Factoring door brokers leidt tot grote financiële risico’s in de inhuurmarkt

Dat stelt Thijs Maters (Quest4) naar aanleiding van de rumoer in de markt rondom het recente nieuws over OneStopSourcing. Deze broker, verantwoordelijk voor de inhuur en administratieve afhandeling van externen en zzp’ers bij onder meer overheidsorganisaties, kampt met acute betalingsproblemen. De oorzaak: factoring. Dit roept onmiddellijk herinneringen op aan de TCP-affaire uit 2019. TCP ging failliet en dat legde de financiële risico’s bloot van de grote geldstromen die bij brokers door de boeken gaan. En de gevolgen voor de hele inhuurmarkt. Opdrachtgever ING besloot destijds de zzp’ers – nogmaals – te betalen, ook om ervoor te zorgen dat zij hun opdrachten voor de bank konden afmaken.

Wat is factoring?

Soms moet de broker zijn leveranciers/zzp’ers sneller betalen dan dat hij zelf wordt betaald door opdrachtgevers. Gevolg: een tijdelijk kastekort. Om dit verschil te overbruggen kan de broker gebruik maken van factoring. Factoring is een vorm van financiering waarbij je je openstaande facturen verkoopt of verpandt aan een factoringbedrijf.
Er zijn twee vormen:

1. Je kunt als broker die vorderingen verkopen; jouw facturen zijn in feite een bezit (asset) dat de factoringmaatschappij overneemt. Daarmee verdwijnt jouw debiteurenvordering van de balans en krijg je geld in kas
2. Je kunt als broker die vorderingen verpanden; je krijgt een lening met jouw debiteurenpositie als onderpand. (De financiële instelling kan dit pand lichten als je niet aan de verplichtingen voldoet.)

• Lees ook: OneStopSourcing start WHOA-procedure en probeert zo tijd te kopen om faillissement af te wenden

‘Gokken met andermans geld’

Klinkt logisch, maar Maters ziet factoring als ‘gokken met andermans geld’. Het bericht over OneStopSourcing staat volgens hem dan ook niet op zichzelf. “Ook veel, grotere brokers maken gebruik van factoring en komen hierdoor in financiële problemen. Het is spelen met vuur. Er hoeft maar iets te gebeuren en het gaat mis. Met alle gevolgen van dien, ook voor opdrachtgevers en zzp’ers.” Maters trekt de vergelijking met het sluiten van een hypotheek bij de bank met een koophuis als onderpand. “Alleen geef je bij factoring niet je eigen huis, maar het huis van je buurman in onderpand. Zonder dat hij het weet en zonder dat hij daarmee akkoord gaat. En gaat het mis, dan is de buurman zijn huis kwijt.”

Factoring: gebruikelijk of gevaarlijk?

Marc Nijhuis (W&RK Advies) wil dat beeld graag nuanceren: “Met factoring op zich is niks mis. Het is een zeer gebruikelijk financieel instrument om je werkkapitaal te financieren.” De grote vraag is volgens hem: wat doet de broker vervolgens met dit vrijgekomen geld? Wordt dit daadwerkelijk gebruikt waarvoor het is bedoeld, namelijk het betalen van de ingezette zzp’ers, dan is er niets aan de hand.

Factoring wordt volgens Nijhuis pas een ‘gevaarlijk instrument’ op het moment dat dit geld anders wordt aangewend. Bij brokers en Managed Service Providers (MSP) lopen grote geldstromen door de boeken. De vorderingen en crediteurenposities zijn enorm. De omzet lijkt groot, maar het gaat hier in feite om facturatiewaarde. En de marges bij contracting zijn relatief laag. “Een broker of MSP moet alles heel strak organiseren om onder aan de streep iets over te houden.” Gaat er iets in de financiële flow mis, dan kan dat al snel tot problemen leiden.

Er ontstaan volgens Nijhuis dus vooral financiële risico’s als de brokers het verkregen geld uit factoring voor andere doeleinden gebruiken. En dat komt in de praktijk zeker voor. De broker krijgt dankzij factoring miljoenen in kas en kan vrij beschikken over dat geld. Er is geen verplichting om daarvan de freelancers te betalen. Wat als de broker dat geld niet gebruikt om zijn crediteuren te betalen, maar om acquisities te financieren?

Kan de klant eisen stellen?

Factoring kán dus leiden tot financiële risico’s voor brokers. En daar kunnen ook opdrachtgevers, leveranciers en zzp’ers de dupe van worden. Volgens Thomas Blom (Workforce Consulting, een organisatie die bedrijven adviseert bij inhuurvraagstukken) zijn zij zich hier nauwelijks van bewust. “Dit leeft niet bij inleners. Zij kennen deze constructies vaak niet en zijn zich dus ook niet bewust van de risico’s. De vraag is ook: kunnen opdrachtgevers eisen dat brokers geen gebruik maken van factoring bij hun vorderingen?”

Volgens Nijhuis kan dat, maar is het de vraag of dat wenselijk is. Een alternatief is dat MSP’s/brokers de geldstromen tussen eindklant (opdrachtgever)-MSP/broker-leverancier/zzp’er via een aparte beschermde rekening laten lopen. Een zogenoemde derdengeldenrekening. Toch ziet Nijhuis het verbieden van factoring niet als de oplossing. “Als brokers hun debiteurenpositie niet mogen verpanden kunnen ze in de knel komen. Ze moeten wel hun werkkapitaal kunnen financieren en hun financiële verplichtingen op korte termijn kunnen voldoen.”

Wel vindt Nijhuis dat inleners meer aandacht zouden moeten hebben voor de financiële risico’s die het inschakelen van MSP’s/brokers met zich mee kunnen brengen. “Opdrachtgevers laten het aan de voorkant liggen. Zij zouden zich meer moeten focussen op de liquiditeit van brokers/MSP’s, zowel aan het begin als tijdens de looptijd van een contract. Ik begrijp bijvoorbeeld niet dat bij aanbestedingen hier zo weinig aandacht aan wordt besteed.”

Maters vindt inderdaad dat inleners de liquiditeit van brokers nauwgezet dienen te toetsen en zou graag zien dat factoring niet meer wordt toegestaan in de inhuurmarkt. “Inkoop heeft hierbij een sterke verantwoordelijkheid bij aanbestedingen en contractmanagers vanuit de opdrachtgever tijdens de uitvoering van het contract.”

Lees ook: Dit betekent de Wtta voor intermediairs en brokers

‘Grote verantwoordelijkheid bij inlener’

Gaat het mis, dan gaat het ook goed mis. Met grote financiële gevolgen voor opdrachtgevers, flexbureaus en zzp’ers. Dat heeft het echec bij TCP wel aangetoond. Hoe voorkom je dat? “Inleners kunnen ook forse imagoschade leiden en hebben hierbij een grote verantwoordelijkheid”, stelt Maters. “Je kunt het risico niet verleggen naar leveranciers en zzp’ers. Je kunt van een zzp’er niet verwachten dat hij de boeken van de broker controleert. Het begint bij de opdrachtgever, die moet de kredietwaardigheid van de broker controleren.”

Dat iedereen nu alleen OneStopSourcing de schuld geeft van ontstane onrust vindt Maters dan ook niet terecht. “Inleners die nu moord en brand schreeuwen hebben boter op hun hoofd. Want bij aanbestedingen sturen zij zelf op minimale marges voor brokers door (bij prijs) te gunnen op de laagste marge. Vervolgens checken zij de boeken van de brokers niet op kredietwaardigheid. Terwijl diezelfde inleners zzp’ers vaak verplichten via een broker te werken.” In Maters’ optiek hebben opdrachtgevers dan ook de morele verplichting toe te zien op de liquiditeit van de gekozen broker/MSP. Inleners zijn dus altijd medeverantwoordelijk. “Als het mis gaat dan zou ik als gedupeerde leverancier of zzp’er niet alleen het gesprek aangaan met de broker, maar ook met de inlener.”

Op 12 februari a.s. vindt in de Mauritskazerne in Ede het seminar: Inhuur in verbinding plaats, georganiseerd door Quest4 en Workforce Consulting. Marc Nijhuis zal als een van de keynote speakers dieper ingaan op de risico’s rondom inhuur van externen en hoe inleners kunnen voorkomen dat zij in bovengenoemde situaties terecht komen. Het seminar is exclusief voor Inkoop- en HR-professionals van inhurende organisaties. Met inmiddels ruim 260 deelnemers tevens een ideale gelegenheid om vakgenoten te ontmoeten.