Arbeidsmarktpakket nieuwe kabinet: plannen voor de toekomst, maar nog niet heel concreet

Het nieuwe kabinet Jetten wil aan de slag voor een toekomstbestendige en wendbare arbeidsmarkt die bijdraagt aan economische groei én werk- en inkomenszekerheid. Dat blijkt uit het regeerakkoord D66, VVD en CDA ‘Aan de slag: bouwen aan een beter Nederland’ van D66, VVD en CDA. 

Hervormen, samen met de polder

Werk moet meer lonen en perspectief bieden, met “een fatsoenlijk inkomen, zekerheid bij tegenslag en kansen om mee te groeien in een snel veranderende arbeidsmarkt”. Tegelijk geldt dat wie niet kan werken, moet kunnen rekenen op een betrouwbaar stelsel van sociale zekerheid.

De drie partijen die het minderheidskabinet gaan vormen constateren dat de arbeidsmarkt onder druk staat. Technologische ontwikkelingen, waaronder AI, zorgen voor snelle veranderingen, terwijl werkgevers kampen met grote personeelstekorten en cruciale vacatures die onvervuld blijven, zo staat te lezen. Talent komt bovendien niet altijd terecht “op de plek waar het de meeste waarde toevoegt”. Daarbovenop zetten vergrijzing en een groeiend aantal arbeidsongeschikten de houdbaarheid van het stelsel verder onder spanning.

Dat vraagt volgens de drie partijen om duidelijke keuzes: keuzes die op korte termijn verlichting bieden, maar ook op middellange termijn moeten leiden tot structurele hervormingen. 

Een overzicht van de belangrijkste plannen: 

• Minder onzekerheid bij flex en minder starheid bij vast. Het kabinet houdt daarom vast aan al aangekondigde wetgeving zoals de wet Meer Zekerheid Flexwerkers.
• Meer wendbaarheid voor mkb en startups
• Een begrijpelijk en betrouwbaar stelsel van sociale zekerheid
• Re-integratie en werk-naar-werk als hoofdroute

Daarnaast wordt ingezet op preventie, gezond werken en aantrekkelijk werkgeverschap.

Werk, pensioen en werk-privébalans:

• De AOW-leeftijd wordt vanaf 1 januari 2033 direct gekoppeld aan de levensverwachting, met aandacht voor zware beroepen
• De fiscale subsidiering van aanvullend pensioen voor de hoogste inkomens wordt in zes jaar afgebouwd
• Bijna gratis kinderopvang blijft, met afschaffing van de grootste toeslag
• Het verlofstelsel wordt vereenvoudigd op basis van SER-advies
• Het kabinet onderzoekt maatregelen om meer werken financieel aantrekkelijker te maken, zoals een voltijdsbonus

Zoeken naar draagvlak in politiek en polder 

Een agenda met flinke ambities. Duidelijk is ook dat rond een aantal onderwerpen de agenda nog niet heel concreet is. Zeker niet als het gaat om politiek gevoelige dossiers zoals de loondoorbetaling bij ziekte en versoepeling van het ontslagrecht. 

Ook bij dit dossier weet het minderheidskabinet dat het nog op zoek moet naar steun in de Kamer en in de polder. “Daadkracht en ambitie gaan niet zonder maatschappelijk draagvlak en samenwerking,” zo staat te lezen in het hoofdstuk over het arbeidsmarktbeleid. 

Tegelijkertijd benadrukken de drie partijen dat “veel keuzes te urgent zijn om onnodig te laten liggen”. Vandaar de keuze om te werken aan een “samenwerkingsagenda” voor de (middel)lange termijn, gecombineerd met een werkagenda voor de korte termijn.