toelating en gelijkwaardige arbeidsvoorwaarden, wat moet je nu regelen? – Bureau Cicero

Bekijk het programma en schrijf u in via de website van de Webinar Week 2026.