“Kleine verpakking, grote bureaucratie”. Zzp’ers in de knel door nieuwe EU regels.

Stel: je bent beeldend kunstenaar en zzp’er. Je verkoopt vijftien werken per jaar, waarvan twaalf binnen Nederland. Verder gaat er een schilderij naar Duitsland, een beeld naar België en nog een werk naar Frankrijk. Mooi, zou je denken. Daar hebben we tenslotte de Europese interne markt voor.

Maar sinds 12 augustus zijn de nieuwe Europese verpakkingsregels (PPWR) van toepassing. De gedachte is op zichzelf begrijpelijk: minder afval, meer recycling en meer verantwoordelijkheid voor degenen die verpakkingen op de markt brengen. Alleen de uitwerking is disproportioneel voor kunstenaars en andere zzp’ers.

Nieuwe verpakkingsverplichtingen groot probleem voor zzp’ers

In de media gaat het vooral over kleine webshops die door de nieuwe regels tegen extra kosten en administratie aanlopen. Maar het probleem is groter. Ook zzp’ers die geen eigen webshop hebben, maar hun werk verkopen via zo’n platform of social media als Instagram, krijgen met dezelfde nieuwe verpakkingsverplichtingen te maken.

En juist voor zulke kleine ondernemers wringt het.

Over de grens verkopen loont niet meer voor ‘kleine’ ondernemers

In Nederland geldt in 2026 nog een drempel van 50.000 kilo verpakkingsmateriaal per jaar voor de afvalbeheerbijdrage en bijbehorende aangifte. Geen probleem voor een kunstenaar die een paar dozen per jaar verstuurt. Die komt daar bij lange na niet aan.

Maar stuur diezelfde doos over de grens en de situatie verandert. EU-landen hebben hun eigen uitvoering, met elk hun eigen registratie-, rapportage- en betalingsverplichtingen. En in de meeste landen is geen afvaldrempel zoals in Nederland.

In de praktijk kunnen de tijd en kosten van de verpakkingsverplichtingen zo hoog zijn dat menig zzp’er al snel de conclusie gaat trekken dat over de grens verkopen niet uit kan.

Dat geldt natuurlijk niet alleen voor kunstenaars, maar voor iedere zzp’er die incidenteel verkoopt in een ander EU-land.

En dat is moeilijk te rijmen met de gedachte achter de Europese interne markt. Internet heeft het juist mogelijk gemaakt om internationaal te verkopen zonder een internationaal bedrijf te zijn.

Geen vrijbrief, maar een werkbare oplossing

Als Beroeps Organisatie Kunstenaars (BOK) vragen we niet om een vrijbrief voor kunstenaars, maar om een werkbare oplossing voor alle kleine ondernemers. Houdt het proportioneel. Een tijdrovende en kostbare administratie, voor één of een paar verkopen per jaar naar het buitenland, is dat zeker niet.

Dat kan met een eenvoudige Europese regeling voor zzp’ers en kleine ondernemingen die jaarlijks slechts enkele kilo’s verpakkingsmateriaal over de grens brengen. BOK onderschrijft de circulaire economie, maar Europa moet voorkomen dat regels tegen verpakkingsafval zorgen voor nieuwe administratieve binnengrenzen. Een paar kilo verpakkingsmateriaal mag geen berg bureaucratie opleveren.

Erik Hofstra is bestuurder bij BOK, Beroeps Organisatie Kunstenaars