Een intermediair is een opdrachtgever, staat in de Zelfstandigenwet. Maar is wel zo?

In de Memorie van Toelichting van de concept-Zelfstandigenwet is het volgende opgemerkt:

“Veel zelfstandigen verkrijgen hun opdrachten via een derde partij (intermediair). Dit kan bijvoorbeeld ook een digitaal arbeidsplatform zijn. In de basis zijn hierbij twee verschijningsvormen:

1. De zelfstandige voert een opdracht uit voor de derde partij (intermediair) bij meerdere klanten van de derde partij (intermediair);
2. De zelfstandige voert een opdracht uit bij een eigen opdrachtgever, waarbij vraag en aanbod door de derde partij (intermediair) bij elkaar zijn gebracht.

[…] Naar het oordeel van de regering is bij de eerste vorm sprake van één opdrachtgever, ongeacht het aantal opdrachten dat de zelfstandige verricht voor klanten van derde partij (intermediair).”

De NBBU en de Bovib (brancheorganisatie voor intermediairs en brokers) reageren kritisch hierop. Zo zegt Bart Smals (directeur van de Bovib) in een interview met ZiPconomy:  “Dat een intermediair geldt als één opdrachtgever is onwenselijk, in sommige gevallen praktisch onmogelijk, bijvoorbeeld als wordt gewerkt met raamcontracten, die vaak worden afgesloten tussen overheden en brokers. De zzp’er kan van daaruit voor verschillende overheidsdiensten werken. “Dat zijn wel degelijk verschillende opdrachtgevers.”

Jurisprudentie wijst andere kant op

Het is de vraag of de visie van de regering juist is.

In de jurisprudentie is de volgende situatie aan de orde geweest. De heer A verricht werkzaamheden op het gebied van financiële dienstverlening. Hij is met een intermediair een overeenkomst aangegaan waarin is vastgelegd hij via de intermediair opdrachten zou (kunnen) gaan verrichten. De intermediair is vervolgens overeenkomsten van opdracht aangegaan met de Rabobank waarbij de heer A werkzaamheden verrichte, een situatie van tussenkomst dus. In geschil is of de werkzaamheden van de heer A kwalificeren als winst uit onderneming of als resultaat uit overige werkzaamheden (ROW).

De rechtbank Zeeland – West-Brabant spreekt van “één (uiteindelijke) opdrachtgever”. Die uiteindelijke opdrachtgever is de Rabobank. Voorts overweegt de rechtbank dat “niet gebleken is dat de betekenis van [de intermediair] in de relatie tussen de heer A en de Rabobank de bemiddelings- en kassiersfunctie ontstijgt.

In hoger beroep oordeelde het hof ‘s-Hertogenbosch dat “het feit dat belanghebbende (via [de intermediair]) uitsluitend werkzaam is geweest voor één opdrachtgever (de Rabobank), niet op de voor een ondernemer vereiste onafhankelijkheid en zelfstandigheid [duidt]”. 

In de ogen van het hof is dus niet de intermediair, maar de Rabobank de opdrachtgever.  Verdedigd zou dus kunnen worden dat een intermediair die in een tussenkomst-situatie alleen maar een bemiddelings- en kassiersfunctie vervult, transparant is en dat haar klanten materieel als opdrachtgevers van de werkende moeten worden beschouwd.