Cosmas Blaauw (SharePeople) over de aov-zzp: ‘Laat zelfstandigen het zelf organiseren in plaats van het UWV’

De Raad van State (RvS) adviseert het wetsvoorstel voor een Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen (BAZ) niet in te dienen bij de Tweede Kamer. Het wetsvoorstel is namelijk niet of nauwelijks uitvoerbaar, want het UWV heeft het veel te druk met de ingewikkelde uitvoering van de wet Werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA). De uitvoeringsinstantie kan een zzp-aov er nu echt niet bij hebben.

Het UWV waarschuwde zelf eerder al voor uitvoeringsproblemen. Bovendien maakt de voorgestelde zzp-aov het sociale zekerheidsstelsel ingewikkelder, terwijl het eenvoudiger zou moeten worden. Daarom adviseert de RvS het anders aan te pakken: neem een aov voor zelfstandigen mee in een bredere herziening van de WIA. Lees hier alles over het advies.

‘Uitvoerder met drie jaar wachttijd kan geen vangnet bieden’

“Als zelfstandigen moeten meebetalen aan de WIA, dan kom ik in opstand”, zegt Cosmas Blaauw, oprichter van de SharePeople Coöperatie. Hij begon dit initiatief een aantal jaar geleden, omdat hij een alternatief zocht voor een traditionele aov. Inmiddels zijn 15.000 zelfstandigen lid.

Hij is niet tegen een verplichte aov voor zelfstandigen, maar als die er komt moet hij wel goed uitgevoerd worden. “Het UWV kan dat voorlopig echt niet aan, een uitvoerder met wachttijden van drie jaar kan geen vangnet bieden”, zegt hij. “Ondertussen blijkt dat zzp’ers hun arbeidsongeschiktheid steeds vaker zelf collectief organiseren, bijvoorbeeld via coöperatieve modellen zoals SharePeople. De oplossing is dus: laat het ons zelf regelen.”

Daarbij kan het huidige wetsvoorstel best de basis zijn, vindt hij. “Maar de organisatie kun je beter bij zelfstandigenorganisaties en het Verbond van Verzekeraars leggen. Als je het collectief regelt, hoeft het UWV niets te doen.”

VZN: ‘Serieuze kritiek’

SharePeople is aangesloten bij zzp-belangenbehartiger Vereniging Zelfstandigen Nederland (VZN). Directeur Connie Maathuis van VZN is nog wat terughoudender. Ze wil de oplossingen van de RvS eerst uitgebreid bekijken, voordat ze met een voorstel komt. “Het is een uitgebreid advies met serieuze kritiek”, zegt zij. “Dat gaan we de komende periode goed bestuderen. Ik wil eerst verder uitzoeken of de suggesties van de RvS beter en uitvoerbaarder zijn dan het voorstel dat er nu ligt.”

Wat VZN betreft is het essentieel dat de dekking van de aov in verhouding staat tot de premie, dat zelfstandigen de mogelijkheid houden om zelf iets te regelen (de opt-out variant) en dat de regeling betaalbaar is. Maathuis: “De betaalbaarheid kan zeker nog beter.”

• Lees ook: Kabinet: wachttijd verplichte AOV zzp van één naar twee jaar

Wat gaat de minister doen?

Het is nog onduidelijk of de minister het advies van de RvS volgt. Het is namelijk heel belangrijk voor het demissionaire kabinet om de BAZ zo snel mogelijk in te voeren, want het is een van de voorwaarden om aanspraak te maken op het Europese coronaherstelfonds.

Als Nederland een afspraak niet nakomt, kan dat betekenen dat we een deel van de 600 miljoen aan Europees steungeld moeten terugbetalen. De deadline om de BAZ in te voeren is 31 augustus 2026.