Onderzoeksrapport: invoering toelatingsstelsel uitleenmarkt haalbaar, maar ‘kritieke randvoorwaarden’ vragen directe actie

De invoering van de Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (Wtta) is volgens Bureau Gateway “zeker mogelijk”, mits een aantal belangrijke organisatorische en strategische aandachtspunten tijdig wordt opgepakt. Dat blijkt uit het Gateway Reviewrapport over de opbouw van de Nederlandse Autoriteit Uitleenmarkt (NAU), de nieuwe uitvoeringsorganisatie die verantwoordelijk is voor de uitvoering van de Wtta.

Met de Wet toelating terbeschikkingstelling arbeidskrachten (Wtta) wordt een toelatingsstelsel ingevoerd voor uitzendbureaus en andere bedrijven die arbeidskrachten ter beschikking stellen, waar onder detacheerders maar vaak ook consultancy bureaus. Na invoering van de wet mogen alleen nog bureaus opereren die toegelaten zijn. De NAU speelt daarin een cruciale rol.

Basis ligt er, maar tijdspad krap

De onderzoekers van Bureau Gateway, een adviesbureau dat onderdeel is van de Rijksoverheid, concluderen dat er inmiddels een basis ligt voor governance, formatie en procesinrichting, maar benadrukken dat meerdere randvoorwaarden nog moeten worden ingevuld om de implementatie en werking van de NAU tot een succes te maken.

De NAU laat weten alle tien aanbevelingen uit het rapport over te nemen. “Wij liggen op schema en gaan er van uit dat de Wtta op 1 januari 2027 in werking kan treden. Maar het is verstandig om een vinger aan de pols te houden en snel te signaleren als er onverhoopt hick ups optreden.” zo schrijft NAU directeur Kees van Nieuwamerongen in een reactie op Linkedin.

Scherpere positionering nodig

Volgens de opstellers van het rapport is er breed draagvlak voor zowel de doelen van de Wtta als de oprichting van de NAU. Tegelijkertijd komt de organisatie nu in een fase waarin zij nadrukkelijker naar buiten moet treden en samen met stakeholders moet toewerken naar de uitvoering van wet- en regelgeving.

Een van de meest fundamentele aanbevelingen is daarom het verduidelijken van de rol van de NAU in het complexe speelveld van de uitleenmarkt en het managen van verwachtingen over haar bijdrage aan de bedoeling van de wet.

Kritieke aanbevelingen: marktonderzoek en beslismomenten

Twee aanbevelingen krijgen het predicaat ‘kritiek’, wat betekent dat onmiddellijk actie noodzakelijk is.

Allereerst adviseert Gateway om een permanent doelgroeponderzoek te organiseren. Het zicht op de omvang en samenstelling van de markt is momenteel beperkt, terwijl juist deze factoren bepalend zijn voor de benodigde capaciteit en financiering van het stelsel.

Daarnaast moet de NAU strategische go/no-go-momenten ruim vóór cruciale invoerdata vastleggen en hierover besluiten nemen in de stuurgroep. Dit moet voorkomen dat de organisatie te ver doorbouwt zonder zekerheid over planning en uitvoerbaarheid.

De Wtta en de rol van de NAU komen uitvoerig aan bod tijdens de WebinarWeek, georganiseerd door onder andere ZiPconomy & FlexNieuws. Op 9 maart gaat FlexNieuws-hoofdredacteur Wim Davidse in gesprek met NAU-directeur Kees van Nieuwamerongen. Op 11 maart plaatst Bureau Cicero in haar webinar de Wtta in het bredere perspectief van toekomstbestendig uitlenen en zzp-bemiddeling. Ook op 11 maart Normec VRO — samen met een flexbureau — zien wat meer dan 100 inspecties hebben blootgelegd. Inschrijven voor deze (gratis) webinars en nog vele andere sessies kan via deze website. 

Operationele voorbereiding nog niet af

Op organisatorisch vlak adviseren de reviewers onder meer om productieverantwoordelijkheid en workloadmanagement expliciet te beleggen binnen de NAU.

Ook wordt de ontwikkeling van de informatievoorziening — techniek, applicaties en datastromen — aangemerkt als een kritieke randvoorwaarde voor zowel de start van de organisatie als de inwerkingtreding van de wet.

Verder moet de NAU rust creëren in het stelsel door helder te communiceren over scope, normen en werkwijzen, zodat de productie op gang kan komen en de organisatie kan doorgroeien naar volwassenheid.

Tot slot adviseert Gateway om de discussie over verdere verzelfstandiging van de NAU pas op te pakken bij de evaluatie van de wet. Daarmee blijft de focus voorlopig op een stabiele organisatieopbouw.

Kabinet neemt vóór de zomer besluit over definitieve inwerkingsdatum

In haar publicatie Stand van de invoering 2025, die gelijktijdig met het Gateway-rapport naar buiten is gebracht, schrijft de NAU zich te kunnen vinden in de constatering dat de tijdlijn richting inwerkingtreding krap is en risico’s kent — onder meer vanwege IT, het tijdig inrichten van werkprocessen en de tijdige werving van voldoende medewerkers.

“De NAU streeft – mede gelet op de hiervoor genoemde risico’s – naar het realiseren van de herijkte planning om inwerkingtreding van de Wtta per 1 januari 2027 mogelijk te maken. Voor de zomer van 2026 maakt het kabinet bekend of de Wtta definitief per 1 januari 2027 in werking treedt”, zo staat te lezen.

Doelgroeponderzoek

De NAU schrijft verder samen met het CBS een marktscan uit te voeren. Een permanent doelgroeponderzoek is wat betreft de NAU nodig om te kunnen beoordelen of de capaciteitsopbouw en financiering van de NAU toereikend zijn voor het verwachte aantal toelatingsaanvragen. Daarbij zal het openstellen van het aanmeldloket in november 2026 volgens de NAU de duidelijkste indicatie geven van het verwachte werkvolume voor 2027.

Meer weten:

• Het volledige Gateway Reviewrapport
• NAU publicatie Stand van de invoering 2025 
• Schrijf je in voor verschillende sessie over dit onderwerp in de ZiPconomy (en FlexNieuws) WebinarWeek