“9 op de 10 zzp’ers voldoet aan ondernemerschapscriteria”

De politieke discussie over zzp-wetgeving zorgt voor onrust op de arbeidsmarkt. De cijfers lijken dat te bevestigen: in 2025 registreerde het CBS voor het eerst in jaren een daling, met maar liefst 62.000 zzp’ers (bron: CBS, maart 2026). Veel mensen trekken daar de conclusie uit dat zelfstandigen ‘wegvluchten’ naar loondienst.

Maar als ik kijk naar wat wij bij SharePeople zien in de zelfstandigentoetsen die we afnemen, ontstaat een ander beeld. Op basis van meer dan 1.600 ingevulde toetsen blijkt dat de grote meerderheid van de zzp’ers gewoon goed zit. Meer dan 90 procent draagt structureel ondernemersrisico, investeert in de eigen onderneming en voert een sluitende administratie. Toch voelen veel zelfstandigen zich allesbehalve zeker. De onrust is in veel gevallen groter dan het werkelijke risico. Zonder toets weten zij dat zelf vaak niet.

• Lees ook: Cosmas Blaauw (SharePeople) over de aov-zzp: ‘Laat zelfstandigen het zelf organiseren in plaats van het UWV’ 

Wat me tegelijkertijd zorgen baart: 34 procent van de zelfstandigen die onze toets invullen, heeft nog geen enkele voorziening voor arbeidsongeschiktheid. Met de naderende verplichte AOV wordt dat risico steeds urgenter. Juridische onzekerheid en financiële kwetsbaarheid komen zo gevaarlijk dicht bij elkaar.

Toetsdata

De toetsdata van SharePeople laten een consistent beeld zien van actief ondernemerschap. De deelnemers aan onze zelfstandigentoets laten onder meer het volgende zien:

• 99,5% staat ingeschreven bij de Kamer van Koophandel;
• 99,7% beschikt over een actief btw-identificatienummer;
• 92,7% haalt het inkomen uit bedrijfswinst;
• 93,9% loopt financieel risico als opdrachtgevers niet betalen;
• 94,6% ontvangt geen loondoorbetaling bij ziekte;
• 94,9% investeert zelf in materialen, apparatuur of opleiding;
• 99% voert een actuele financiële administratie;
• 78,7% werkt voor meerdere opdrachtgevers binnen een jaar.

Als ik naar deze cijfers kijk, zie ik ondernemers. Mensen die risico lopen, investeren, meerdere opdrachtgevers hebben en hun administratie op orde hebben. Dus als ik hoor dat zelfstandigen ‘maar beter in loondienst kunnen gaan’ omdat alles straks ‘toch verboden wordt’, dan schuurt dat met wat ik in de praktijk zie.

Lees ook: Professioneel inhuren en zzp: 8 voorspellingen voor 2026

Het CBS registreerde een daling van het aantal zelfstandigen. Maar een deel van die uitstroom betreft echte schijnzelfstandigen: mensen die juridisch eigenlijk werknemer zijn. Het Centraal Planbureau schat dat circa 260.000 zzp’ers juridisch als werknemer beschouwd zouden moeten worden (bron: CPB, 2025). Dat moet worden opgelost. Tegelijkertijd vind ik het belangrijk om te benadrukken: voor de echte ondernemer, die structureel risico draagt en investeert, is de huidige onrust grotendeels onterecht.

De zelfstandigentoets maakt dat aantoonbaar voor henzelf en voor hun opdrachtgevers. Ik zie keer op keer dat een zzp’er na het invullen opgelucht zegt: “O, ik zit dus eigenlijk gewoon goed.” Dat is geen gevoel, dat is op feiten gebaseerd.

Grip in onzekere tijden

Zolang de Zelfstandigenwet nog in uitwerking is, zie ik een duidelijke behoefte aan houvast. Zelfstandigen willen weten waar ze aan toe zijn. Opdrachtgevers willen zeker weten dat de samenwerking klopt met de regels. De politiek kan die rust op dit moment nog niet bieden. Een gedocumenteerde toets kan dat wél, in ieder geval gedeeltelijk.

De uitkomsten van onze zelfstandigentoets laten zien dat veel ondernemers in de praktijk nu al voldoen aan de criteria voor zelfstandig ondernemerschap. Met zo’n toets kun je aantonen dat de manier waarop je samenwerkt voldoet aan de regels, zowel richting opdrachtgever als richting eventuele controle achteraf. Het is geen wondermiddel, maar het is wel concreet, objectief en te onderbouwen.

Een aandachtspunt springt er voor mij elke keer uit: 34 procent van de deelnemers heeft nog geen voorziening voor arbeidsongeschiktheid. Dat betekent dat ruim een derde van de mensen die ik spreek wel risico loopt als ondernemer, maar zichzelf niet beschermt als het misgaat met hun gezondheid. Met de naderende verplichte AOV wordt dat risico steeds urgenter. Zowel de juridische als de financiële kant van zelfstandig werken vragen dus aandacht en beide zijn te organiseren zonder de vrijheid van ondernemerschap op te geven.

Bescherming en ondernemerschap

Met SharePeople hebben we een model ontwikkeld waarbij zelfstandigen elkaar in de eerste twee ziektejaren volledig ondersteunen via donaties. Daarna bieden we een AOV met een wachttijd van twee jaar, die kan worden aangevuld met donaties tot een maximum van 5.000 euro per maand. Daarmee zorgen we ervoor dat deelnemers al na twee maanden ondersteuning kunnen ontvangen, persoonlijke begeleiding krijgen vanaf de eerste ziektedag en in veel gevallen een lagere premie betalen dan veel zzp’ers verwachten bij de verplichte AOV.

Lees ook: Wet BAZ: feiten en fabels rond de verplichte AOV voor zzp’ers

Ik geloof sterk dat bescherming en ondernemerschap elkaar niet hoeven uit te sluiten. Zekerheid organiseer je als zelfstandige niet per se door in loondienst te gaan, maar door twee dingen goed te regelen:

1. Weten dat je juridisch goed zit als ondernemer;
2. Je inkomen beschermen als je ziek wordt.

De wetgevingsonrust van de afgelopen jaren heeft z’n tol geëist. Opdrachtgevers durven minder en zelfstandigen twijfelen aan hun eigen positie, terwijl de cijfers laten zien dat de meeste gewoon goed ondernemen. Wat mij betreft verdient dat erkenning, geen extra onzekerheid.

Aan iedere zzp’er die twijfelt over de eigen positie zou ik willen meegeven: zorg dat je het weet. Laat je situatie toetsen en zorg voor een vangnet bij ziekte. De politiek is nog bezig met de regels. Jij kunt vandaag al zorgen voor rust, niet alleen met gevoel, maar met feiten.