Waarom de tweede pijler van ons pensioenstelsel de zzp’er niet past.

Het is zeer onlogisch te proberen met wetswijzigingen zzp’ers de tweede pijler ‘in te duwen’ stelt Sjaak Zonneveld in een reactie op berichten daarover.

Pensioenfondsen willen dat zzp’ers in een bepaalde sector automatisch meedoen met een bedrijfstakpensioenfonds. Vanuit het belang van pensioenfondsen gezien begrijpelijk. Zij zien de aanwas van (jongere) deelnemers al jaren afnemen waardoor ze door vergrijzing in de problemen komen. Door de zogenaamde doorsneesystematiek verschuift er geld van jongeren naar ouderen. In plaats dat pensioenfondsen zich aanpassen aan de veranderende arbeidsmarkt – mensen wisselen vaker van baan en zijn steeds vaker zzp’er – willen ze de klok terugdraaien zodat mensen weer hun leven lang bij een pensioenfonds aangesloten worden. Waarom dit niet past leggen we hier uit.

Een zzp’er is geen werkgever

Het Nederlands pensioenstelsel bestaat uit drie pensioenpijlers:

  • Pijler 1: De AOW, het wettelijke basispensioen vanuit de staat. Wordt ook wel eens staatspensioen genoemd
  • Pijler 2: Werkgeverspensioen. Een pensioenregeling die een werkgever aan werknemers aanbiedt
  • Pijler 3: Vrijwillige, individuele pensioenvoorzieningen die via banken, verzekeraars of beleggingsinstellingen aangeboden mogen worden

De tweede pijler in ons pensioenstelsel is dus bedoeld voor werkgevers. Er wordt vanuit gegaan dat de aanbieders rechtstreeks met werkgevers communiceren. Dit is vastgelegd in de pensioenwet.

Een zzp’er is geen werkgever maar een particulier. Daarvoor is de derde pijler bedoeld. Daar communiceren aanbieders rechtstreeks met particulieren. Daarom gelden er andere regels voor de communicatie. Je moet zaken aan een particulier anders uitleggen dan aan een werkgever. Dit is vastgelegd in de Wet op het Financieel Toezicht (WFT).

Flexibiliteit & fiscaliteit

Binnen de tweede pijler wordt aan het begin van het jaar bepaald hoeveel er ingelegd moet worden voor het pensioen. De (maximale) hoogte van de inleg is normaliter gelieerd aan het maandelijks salaris. De meeste zzp’ers weten aan het begin van het jaar nog niet hoe hoog hun inkomen dat jaar zal uitvallen. Bovendien kan dat maandelijks verschillen. Bij pensioenopbouw via de derde pijler kan de inleg maandelijks aangepast worden. En hoeveel je maximaal fiscaal vriendelijk mag inleggen wordt bepaald door het inkomen van het voorgaande jaar. Dit sluit precies aan bij de werkwijze van zzp’ers.

Zzp’ers willen niet in de tweede pijler

Het voorstel van de pensioenfondsen gaat uit van vrijwilligheid. Zeggen ze… Maar zzp’ers kunnen nu al vrijwillig hun pensioenregeling in de tweede pijler voortzetten. Alleen maakt vrijwel geen zzp’er hiervan gebruik omdat deze pijler om bovengenoemde redenen niet past. De enige zzp’ers die verplicht zijn zich bij een bedrijfstakpensioenfonds aan te sluiten zijn de schilders en stukadoors. En die zijn hier niet blij mee. Om onder die plicht uit te komen schrijven ze zich in als klusjesman. En vakbond Zelfstandigen Bouw heeft juridische stappen genomen tegen deze verplichting. Het mag duidelijk zijn dat het grote doel uiteindelijk verplichten is. ‘Vrijwillig verplichten’ is de inschatting van Matthijs Bouwman.

De derde pijler past naadloos

Het is zeer onlogisch te proberen met wetswijzigingen zzp’ers de tweede pijler ‘in te duwen’. Nieuwe zzp-pensioenoplossingen – zoals BrightPensioen of het ZZP pensioen – werken vergelijkbaar met tweede pijler pensioenoplossingen van verzekeraars of PPI’s. Je bouwt een pensioenvermogen op waarbij het risico richting pensioendatum via een lifecycle wordt afgebouwd. Alleen bij de derde pijler kunnen zzp’ers maandelijks bepalen hoeveel ze inleggen. Geen rare solidariteit met geld dat verschuift tussen deelnemers: je bent verantwoordelijk voor je eigen inkomen voor later. Net zoals de zzp’er dat nu ook is voor zijn inkomen.

Vragen aan Koolmees

Vandaag lazen we dat minister Koolmees ook vindt dat de tweede pijler toegankelijk moet worden voor zzp’er. We verzoeken hem dan ook – en ieder ander die dit oppert –eerst de vraag beantwoorden: “Wat er mis is met de derde pijler voor zzp’ ers en wat biedt deze tweede pijler meer ten opzichte van de derde pijler?”

Eén verschil weten we wel. Via de tweede pijler is het veel eenvoudiger een verplichtstelling af te dwingen. Maar als dat de verborgen agenda is, wees daar dan eerlijk over.

 

 

Sjaak Zonneveld is één van de initiatiefnemers van BrightPensioen en schrijver van Reis rond de wereld in je beste jaren.

ZiPconomy geeft ruimte aan auteurs die eenmalig een artikel willen plaatsen op ZiPconomy. Naam en functie van deze gastbloggers worden onder het artikel vermeld. Bekijk alle berichten van Gastblogger

4 reacties op dit bericht

  1. Beste Sjaak,

    Voor het perspectief een reactie. De tweede pijler is niet exclusief het domein voor werkgevers en werknemers waarbij ZZP’ers verplicht mee moeten doen zoals in delen van de bouwsector. Ook beroepspensioenregelingen, er zijn er 9, vallen onder de tweede pijler. Verplichtstelling komt op aanvraag tot stand en kent een representativiteitstoets. Daar valt best wat op af te dingen, en niet iedereen zal het eens zijn met een uitkomst, maar helemaal onvrijwillig of zonder belangenafweging is het niet.
    De kernvraag is denk ik: hoeveel ruimte is er voor het individu ten opzichte van het collectief? Ik vind vrijheid waar het kan, verplicht waar het moet een goed principe. Een verplichtstelling met een opt-out, waar het pensioenakkoord op koerste, is daar mijns inziens een mooi voorbeeld van. Biedt ruimte voor een solidair pensioen, en ruimte voor Brightpensioen.

  2. Beste Peter,
    Voor wat betreft beroepspensioenfondsen heb je gelijk. Daar heb je te maken met een zeer homogene groep zelfstandigen. In mijn blog heb ik het over bedrijfstakpensioenfondsen.
    Dat een opt-out goed zal helpen, daar is iedereen het over eens. Wij hebben hier een heel concreet voorstel voor: https://brightpensioen.nl/fiscale-oudedagrekening/
    Maar dat kan ook prima in de derde pijler.
    De kern van het betoog is: waarom gaan we proberen hemel en aarde te bewegen, allerlei wetten te wijzigen om de zzp’ers de tweede pijler in te krijgen.
    De hamvraag blijft staan: waarom niet in de derde pijler, welke bedoeld is voor particulieren. En die om redenen die ik in het stuk uitleg (met name de flexibiliteit) veel beter past. Ik heb nog niet een argument gehoord…

    • Hallo Sjaak,
      Voor de derde pijler is ook veel te zeggen, het verschil zit hem in de keuze collectiviteit of individualiteit voorop. Zet je collectiviteit voorop neig je eerder naar een grotere tweede pijler. Praat graag nog een over de (on)wenselijkheden en (on)mogelijkheden. Misschien iets voor zipconomy: een zzp pensioenmeeting. Het gestrande pensioenakkoord is een mooie aanleiding daarvoor!

    • “Ik heb nog niet een argument gehoord…”
      uit de prospectus van BrightPensioen: “Ook kan de inleg bij een ongunstig koersverloop (deels) verloren gaan.”

      Argument genoeg zou ik zeggen. In de 2e pijler loop je hier minder risico.
      Ik heb in het verleden een stuk of tien koopsompolissen aangeschaft, en als ik de waarde nu zie, had ik het geld beter in een oude sok kunnen stoppen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *