Freelance Markt Index Q1 2026: de zzp-markt herstelt langzaam, onzekerheid blijft

Onzeker, maar stabieler dan voorheen. Dat is de huidige status van de zzp-markt. In het eerste kwartaal van 2026 komt de Freelance Markt Index (FMI) uit op 95. De vraag naar zelfstandig professionals daalt dus nog, maar flink minder dan het dieptepunt een jaar geleden.

Kwartaalmonitor

De FMI is een kwartaalonderzoek op basis van gegevens van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), de Algemene Bond Uitzendondernemingen (ABU) en een telefonische enquête onder 125 opdrachtgevers op Freelance.nl. De index geeft een beeld van vraag, aanbod en vertrouwen in de freelancemarkt. Het gaat specifiek om zzp’ers die hun eigen arbeid verkopen aan zakelijke opdrachtgevers.

Stijgende lijn

De impact van de intensievere handhaving op schijnzelfstandigheid is duidelijk te zien in de indexcijfers. In het eerste kwartaal van 2025 kelderde de index naar 86, het dieptepunt sinds corona. De periode daarna herstelde de markt voorzichtig, met pieken in het tweede (97) en vierde kwartaal (100). De index had weliswaar een zomerdip (94), maar die was wel opvallend minder diep dan in eerdere zomerperiodes.

In het vierde kwartaal herstelde het evenwicht naar 100, maar de verwachting is dat het aantal opdrachten in het eerste kwartaal van 2026 weer iets zal afnemen.

Volgens de onderzoekers herstelt de markt zichtbaar, maar blijft er onzekerheid heersen. Er is tenslotte nog steeds geen nieuwe wetgeving rondom werken met zelfstandigen. Ondertussen gaat handhaving op schijnzelfstandigheid door. “De acute paniek rondom de handhaving is weg, de onzekerheid blijft”, schrijven zij.

Invloed van de onzekerheid rondom de zachte landing

“Het nieuwste indexcijfer is beïnvloed door het aangekondigde einde van de zachte landing van het handhavingsmoratorium”, vertelt contentmanager Stefan Postma van Freelance.nl. “We interviewden de respondenten namelijk eind december, toen nog niet bekend was dat de zachte landing is verlengd.”

De handhaving op schijnzelfstandigheid begon in 2025 met een overgangsregeling. Dat betekent dat de Belastingdienst niet direct streng straft en beboet. Werkgevers krijgen de mogelijkheid om hun werkwijze aan te passen na een bedrijfsbezoek. Na veel discussie besloot het kabinet in december dat de Belastingdienst ook in 2026 nog geen verzuimboetes oplegt. Lees meer over deze gedeeltelijke verlenging van de ‘zachte landing’.

Contractduur en uurtje-factuurtje

Het betalen van freelancers per uur blijft de norm (85%). Werken op projectbasis (ook wel Statement of Work) gebeurt slechts in zeven procent van de gevallen, maar wordt wel populairder. Ook dit hangt samen met de toegenomen handhaving.

• Lees ook: Klein beginnen met Statement of Work = groot effect voor je organisatie

Uit de enquête blijkt dat opdrachtgevers vaker werken met korte contracten voor zzp’ers dan voorheen. Het grootste gedeelte (41%) werkt met contracten van vier tot zes maanden. Slechts vier procent werkt met zzp-opdrachten voor meer dan een jaar.

Hybride werken is de nieuwe norm

In deze editie van de FMI vroegen de onderzoekers respondenten ook naar het beleid rondom werken op afstand. Daaruit blijkt dat respondenten willen dat niet alleen vaste medewerkers, maar ook freelancers vaker op kantoor werken. In de praktijk werken minder freelancers volledig online dan voor de coronacrisis (-25%). Maar ook het aantal zzp’ers dat volledig op kantoor werkt, daalde met 53 procent. 

Inmiddels wordt voor ruim de helft van alle opdrachten de fysieke aanwezigheid per situatie bepaald. “Opvallend is dat freelancers hierin nauwelijks afwijken van de rest van werkend Nederland”, schrijven de onderzoekers. Het CBS concludeerde begin 2024 namelijk dat 52 procent van alle werkenden hybride werkt. Onder freelancers is dat 56 procent. 

Meer weten? Download hier het volledige rapport.