Draagvlak voor verplichte aov zzp blijft beperkt

Twee op de drie zzp’ers zijn tegen de voorgestelde Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen (BAZ). Dat blijkt uit nieuw onderzoek van ZZP Nederland onder haar leden. Die cijfers sluiten redelijk aan bij andere onderzoeken. Met name het verplichte karakter stuit op weerstand bij zelfstandigen.

Een wetsvoorstel voor de BAZ ligt bij de Tweede Kamer ter behandeling.

De verplichting om een voorziening te hebben voor het geval van arbeidsongeschiktheid maakt deel uit van de verplichtingen die minister Aartsen in de Zelfstandigenwet wil opnemen. De BAZ voldoet daaraan.

Bijna de helft van de ondervraagden in het onderzoek van ZZP Nederland vindt het terecht dat dit criterium is opgenomen in het wetsvoorstel. 27,5% staat hier neutraal tegenover. Ongeveer zes op de tien geven aan zo’n voorziening al te hebben, in de vorm van een reguliere arbeidsongeschiktheidsverzekering via een private verzekeraar, een eigen financiële buffer of deelname aan een broodfonds of schenkkring. Veel ondervraagden hebben een mix van deze regelingen.

Volgens ZZP Nederland laten deze cijfers zien dat zelfstandig ondernemers best bereid zijn verantwoordelijkheid te nemen, maar daarbij wel keuzevrijheid willen houden. “Zelfstandigen laten zien dat zij verantwoordelijkheid willen nemen. Maar hoe zij hun risico’s afdekken, moet een eigen keuze blijven. Een verplichte BAZ past daar niet bij,” aldus Frank Alfrink, voorzitter van Vereniging ZZP Nederland.

De BAZ kort uitgelegd:

• De BAZ is een verplichte publieke arbeidsongeschiktheidsverzekering voor alle 1,2 miljoen IB-ondernemers (eenmanszaak, vof, maatschap) onder de AOW-leeftijd (dus niet voor zzp met een BV)
• De premie bedraagt  5,4% van de winst (omzet minus kosten) met een maximum van €171 bruto per maand. Die premie is fiscaal aftrekbaar.
• Uitkering zal maximaal het minimumloon zijn. Wie minder verdiende en dus ook minder premie betaalde, ontvangt ook minder.
• Je bent pas arbeidsongeschikt als je géén enkel werk meer kunt doen waarmee je het minimumloon verdient, niet alleen via je eigen beroep.
• De wachttijd voordat je een uitkering krijgt bedraagt twee jaar.
• Opt-out mogelijk. Een goedgekeurde private verzekering mag als alternatief, maar je betaalt altijd (via je verzekeraar) een  stabiliteitsbijdrage van waarschijnlijk €25–€35 per maand.

Lees meer: 13 vragen en antwoorden over de BAZ 

Ander onderzoek, iets andere cijfers

Uit het ZZPKiest-verkiezingsonderzoek, een initiatief van ZiPconomy in samenwerking met VZN en FNV Zelfstandigen, bleek dat iets meer dan de helft het eens was met de stelling dat een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor alle zelfstandigen een goed idee is.

Uitgesplitst verschillende groepen zzp’ers (naar type zzp, leeftijd of politieke voorkeur) waren wel wat verschillen in te constateren, maar die waren beperkt, zoals uit onderstaande verdeling te zien in.

Wat wel heel duidelijk werd, is dat slechts 13% van de respondenten het eens met de stelling dat die verzekering ook verplicht moet worden voor zelfstandigen die al een eigen verzekering hebben.  Dat sluit aan bij het kabinetsplan om bij de BAZ ook een opt-outregeling op te nemen. Die opt-out moet dan wel betrekking hebben op een private verzekering: een eigen financiële buffer of schenkkring wordt niet als een volwaardig alternatief voor de BAZ beschouwd.

Overigens bleek uit het ZZPKiest-onderzoek ook dat meer dan 70% van de ondervraagde zzp’ers de voorkeur gaf aan een combinatie van een verplichte aov met minder strenge regels rond de inhuur van zzp’ers, boven de optie van geen verplichte aov maar wel strenge criteria.

Een mogelijke verklaring voor het verschil tussen het ZZP Nederland-onderzoek en het ZZPKiest-onderzoek is dat er inmiddels meer bekend is over de premiehoogte en het uitkeringsniveau van de BAZ. Dat er een logisch verband bestaat tussen het draagvlak en deze twee variabelen werd al eerder duidelijk in een SEO-onderzoek naar dit onderwerp uit 2019.

Planning behandeling wet nog niet bekend

Donderdag 28 mei spreekt minister Aartsen met de Tweede Kamer over onder meer het zzp-beleid. Wanneer de Tweede Kamer de BAZ gaat behandelen, is nog niet bekend. Minister Aartsen drong eerder aan op een snelle behandeling, omdat de BAZ een van de te behalen ‘mijlpalen’ is uit het Herstel- en Veerkrachtplan (HVP), waarmee Nederland aanspraak kan maken op Europese financiële steun. In een aangepast plan, waarover Nederland momenteel onderhandelt met de Europese Commissie, maakt de BAZ echter geen onderdeel meer uit van dat HVP. Dat betekent dat de Kamer mogelijk wat meer tijd kan nemen. Met name over de uitvoering van de wet door het UWV en de complexiteit van de regeling bestaan in de Kamer de nodige zorgen.